Szkolenie BHP nauczycieli i pracowników oświaty – kompletny przewodnik dla dyrektora szkoły
Zatrudnienie nowego nauczyciela lub pracownika niepedagogicznego wiąże się z szeregiem formalności. Jednym z najważniejszych i bezwzględnych obowiązków prawnych nakładanych na szefa placówki jest zorganizowanie odpowiedniego przeszkolenia z zakresu bezpieczeństwa. Dowiedz się, jak krok po kroku przeprowadzić szkolenie BHP nauczyciela, kiedy można z niego zrezygnować, jak zorganizować kurs pierwszej pomocy oraz czy dopuszczalne jest szkolenie BHP online.
1. Odpowiedzialność dyrektora za bezpieczne warunki w szkole
Zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu w szkole oraz na zajęciach organizowanych poza jej obiektami (np. podczas wycieczek czy zielonych szkół) to podstawowy obowiązek dyrektora. Co istotne, zasada ta w równej mierze dotyczy uczniów, jak i całego personelu oświatowego.
Aby zrealizować ten cel, pracodawca musi zadbać o rzetelne przeszkolenie pracowników. Zgodnie z art. 237³ Kodeksu pracy, pracodawcy nie wolno dopuścić pracownika do pracy, do której wykonywania nie posiada on:
Wymaganych kwalifikacji lub potrzebnych umiejętności,
Dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
⚠️ Uwaga Prawna: Dopuszczenie nauczyciela lub pracownika niepedagogicznego do pracy bez uprzedniego przeszkolenia w zakresie BHP stanowi rażące naruszenie przepisów prawa pracy. W razie kontroli Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) dyrektorowi szkoły grozi wysoka grzywna.
2. Wstępne szkolenie BHP nauczyciela niezwłocznie po zatrudnieniu
Każde szkolenie BHP nauczycieli i pracowników oświaty musi zostać zorganizowane przed formalnym dopuszczeniem do wykonywania obowiązków służbowych.
Dyrektorzy szkół powinni pamiętać o dwóch kluczowych zasadach finansowych i organizacyjnych:
Czas pracy: Szkolenie BHP odbywa się zawsze w godzinach pracy pracownika.
Brak opłat: Koszty szkolenia w całości pokrywa szkoła. Obciążanie nimi nauczyciela jest nielegalne.
3. Rodzaje szkoleń wstępnych: Instruktaż ogólny vs. stanowiskowy
Szkolenie wstępne BHP składa się z dwóch elementów. Warto wiedzieć, że w przypadku kadry pedagogicznej obowiązują pewne ułatwienia proceduralne.
Rodzaj szkolenia
Kogo dotyczy w szkole?
Zakres i cel szkolenia
Kto przeprowadza?
Instruktaż ogólny
Każdy nowo zatrudniony pracownik (nauczyciele, administracja, obsługa).
Zapoznanie z Kodeksem Pracy, regulaminem pracy placówki, zasadami BHP w danej szkole oraz udzielaniem pierwszej pomocy.
Pracownik służby BHP, pracodawca lub wyznaczony pracownik posiadający aktualne zaświadczenie BHP.
Instruktaż stanowiskowy
Pracownicy na stanowiskach robotniczych (np. woźny, konserwator, sprzątaczka) oraz uczniowie na praktykach.
Zapoznanie z czynnikami szkodliwymi na stanowisku, ryzykiem zawodowym i bezpiecznymi metodami pracy.
Wyznaczona osoba kierująca pracownikami lub dyrektor (przeszkoleni z metodyki instruktażu).
💡 Kluczowy fakt dla dyrektora:Instruktażu stanowiskowego NIE przeprowadza się dla nauczycieli! Nauczyciele nie wykonują pracy na stanowiskach robotniczych ani stwarzających bezpośrednie narażenie na czynniki niebezpieczne w rozumieniu przepisów o instruktażu stanowiskowym. W ich przypadku szkolenie wstępne sprowadza się do instruktażu ogólnego.
4. Ponowne zatrudnienie nauczyciela – kiedy szkolenie BHP nie jest wymagane?
Czy każdy nauczyciel wracający do tej samej szkoły musi przechodzić ponowne szkolenie wstępne BHP? Kodeks pracy przewiduje pewien wyjątek, jednak wymaga on spełnienia ścisłego warunku.
Szkolenie wstępne nie jest wymagane w przypadku podjęcia pracy na tym samym stanowisku, które pracownik zajmował u danego pracodawcy bezpośrednio przed nawiązaniem kolejnej umowy o pracę. Warunkiem koniecznym jest całkowity brak przerwy w zatrudnieniu.
📌 Analiza przypadku (Pułapka jednodniowej przerwy):
Nauczyciel był zatrudniony na czas określony do 31 sierpnia 2024 r. Kolejna umowa o pracę została zawarta od 2 września 2024 r.
Wniosek: Jednodniowa przerwa (1 września, nawet jeśli wypada w niedzielę lub dzień wolny) wyklucza uznanie, że zatrudnienie nastąpiło bezpośrednio po wcześniejszej umowie. Dyrektor ma prawny obowiązek ponownego przeszkolenia nauczyciela w zakresie BHP przed dopuszczeniem go do pracy.
5. Czy można zorganizować szkolenie BHP online dla nauczycieli?
Tak! Przepisy nie zabraniają prowadzenia szkoleń wstępnych w formie e-learningowej. Szkolenie BHP online dla nauczycieli to legalne, nowoczesne i wygodne rozwiązanie, które pozwala oszczędzić czas dyrekcji oraz kadry pedagogicznej.
Warunki organizacji szkolenia online:
Kurs musi odbywać się w godzinach pracy pracownika.
Program e-learningu musi spełniać wymogi ramowego programu instruktażu ogólnego.
Po ukończeniu kursu i zaliczeniu testu wydawana jest imienna karta szkolenia wstępnego BHP.
6. Przykładowy pakiet informacji BHP do przekazania kadrze pedagogicznej
Samo szkolenie to nie wszystko. W toku codziennej pracy dyrektor oraz służba BHP muszą zapoznać nauczycieli z konkretnymi zasadami panującymi na terenie szkoły:
Ogrzewanie i warunki higieniczne: W salach lekcyjnych należy zapewnić temperaturę co najmniej 18°C. Jeśli nie jest to możliwe, dyrektor ma obowiązek zawiesić zajęcia, powiadamiając organ prowadzący.
Nadzór nad uczniami w trakcie przerw: Dyżur na korytarzu szkolnym stanowi stanowisko pracy nauczyciela. Samowolne oddalenie się i pozostawienie uczniów bez opieki jest niedopuszczalne i grozi odpowiedzialnością dyscyplinarną.
Pracownie i warsztaty: Przed rozpoczęciem zajęć przy maszynach lub w laboratoriach nauczyciel musi sprawdzić stan techniczny urządzeń i instalacji oraz zaznajomić uczniów z regulaminem bezpiecznej pracy.
Postępowanie powypadkowe: Pracownik, który dowiedział się o wypadku, ma obowiązek natychmiast zapewnić poszkodowanemu opiekę, wezwać fachową pomoc medyczną oraz udzielić pierwszej pomocy.
7. Obowiązkowe kursy pierwszej pomocy i ochrona ppoż.
Oprócz standardowego szkolenia BHP, dyrektor placówki oświatowej musi spełnić dwa dodatkowe wymogi wynikające z przepisów resortowych:
A. Szkolenie z pierwszej pomocy (§ 21 rozporządzenia MENiS)
Pracownicy szkoły (zarówno nauczyciele, jak i personel niepedagogiczny) podlegają obowiązkowemu przeszkoleniu w zakresie udzielania pierwszej pomocy.
Kto prowadzi? Lekarze systemu, pielęgniarki, ratownicy medyczni lub odpowiednio przygotowani nauczyciele.
Kiedy przeprowadzić? Najlepiej przed dopuszczeniem do pracy lub w pierwszych dniach zatrudnienia.
B. Obowiązki przeciwpożarowe (PPOŻ)
Choć odrębne szkolenie ppoż. nie jest wymienione wprost jako osobny kurs cykliczny, przepisy nakładają obowiązek zapoznania pracowników z:
Aktualnymi przepisami przeciwpożarowymi,
Instrukcją Bezpieczeństwa Pożarowego (IBP) danej szkoły.
C. Obowiązek informacyjny pracodawcy
Przed dopuszczeniem do pracy dyrektor musisz przekazać pracownikowi informację o osobach wyznaczonych do:
Udzielania pierwszej pomocy,
Wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji.
Informacja ta (zawierająca imię, nazwisko, miejsce pracy i telefon) może być przekazana pisemnie lub elektronicznie, a od pracownika należy odebrać oświadczenie o zapoznaniu się z tymi danymi.
8. Podsumowanie i dokumentacja w aktach osobowych
Po przeprowadzeniu instruktażu ogólnego należy wystawić Kartę szkolenia wstępnego BHP. Potwierdzenie odbycia szkolenia oraz oświadczenia o zapoznaniu się z ryzykiem zawodowym i przepisami ppoż. włącza się do akt osobowych pracownika (Część B).
🚀 Szukasz profesjonalnych szkoleń BHP dla szkół i przedszkoli?
Zadbaj o bezpieczeństwo kadry pedagogicznej i spełnij wszystkie wymogi PIP oraz MEN bez zbędnego stresu! Oferujemy:
Szkolenia BHP online dla nauczycieli i pracowników obsługi,
Praktyczne kursy pierwszej pomocy prowadzone przez ratowników medycznych,
Opracowanie i aktualizację Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego (IBP) oraz ocenę ryzyka zawodowego.
👉 Skontaktuj się z nami i sprawdź ofertę dla swojej placówki!
Szkolenie okresowe dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych
Cel szkolenia
Uczestnicy szkolenia
Sposób organizacji szkolenia
Ramowy program szkolenia
Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy
Cel szkolenia okresowego bhp pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych
Celem szkolenia jest aktualizacja i uzupełnienie wiedzy i umiejętności w szczególności z zakresu:
Przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy związanych z wykonywaną pracą,
Zagrożeń związanych z wykonywaną pracą oraz metod ochrony przed tymi zagrożeniami,
Postępowania w zakresie wypadku w sytuacjach zagrożeń.
Uczestnicy szkolenia
Szkolenie jest przeznaczone dla osób zatrudnionych na stanowiskach robotniczych.
Sposób organizacji szkolenia okresowego bhp pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych
Szkolenie powinno być zorganizowane w formie instruktażu — na podstawie szczegółowego programu opracowanego przez organizatora szkolenia.
Szkolenie powinno być realizowane przez instruktaż na stanowisku pracy, a także wykład, pogadankę, film, omówienie okoliczności i przyczyn charakterystycznych (dla prac wykonywanych przez uczestników szkolenia) wypadków przy pracy oraz wniosków profilaktycznych.
Ramowy program szkolenia okresowego bhp pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych
Lp.
Temat szkolenia
Liczba
godzin*)
1
Regulacje prawne z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, z uwzględnieniem przepisów związanych z wykonywaną pracą
1
2
Zagrożenia czynnikami występującymi w procesach pracy oraz zasady i metody likwidacji lub ograniczenia oddziaływania tych czynników na pracowników – z uwzględnieniem zmian w technologii, organizacji pracy i stanowisk pracy, stosowania środków ochrony zbiorowej i indywidualnej, wprowadzania nowych urządzeń, sprzętu i narzędzi pracy
3
3
Zasady postępowania w razie wypadku w czasie pracy i w sytuacjach zagrożeń
(np. pożaru, awarii), w tym zasady udzielania pierwszej pomocy w razie wypadku
2
4
Okoliczności i przyczyny charakterystycznych dla wykonywanej pracy wypadków
przy pracy oraz związana z nimi profilaktyka
2
Razem:
minimum
8
Zaświadczenie o ukończeniu szkolenie okresowego BHP kadry robotniczej
Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia okresowego BHP dla pracowników na stanowiskach robotniczych jest kluczowym dokumentem dopuszczającym do pracy. W zależności od charakteru wykonywanych zadań, ważność zaświadczenia wynosi 1 rok lub 3 lata. Dokument powinien precyzyjnie określać zakres odbytego szkolenia i formę instruktażu.
Co musi zawierać ważne zaświadczenie
Zgodnie z przepisami prawa, aby dokument był uznany przez Państwową Inspekcję Pracy (PIP), musi zawierać następujące dane:
Dane osobowe pracownika (imię, nazwisko, data urodzenia).
Dane firmy i dane organizatora szkolenia.
Nazwę stanowiska lub rodzaj wykonywanej pracy, której dotyczyło szkolenie.
Datę przeprowadzenia egzaminu oraz datę wydania zaświadczenia.
Okres ważności (datę, do której zaświadczenie zachowuje ważność).
Podpis osoby upoważnionej (np. pracodawcy lub kierownika jednostki szkolącej).
Informację o formie szkolenia (w przypadku robotników musi to być instruktaż)
Podstawa prawna szkolenia okresowego bhp pracowników zatrudnionych na stanowiskach robotniczych
Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 maja 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. 2004 nr 180 poz. 1860)
Pierwsza pomoc to podstawowe czynności wykonywane przed przybyciem lekarza, pogotowia ratunkowego lub innych wykwalifikowanych osób mające na celu ratowanie zdrowia bądź życia ludzi, którzy odnieśli obrażenia lub nagle zachorowali.
Głównymi celami udzielania pierwszej pomocy są:
ochrona ludzkiego życia
ograniczanie skutków obrażeń lub choroby
przygotowanie do dalszego postępowania lekarskiego
Pierwsza pomoc to zbiór działań i procedur medycznych, które mają na celu ratowanie życia i zdrowia poszkodowanego w przypadku nagłych wypadków lub chorób. Oto kilka podstawowych zasad, które warto pamiętać:
Zabezpiecz miejsce zdarzenia – wyłącz zagrożenie dla siebie, poszkodowanego i innych osób na miejscu zdarzenia.
Wezwij pomoc – zadzwoń na numer alarmowy 112 i poinformuj o sytuacji oraz swojej lokalizacji.
Oceń stan poszkodowanego – sprawdź, czy poszkodowany oddycha i ma puls, jeśli nie, rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową.
Udziel pierwszej pomocy – w przypadku krwotoku uciskaj miejsce krwawienia, w przypadku złamania unieruchom kończynę.
Monitoruj stan poszkodowanego – pozostań przy poszkodowanym i obserwuj jego stan, reaguj na zmiany i informuj służby medyczne o postępie lub pogorszeniu stanu.
Pamiętaj, że pierwsza pomoc powinna być udzielana przez wykwalifikowaną osobę lub w razie potrzeby, przez osoby przeszkolone w udzielaniu pierwszej pomocy.
Pracodawca jest obowiązany:
zapewnić środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach, zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników,
wyznaczyć pracowników do:
udzielania pierwszej pomocy,
wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników,
zapewnić łączność ze służbami zewnętrznymi wyspecjalizowanymi w szczególności w zakresie udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach, ratownictwa medycznego oraz ochrony przeciwpożarowej.
Wezwanie pomocy
112 – Centrum Powiadamiania Ratunkowego
999 – Pogotowie ratunkowe
998 – Straż pożarna
997 – Policja
Pierwsza pomoc w nagłych przypadkach
Resuscytacja krążeniowo – oddechowa
Poszkodowany powinien leżeć płasko na plecach na twardym podłożu. Wykonaj 30 uciśnięć klatki piersiowej. Splecione, wyprostowane w łokciach ręce ułóż na środku klatki piersiowej, uciskaj tak, aby klatka piersiowa ugięła się na głębokość 4-5 cm w rytmie 100 uciśnięć na minutę. Następnie wykonaj 2 oddechy ratownicze. Szczelnie obejmij swoimi ustami usta poszkodowanego i wdmuchnij tyle powietrza, aby uniosła się klatka piersiowa poszkodowanego. Pamiętaj o udrożnieniu dróg oddechowych poszkodowanego.
Zranienia
Oceń czy nie występują u poszkodowanego krwotoki. Jeśli widzisz masywny wypływ krwi z ciała poszkodowanego unieś (jeśli to możliwe) kończynę do góry, przyłóż do rany grubą warstwę czystego materiału (najlepszy byłby jałowy kompres) przyłóż coś co będzie stanowiło ucisk miejsca krwawienia (np. bandaż) następnie w ten sposób stworzony opatrunek przybandażuj (najlepiej bandażem elastycznym). Jeśli opatrunek przecieka, nie zdejmuj go, ale dołóż kolejną warstwę opatrunku i przybandażuj go. Jeśli w ranie tkwi ciało obce nie wyciągaj go.
Pracownik zewnętrzny na terenie zakładu – jakie powstają obowiązki w zakresie BHP.
Pracodawcy w większości są świadomi podstawowego zakresu obowiązków względem zatrudnianych przez siebie pracowników. Obecnie jednak coraz częściej można spotkać osoby wykonujące zadania dla pracodawcy na innej podstawie niż stosunek pracy – najczęściej umowach cywilno-prawnych lub w formie usługi przez samozatrudnionego. Oprócz pewnej formy „optymalizacji kosztów pracowniczych” pokutuje przeświadczenie, że skoro osoba taka nie jest pracownikiem to obowiązki jakich świadomość jest nie muszą być spełnione w tym wypadku. Jest to spory błąd, który może kosztować pracodawcę sporo nerwów i pieniędzy. Obecnie wykonywanie zadań zarobkowo nie ogranicza się już do klasycznej formy pracy na podstawie stosunku pracy. Bardzo często na terenie przedsiębiorstw znajdują się osoby, które wykonują czynności na innej podstawie jak firmy podwykonawcze, pracownicy na tzw. Samozatrudnieniu, zewnętrzni doradcy, etc. Pozostaje pytanie, czy od takiej osoby można wymagać przestrzegania zasad BHP obowiązujących naszych pracowników lub czy można narzucać pewne kwestie dotyczące bezpieczeństwa? Kodeks cywilny nie mówi wprost o takich obowiązkach stron i nie do końca jest to złe. Z pomocą na pewno przychodzi Kodeks pracy, gdzie w art. 304 § 1 można znaleźć informację: „Pracodawca jest obowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, o których mowa w art. 207 § 2, osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, a także osobom prowadzącym w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę na własny rachunek działalność gospodarczą.” Bezpieczne i higieniczne warunki pracy, o których mowa to obowiązek Pracodawcy chronienia zdrowia i życia pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest obowiązany:
organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy;
zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń;
reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy;
zapewnić rozwój spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację pracy, warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy;
uwzględniać ochronę zdrowia młodocianych, pracownic w ciąży lub karmiących dziecko piersią oraz pracowników niepełnosprawnych w ramach podejmowanych działań profilaktycznych;
zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy;
zapewniać wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy.
Co więcej art. 3041Kodeksu pracy wskazuje ponadto, że osoby fizyczne wykonujące prace na innej podstawie niż stosunek pracy muszą wykonywać obowiązki w zakresie bezpieczeństwa pracy określone przez pracodawcę, a zaliczają się do nich co najmniej:
– Znajomość przepisów i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, branie udziału w szkoleniu i instruktażu z tego zakresu oraz poddawanie się wymaganym egzaminom sprawdzającym;
– Wykonywanie pracy w sposób zgodny z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosowanie się do wydawanych w tym zakresie poleceń i wskazówek przełożonych;
– Dbanie o należyty stan maszyn, urządzeń, narzędzi i sprzętu oraz o porządek i ład w miejscu pracy;
– Stosowanie środków ochrony zbiorowej, a także używanie przydzielonych środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, zgodnie z ich przeznaczeniem;
– Niezwłoczne zawiadamianie pracodawcy (lub osoby wskazanej) o zauważonym w zakładzie pracy wypadku albo zagrożeniu życia lub zdrowia ludzkiego oraz ostrzec współpracowników, a także inne osoby znajdujące się w rejonie zagrożenia, o grożącym im niebezpieczeństwie;
– współpraca z pracodawcą i innymi osobami w wypełnianiu obowiązków dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy.
Pozostaje jednak pytanie co z pracownikami firm zewnętrznych, jakie obowiązki w zakresie bhp ma firma zlecające pracę, które powinni realizować na terenie naszego zakładu pracy.
Obowiązki bhp wobec firm zewnętrznych pracujących na terenie zakładu pracy
Wszyscy pracodawcy w celu zapewnienia sprawnego działania własnej firmy i spełnieniu właściwych warunków pracy powinni dbać nie tylko o urządzenia ale również o środowisko pracy. Część firm samodzielnie realizuje te zadania zapewniając do prac technicznych związanych z utrzymaniem i zapewnieniem infrastruktury zgodnej z przepisami bhp własnych pracowników. Bardzo często pojawia się jednak konieczność wykonania prac wymagających specjalistycznego sprzętu bądź uprawnień, wykraczających poza możliwości pracowników wewnętrznych. Wówczas takie prace zleca się zewnętrznym podmiotom, dochodzi więc do sytuacji, kiedy na terenie jednej firmy pojawiają się pracownicy innego pracodawcy. W takiej sytuacji rodzą się wątpliwości i zagadnienia prawne dotyczące:
Obowiązków bhp wobec firm zewnętrznych pracujących na terenie naszego zakładu pracy.
Rodzaju niezbędnych informacji, które jesteśmy zobligowani przekazać firmie zewnętrznej oraz sposobu realizacji tego obowiązku.
Procedury postępowania w sytuacji wystąpienia wypadku pracownika firmy zewnętrznej.
Wzór oświadczenia pracownika firmy zewnętrznej
Oświadczenie BHP pracownika firmy zewnętrznej
Każdorazowy instruktaż zawierający poniżej wskazane elementy powinien zostać stosownie udokumentowany. Jeżeli umowa pomiędzy pracodawcami nie stanowi inaczej, należy po spotkaniu informacyjnym zebrać od uczestników oświadczenia o zapoznaniu się ze specyfiką zakładu pracy, zagrożeniach występujących na terenie zakładu pracy oraz o sposobie zabezpieczeń i postępowania w sytuacjach awaryjnych. Specjalnie dla Państwa przygotowaliśmy wzór oświadczenia do pobrania
Informowanie pracowników firm zewnętrznych
Zgodnie z art. 207 Kodeksu pracy, pracodawca, na którego terenie wykonują prace pracownicy zatrudnieni przez różnych pracodawców, jest obowiązany dostarczać tym pracodawcom określone informacje. Zalicza się do nich informacja o:
zagrożenia dla zdrowia i życia występujące w zakładzie pracy, na poszczególnych stanowiskach pracy i przy wykonywanych pracach;
zasadach postępowania w przypadku awarii i innych sytuacji zagrażających zdrowiu i życiu pracowników.
Zagrożenia dla zdrowia i życia występujące w zakładzie pracy
Każdy z pracowników firmy zewnętrznej musi wiedzieć na co powinien uważać wykonując pracę na terenie innego pracodawcy. Ten punkt to nic innego jak zapoznanie tych osób z wynikami analizy ryzyka. Co ważne Nie ma potrzeby omawiania wszystkich stanowisk pracy. Należy odnieść się do miejsc, gdzie firma zewnętrzna będzie wykonywała pracę.
Przekazujemy najważniejsze informacje dotyczące ochrony przeciwpożarowej. Zapoznając z warunkami bhp i p.poż. należy przekazać i poruszyć następujące tematy:
w jakie urządzenia gaśnicze wyposażony jest obiekt,
gdzie zlokalizowane są urządzenia gaśnicze,
gdzie jest punkt zbiórki PPOŻ,
gdzie zlokalizowane są przyciski ręcznych ostrzegaczy pożarowych,
jak przebiegają drogi ewakuacyjne (można przekazać wydruk planu ewakuacyjnego),
gdzie zlokalizowane są najbliższe drzwi ewakuacyjne na obszarze prowadzenia prac,
jaka jest procedura postępowania w przypadku wystąpienia niewielkiego pożaru i/lub pojawienia się alarmu ppoż.,
numer na straż pożarną.
Informujemy o procedurze postępowania i wezwania pomocy w sytuacjach wypadkowych
dokładny adres firmy i nazwa (jeżeli wezwanie pogotowia będzie niezbędne),
lokalizacja defibrylatora, jeżeli jest na stanie zakładu pracy,
lokalizacja apteczek na określonych działach,
procedura uzupełniania środków opatrunkowych w apteczkach.
Wskazujemy kontakt do pracowników zakładu wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników. Czyli pracodawca zlecający pracę, przekazuje firmie zewnętrznej informację o osobach przeszkolonych w zakresie pierwszej pomocy oraz prowadzenia ewakuacji pracowników i zwalczania pożarów. Właściwym postepowaniem będzie również aby wśród pracowników podwykonawcy były osoby przeszkolone w zakresie udzielania pierwszej pomocy i posiadali apteczkę wyposażoną adekwatnie do zagrożeń występujących przy realizacji swoich specyficznych prac.
Postępowanie w sytuacji gdy pracownik firmy zewnętrznej ulegnie wypadkowi na terenie naszego zakładu pracy
Pracodawca zakładu, na którego terenie wypadkowi uległa osoba niebędąca jego pracownikiem ma obowiązek:
zapewnić poszkodowanemu udzielenie pierwszej pomocy,
zabezpieczyć miejsce wypadku,
zawiadomić niezwłocznie o wypadku pracodawcę poszkodowanego,
udostępnić miejsce wypadku i niezbędne materiały oraz udzielić informacji i wszechstronnej pomocy zespołowi powypadkowemu ustalającemu okoliczności i przyczyny wypadku.
Zespół powypadkowy pracodawcy, którego pracownik uległ wypadkowi powinien:
dokonać oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego maszyn i innych urządzeń technicznych, stanu urządzeń ochronnych oraz zbadać warunki wykonywania pracy i inne okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku,
jeżeli jest to konieczne, sporządzić szkic lub wykonać fotografię miejsca wypadku,
wysłuchać wyjaśnień poszkodowanego, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala,
zebrać informacje dotyczące wypadku od świadków wypadku,
zasięgnąć opinii lekarza, a w razie potrzeby opinii innych specjalistów, w zakresie niezbędnym do oceny rodzaju i skutków wypadku.
Podsumowanie Podsumowując pracownik firmy zewnętrznej lub wykonujący zadania na innej podstawie niż umowa o pracę na terenie zakładu musi bezwzględnie przestrzegać regulaminów BHP danego obiektu, posiadać ważne orzeczenia lekarskie, szkolenia BHP oraz stosować wymagane środki ochrony indywidualnej. Firma zewnętrzna odpowiada za bezpieczną organizację pracy, a główny pracodawca powinien wyznaczyć koordynatora bhp i zapewnić instruktaż z przekazaniem informacji o zagrożeniach występujących na terenie zakładu pracy oraz o sposobie zabezpieczeń i postępowania w sytuacjach awaryjnych. Zatem procedura wprowadzania firm zewnętrznych na teren zakładu powinna być zaimplementowana u każdego przedsiębiorcy, co ważne każda ze stron ma obowiązek dołożyć wszelkich starań, aby utrzymać bezpieczne warunki pracy przez cały okres ich prowadzenia a same zakresy obowiązków powinny być regulowane przez umowę. Oznacza to, że wszystkie ustalenia z usługodawcami zewnętrznymi należy dokumentować, wskazując obowiązki każdego z pracodawców.
W przypadku pytań bądź wątpliwości skontaktuj się z nami!
Obowiązek szkolenia BHP pracowników kontraktowych, B2B i samozatrudnionych
Środowisko pracy cały czas ewoluuje, stopniowo zmieniają się i rozwijają sposoby zatrudnienia pracowników. Na rynku już nie tylko funkcjonuje umowa zlecenie czy umowa o dzieło – coraz częściej spotykany jest leasing pracowniczy, outsourcing procesowy i inne formy pracy tymczasowej. Olbrzymią popularność zdobywają różne formy umów cywilnoprawnych, kontrakty B2B i samozatrudnienie pracowników. Bez wątpienia współczesny rynek pracy coraz bardziej cechuje się dużą elastycznością form zatrudnienia. Sposób realizacji tego prawa oraz obowiązki pracodawcy określa ustawa.
W tym artykule chcemy skupić się na omówieniu obowiązku przeprowadzania szkoleń bhp na umowach cywilnoprawnych, pracowników świadczących prace na tzw. kontraktach B2B i samozatrudnionych, także na obowiązki pracodawcy a w powyższych przypadkach zleceniodawcy pod względem Bezpieczeństwa i Higieny Pracy.
Obowiązki zlecającego pracę – pracodawcy / zleceniodawcy
Niestety z obowiązujących przepisów nie możemy uzyskać wprost informacji czy zleceniobiorcy powinni być traktowani identycznie jak pracownicy sprawach związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy np. w zakresie interesujących nas badań profilaktycznych czy szkoleń. Co prawda najważniejszy akt prawny czyli Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej w art. 66 jasno wskazuje, że „Każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Sposób realizacji tego prawa oraz obowiązki pracodawcy określa ustawa.”, to jednak właśnie w przepisach niższego rzędu będziemy szukać umocowania praktycznych sposobów wypełnienia tego obowiązku. Obszar ten reguluje się w ustawach, takich jak Kodeks Pracy oraz rozporządzeniach, normach i wewnętrznych regulaminach. Kodeks pracy wskazuje jedynie konieczność do zapewniania bezpiecznych i higienicznych warunków pracy pracownikom i osobom fizycznym zatrudnionym na innej podstawie niż stosunek pracy. Oznacza to, że powinien zlecający pracę powinien realizować w stosunku do zleceniobiorców co najmniej ogólne obowiązki z zakresu BHP takie jak:
organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy;
zapewniać przestrzeganie w firmie przepisów oraz zasad BHP, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować ich wykonanie;
reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy;
zapewnić rozwój spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym, uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację i warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy;
uwzględniać ochronę zdrowia młodocianych, pracownic w ciąży lub karmiących dziecko piersią oraz pracowników niepełnosprawnych – w ramach podejmowanych działań profilaktycznych;
zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy;
zapewniać wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy.
Czy tak ogólnie określone obowiązki zleceniodawców określają bezsprzecznie konieczność przeprowadzenia przez zlecającego pracę szkoleń bhp. Niestety obowiązujące przepisy BHP nie rozstrzygają dokładnie, jak należy spełniać ten obowiązek. Niewątpliwie jednak, jeżeli rodzaj wykonywanej pracy oraz występujące w jej trakcie zagrożenia są tak znaczne, że wskazane jest, aby nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne mające odpowiedni stan zdrowia i przeszkolone w zakresie bhp, to pracodawca lub inny podmiot organizujący pracę może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilnoprawną, poddania się badaniu lekarskiemu lub szkoleniu w zakresie bhp. środków ochrony indywidualnej czy zbiorowej. Z racji tego, że wszystkie te rzeczy często wiążą się z dodatkowymi kosztami, warto od razu uwzględnić je w umowie ze zleceniobiorcą. Takie rozumienie przepisów możemy wywnioskować ze stanowiska Państwowej Inspekcji Pracy lub interpretacji wydawanych przez państwowe organy nadzoru nad warunkami pracy.
Podstawy prawne szkoleń bhp zleceniobiorców – pracowników samozatrudnionych na kontraktach B2B i innych umowach cywilnoprawnych
Kwestia szkoleń BHP dla osób pracujących na umowach cywilnoprawnych, takich jak umowy B2B czy kontrakty, a także dla samozatrudnionych, często budzi wątpliwości. Obowiązki dotyczące szkoleń BHP spoczywają na pracodawcach, ale w przypadku osób zatrudnionych na kontraktach lub umowach B2B, odpowiedzialność za spełnienie tych wymogów może leżeć zarówno po stronie zleceniodawcy, jak i zleceniobiorcy, w zależności od sprecyzowania tych kwestii w umowie i jej specyfiki. Czyli obowiązek przeszkolenia zleceniobiorcy z zakresu BHP oraz poddanie się badaniom lekarskim – zależy od rodzaju, warunków i procesów pracy. UWAGA: tej oceny powinien dokonać zleceniodawca. Potwierdza to stanowisko Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy (GNP/426/4560-364/07/PE) link poniżej, w którym czytamy:
Jeżeli rodzaj wykonywanej pracy, stopień zagrożeń związanych z warunkami pracy lub przebiegiem procesów jest tak znaczny, że wskazane jest, aby nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne mające odpowiedni stan zdrowia i przeszkolone w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, to pracodawca lub inny podmiot organizujący pracę może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilnoprawną (będącą podstawą wykonywania pracy przez samozatrudniającego), poddania się badaniu lekarskiemu lub szkoleniu w zakresie BHP. Wówczas osoba ta ma na podstawie art. 211 kp obowiązek odbyć szkolenie i poddać się badaniom lekarskim.
Podobne stanowisko w sprawie kwestii szkoleń bhp dla zleceniobiorców wydał Sąd Najwyższy:
Jeśli pomimo braku wyraźnego nakazu przeprowadzania szkoleń z zakresu bhp oraz kierowania na badania lekarskie, rodzaj wykonywanej pracy i stopień zagrożeń związanych z warunkami pracy wskazywał na celowość dopuszczania do pracy wyłącznie osób cieszących się odpowiednim stanem zdrowia i przeszkolonych w zakresie bhp, pracodawca może wymagać od osoby, z którą zawieraumowę cywilnoprawną, poddania się badaniu lekarskiemu lub szkoleniu bhp”(wyrok SN z dnia 25 września 1974 r. II CR 493/74).
Bieżące orzecznictwo sądów również podziela tę linię rozumienia przepisów, dla przykładu prezentujemy fragment uzasadnienia wyroku z dnia 30 sierpnia 2017r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku (sygn.akt AUa 514/17):
Przepisy bhp nie rozstrzygają w jaki sposób obowiązek ten powinien zostać zrealizowany. Niewątpliwie jednak, jeżeli rodzaj wykonywanej pracy oraz występujące przy niej zagrożenia są tak znaczne, że wskazane jest, aby nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne mające odpowiedni stan zdrowia i przeszkolenie w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, to pracodawca lub inny podmiot organizujący pracę może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilnoprawną, poddania się badaniu lekarskiemu lub szkoleniu w zakresie bhp. To samo może dotyczyć zapewnienia takiej osobie odzieży roboczej, środków ochrony indywidualnej itp.
Poniżej przytaczamy również stanowisko Państwowej Inspekcji Pracy wyjaśniające czy osoby wykonujące pracę w ramach stosunku cywilnoprawnego podlegają szkoleniom bhp:
W przypadku osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym osób prowadzących w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę (przedsiębiorcę) na własny rachunek działalność gospodarczą – decyzję o zapewnieniu im szkoleń należy podjąć uwzględniając rodzaj wykonywanej przez nich pracy i stopień zagrożeń z nią związanych. Regułą jest, że jeżeli rodzaj wykonywanej pracy, stopień zagrożeń związanych z warunkami pracy lub przebiegiem procesów jest tak znaczny (ryzyko wypadku przy pracy, występowanie czynników szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych), że wskazane jest, aby nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne przeszkolone w zakresie bhp, to pracodawca (przedsiębiorca) może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilnoprawną, poddania się szkoleniu w tym zakresie. Wówczas osoba ta, na podstawie art. 3041 Kodeksu pracy w związku z art. 211 Kodeksu pracy, ma obowiązek odbyć takie szkolenie. Kwestie dotyczące obowiązków stron odnośnie organizacji i kosztów szkolenia należy zawrzeć w umowie wiążącej pracodawcę (przedsiębiorcę) oraz osobę zatrudnioną na podstawie umowy prawa cywilnego.
Należy przy tym pamiętać, że jeżeli obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy nie będzie realizowany właściwie, to podmiotem odpowiedzialnym będzie pracodawca (lub przedsiębiorca niebędący pracodawcą).
Kiedy konieczne jest zrealizowanie szkolenia BHP dla osób na umowach B2B i samozatrudnionych
Z powyższych informacji wynika, że dobrze jeśli każdy wykonujący pracę posiada właściwe przeszkolenie w zakresie bezpieczeństwa i higieny prac. W jakich przypadkach szkolenia bhp będą niezbędne do podjęcia zleconej pracy:
Wymagania klienta: Wiele firm, zwłaszcza tych działających w branżach o podwyższonym ryzyku, wymaga od swoich podwykonawców posiadania aktualnych szkoleń BHP. Jest to często zapisane w umowie o świadczenie usług.
Wykonywanie pracy na terenie zakładu pracy innego podmiotu: W takiej sytuacji pracodawca może wymagać od osoby wykonującej pracę na podstawie umowy B2B odbycia szkolenia wstępnego instruktażu stanowiskowego oraz szkoleń okresowych.
Umowa może przewidywać szkolenie: Jeżeli umowa B2B lub kontrakt zawiera zapis o konieczności odbycia szkolenia BHP, pracownik ma obowiązek go spełnić.
Przepisy wewnętrzne firmy: Niektóre firmy mają własne regulaminy, które nakładają obowiązek odbycia szkoleń BHP na wszystkich współpracowników, niezależnie od formy zatrudnienia.
Charakter wykonywanej pracy: Jeśli wykonujesz pracę, która wiąże się z bezpośrednim zagrożeniem dla zdrowia lub życia, np. prace budowlane, montażowe, czy prace na wysokości, szkolenie BHP jest niezbędne.
Zminimalizowanie ryzyka odpowiedzialności cywilnej: W przypadku wystąpienia wypadku lub choroby zawodowej, posiadanie odpowiednich szkoleń może stanowić dowód na podjęciu przez pracownika działań na rzecz bezpieczeństwa.
Istotne opracowania w sprawie szkoleń bhp zleceniobiorców
Biorąc pod uwagę poniższe stanowiska PIP i GIP, a także przepisy prawa pracy warto, aby przedsiębiorca w pierwszym kroku ustalił, jakie zagrożenia występują w ramach wykonywania danego zlecenia. Zupełnie inne występują przy czynnościach fizycznych (np. sprzątanie czy pakowanie), a inne przy zleceniu, które dotyczy prac typowo biurowych. Tym samym dla różnych rodzajów zlecenia odmienny będzie chociażby poziom zagrożenia wystąpienia wypadku w czasie jego wykonywania. Poniżej prezentujemy Państwu opracowania przygotowane w formie artykułów w pdf przez państwowe organy oraz inne artykuły o powiązanej tematyce:
Pomoc w przeszkoleniu zleceniobiorców w zakresie bhp – pracowników samozatrudnionych i na kontraktach B2B
Jeśli potrzebują Państwo wsparcia w zakresie wyboru formy zatrudnienia, zakresu obowiązków BHP przy umowach cywilnoprawnych i sposobu ich realizowania, niezależnie od formy preferowanej współpracy zachęcamy do kontaktu z naszymi specjalistami. Umowy cywilnoprawne jak np. umowa zlecenie nie jest regulowana przepisami Kodeksu Pracy w takim stopniu jak umowa o pracę, a odpowiedzialności za drugiego człowieka nadal spoczywa na zleceniodawcy. Przy naszym wsparciu możesz uniknąć przykrych konsekwencji braku dokumentacji niezbędnych przy zatrudnianiu pracowników na podstawie cywilnych kontraktów i umów. Każdorazowo należy pamiętać o szkoleniach i informacjach o zagrożeniach, ocenie ryzyka, zapewnieniu środków ochrony oraz o właściwym reagowaniu na wypadki. Prowadzimy szkolenia w szybkiej i przyjemnej formule zdalnej e-learning bhp. Nasi specjaliści pomogą w szybkiej organizacji kompletu dokumentów – skontaktuj się z nami i skorzystaj już dziś!
Jak często należy organizować szkolenie z pierwszej pomocy dla nauczycieli?
Wielu pracowników szkół a częstokroć nawet kadra zarządzająca zastanawia się nad koniecznością i częstotliwością wykonywania szkoleń z zakresu pierwszej pomocy przedmedycznej. Powstaje pytanie o ważność odbytego szkolenia z pierwszej pomocy dla nauczycieli i czy należy je powtarzać. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że wszyscy pracownicy szkoły, niezależnie od zajmowanego stanowiska, powinni przejść szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej. Obowiązek ten wynika z Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach Przepisy również wskazują, iż szkolenie z pierwszej pomocy jeśli nie mają terminu ważności to wystarczy ukończyć je raz a wydane zaświadczenie potwierdza nabyte kompetencje udzielania pomocy dzieciom. Jednakże jeśli weźmiemy pod uwagę wytyczne największych organizacji zajmujących się tematyką ratownictwa i udzielania pierwszej pomocy, jak American Heart Association (Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne), Emergency First Response w Polsce funkcjonująca jako Akademia Pierwszego Ratownika, IFACC,European Resuscitation Council (Europejska Rada Resuscytacji), Polskia Rada Resuscytacji (PRC) to niezbędnym podejściem jest trwałe przypominanie i doskonalenie umiejętności ratowniczych, czyli powtarzanie szkolenia w cyklach 2 letnich. Ratownicy współpracujący z Centrum Szkolenia BHP zalecają, by powtarzać naukę pierwszej pomocy nie rzadziej niż co 2-3 lata. Dzięki temu wiedza nauczycieli dotycząca tego zagadnienia pozostanie aktualna i nie odejdzie w niepamięć. Stanowisko Państwowej Inspekcji Pracy jasno wskazuje, iż to zarządzający zakładem pracy, jakim również jest szkoła czy przedszkole ma obowiązek określić termin ważności i cykliczność szkoleń z zakresu udzielania pierwszej pomocy w swoich wewnętrznych rozporządzeniach lub regulaminach, oczywiście na podstawie dostępnej wiedzy medycznej.
Czy inne osoby pracujące w szkołach też muszą zostać przeszkolone z zakresu udzielania pierwszej pomocy?
W pierwszym akapicie tego artykułu odpowiedź na to pytanie wybrzmiała już dosyć wyraźnie. Wskazania wydane już 2018 roku przez Ministerstwo Edukacji Narodowej określiły przepisy konieczność przeprowadzania szkoleń z zakresu udzielania pierwszej pomocy w szkołach. Przepisy mówią, że każda osoba pracująca w szkole musi przejść szkolenie z pierwszej pomocy, czyli zarówno osoby pracujące np. w administracji placówki oświatowej, osoby dbające o porządek w szkole, jak i osoby wydające dzieciom posiłki. W poprzednim brzemieniu przepis obejmował tylko nauczycieli, w szczególności pracujących w laboratoriach, warsztatach czy prowadzących zajęcia wychowania fizycznego. Celem wprowadzenia obowiązkowych szkoleń z pierwszej pomocy jest jak najszybsze wyeliminowanie czynnika zagrażającego życiu dziecka w razie wypadku przed dotarciem fachowej pomocy medycznej.
Polecamy nasz Kurs pierwszej pomocy dla nauczycieli i opiekunów. Staramy się przygotować dla Państwa praktyczne szkolenia z ćwiczeniami, z dopasowanym czasem szkolenia. Nasze kursy pierwszej pomocy realizujemy również popołudniami, istnieje możliwość przeszkolenia pracowników szkoły, przedszkola w formie zdalnej poprzez e-learningowe szkolenie z pierwszej pomocy. Zapraszamy do kontaktu.
Zaświadczenie o ukończeniu szkolenia okresowego BHP dla pracowników na stanowiskach robotniczych jest kluczowym dokumentem dopuszczającym do pracy. W zależności od charakteru wykonywanych zadań, ważność zaświadczenia wynosi 1 rok lub 3 lata. Dokument powinien precyzyjnie określać zakres odbytego szkolenia i formę instruktażu.
