Wyznaczenie osób odpowiedzialnych za pierwszą pomoc w razie wypadku w szkole
Zgodnie z art. 209 kodeksu pracy (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 1666 ze zm.) każdy pracodawca ma obowiązek wyznaczyć pracowników do udzielania pierwszej pomocy. Ich obowiązkiem jest organizacja pierwszej pomocy i zadbanie o wyposażenie apteczki. Zapis obejmuje również dyrektorów szkół. Dane wyznaczonych osób i informacje kontaktowe powinny być łatwo dostępne dla każdego. Wyznaczenie osób odpowiedzialnych w szkole za pierwszą pomoc w razie wypadku nie zwalnia jednak innych nauczycieli z obowiązku ukończenia szkolenia z pierwszej pomocy. W sytuacji, gdy osoba wyznaczona do pomocy jest nieobecna, pierwszej pomocy musi przecież udzielić w przypadku ucznia bezpośredni opiekun dziecka, a w przypadku osoby dorosłej inny przeszkolony pracownik. Rozporządzenie MENiS z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach na podstawie art. 95a 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2020 r. poz. 1327) zarządza w § 21 co następuje: „pracownicy szkoły lub placówki podlegają przeszkoleniu w zakresie udzielania pierwszej pomocy”. W dn. 9 listopada 2018r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 października 2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach. Nowe przepisy wprowadziły obowiązek szkoleń z pierwszej pomocy dla pracowników szkoły. Dotychczas przepisy wymieniały tylko nauczycieli, w tym m.in. prowadzących laboratoria i zajęcia wychowania fizycznego. Według resortu edukacji taka zmiana zwiększy bezpieczeństwo dzieci podczas pobytu w szkole. Wspomniane przepisy wprowadziły obowiązek szkoleń z pierwszej pomocy dla pracowników szkoły. Dotychczas przepisy wymieniały tylko nauczycieli, w tym m.in. prowadzących laboratoria i zajęcia wychowania fizycznego. Według resortu edukacji taka zmiana zwiększy bezpieczeństwo dzieci podczas pobytu w szkole. Wynika z tego, że każda osoba pracująca w szkole musi przejść szkolenie z pierwszej pomocy do 1 marca 2019r. Są to osoby pracujące np. w administracji placówki oświatowej, osoby dbające o porządek w szkole, czy osoby wydające dzieciom posiłki. W poprzednim brzemieniu przepis obejmował tylko nauczycieli, w szczególności pracujących w laboratoriach, warsztatach czy prowadzących zajęcia wychowania fizycznego. Celem wprowadzenia obowiązkowych szkoleń z pierwszej pomocy jest jak najszybsze wyeliminowanie czynnika zagrażającego życiu dziecka w razie wypadku przed dotarciem fachowej pomocy medycznej.
Czy obowiązek szkoleń z pierwszej pomocy w szkołach jest obligatoryjny we wszystkich placówkach?
Uwzględnione w Rozporządzeniu MEN z dn. 31 października 2018 r. zmiany dotyczące kwestii przeszkolenia w zakresie pierwszej pomocy przedmedycznej obowiązują wszystkich dyrektorów szkół wraz z personelem – zarówno placówek publicznych, jak i niepublicznych na wszystkich stopniach kształcenia.
Podstawy prawne i zasady przeprowadzania szkolenia z pierwszej pomocy dla nauczycieli
Paragraf 21 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz.U. z 2003 r. nr 6 poz. 69 ze zm.) zawiera zapis mówiący o tym, że nauczyciel podlega obowiązkowi ukończenia szkolenia w zakresie udzielania pierwszej pomocy. Za organizację szkolenia z pierwszej pomocy dla nauczyciela odpowiada dyrektor szkoły.
Nigdzie nie zostało jednak określone, kto może takie szkolenie przeprowadzić i jak powinien wyglądać program szkolenia. Prawo dotyczące szkolenia z pierwszej pomocy dla nauczycieli pozostawia pewną dowolność w kwestii formy i sposobu jego prowadzenia. Od 2002 roku przeszkolenie z pierwszej pomocy obowiązywało nauczycieli i wykładowców, a od 2018 roku również wszyscy pracownicy szkoły/placówki. Przepisy te dotyczą zarówno podmiotów publicznych jak i niepublicznych. Nie jest określony czas ważności takiego szkolenia za wyjątkiem opiekunów dzieci do lat 3.
Jeśli jednak chcemy, aby nauczyciele oprócz „papierka” zdobyli również praktyczne umiejętności w zakresie pierwszej pomocy, konieczne jest przeprowadzenie praktycznych zajęć, na których każdy nauczyciel przećwiczy wykonywanie resuscytacji czy obsługę defibrylatora AED. Warto przy tej okazji pochylić się nad zapisem § 20 wspomnianego rozporządzenia: „Pomieszczenia szkoły i placówki, w szczególności pokój nauczycielski, laboratoria, pracownie, świetlicę, warsztaty szkolne, pokój nauczycieli wychowania fizycznego, kierownika internatu (bursy) oraz kuchnię, wyposaża się w apteczki zaopatrzone w środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy i instrukcję o zasadach udzielania tej pomocy” i zastanowić się w w połączeniu z konsultacją zarówno zakładowym lekarzem medycyny pracy, służbami bhp oraz organem prowadzącym nad właściwym, dedykowanym wyposażeniem apteczki.
Inaczej sprawa ma się w przypadku żłobków oraz punktów opieki dla dzieci do lat 3 – w takich miejscach opiekunowie i wolontariusze muszą przechodzić szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy dziecku nie rzadziej niż raz na 2 lata.
Art. 18a. 1. Opiekun oraz wolontariusz zobowiązani są do odbycia co 2 lata szkolenia z udzielania dziecku pierwszej pomocy.
2.Szkolenie, o którym mowa w ust. 1, nieodpłatnie zapewnia podmiot prowadzący żłobek lub klub dziecięcy.
My zalecamy, aby okres 2 lat, po którym należy odnowić przeszkolenie był dla każdego kto przechodzi kurs pierwszej pomocy, ponieważ medycyna i aktualne wytyczne ciągle się zmieniają, a te ważną wiedze należy odświeżać oraz powtarzać, aby w sytuacji stresowej mogła ona być użyta sprawnie i poprawnie. Autor wytycznych w zakresie udzielania pierwszej pomocy czyli Europejska Rada Resuscytacji (wydawane w Polsce za pośrednictwem (PRC) zaleca, by powtarzać naukę pierwszej pomocy nie rzadziej niż co 2 lata. Dzięki temu wiedza nauczycieli i innych pracowników dotycząca tego zagadnienia pozostanie aktualna i nie odejdzie w niepamięć.
