Szkolenia BHP pracowników kontraktowych, B2B i samozatrudnionych

Obowiązek szkolenia BHP pracowników kontraktowych, B2B i samozatrudnionych

Środowisko pracy cały czas ewoluuje, stopniowo zmieniają się i rozwijają sposoby zatrudnienia pracowników. Na rynku już nie tylko funkcjonuje umowa zlecenie czy umowa o dzieło – coraz częściej spotykany jest leasing pracowniczy, outsourcing procesowy i inne formy pracy tymczasowej. Olbrzymią popularność zdobywają różne formy umów cywilnoprawnych, kontrakty B2B i samozatrudnienie pracowników. Bez wątpienia współczesny rynek pracy coraz bardziej cechuje się dużą elastycznością form zatrudnienia. Sposób realizacji tego prawa oraz obowiązki pracodawcy określa ustawa.

W tym artykule chcemy skupić się na omówieniu obowiązku przeprowadzania szkoleń bhp na umowach cywilnoprawnych, pracowników świadczących prace na tzw. kontraktach B2B i samozatrudnionych, także na obowiązki pracodawcy a w powyższych przypadkach zleceniodawcy pod względem Bezpieczeństwa i Higieny Pracy.

SPIS TREŚCI:

Obowiązki zlecającego pracę – pracodawcy, zleceniodawcy
Podstawy prawne szkoleń bhp zleceniobiorców
Kiedy konieczne jest zrealizowanie szkolenia BHP dla osób na umowach B2B i samozatrudnionych
Istotne opracowania w sprawie szkoleń bhp zleceniobiorców
Szybka pomoc w przeszkoleniu zleceniobiorców pracowników samozatrudnionych i na kontraktach B2B

Obowiązki zlecającego pracę – pracodawcy / zleceniodawcy

Niestety z obowiązujących przepisów nie możemy uzyskać wprost informacji czy zleceniobiorcy powinni być traktowani identycznie jak pracownicy sprawach związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy np. w zakresie interesujących nas badań profilaktycznych czy szkoleń. Co prawda najważniejszy akt prawny czyli Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej w art. 66 jasno wskazuje, że „Każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Sposób realizacji tego prawa oraz obowiązki pracodawcy określa ustawa.”, to jednak właśnie w przepisach niższego rzędu będziemy szukać umocowania praktycznych sposobów wypełnienia tego obowiązku. Obszar ten reguluje się w ustawach, takich jak Kodeks Pracy oraz rozporządzeniach, normach i wewnętrznych regulaminach. Kodeks pracy wskazuje jedynie konieczność do zapewniania bezpiecznych i higienicznych warunków pracy pracownikom i osobom fizycznym zatrudnionym na innej podstawie niż stosunek pracy. Oznacza to, że powinien zlecający pracę powinien realizować w stosunku do zleceniobiorców co najmniej ogólne obowiązki z zakresu BHP takie jak:

organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy;
zapewniać przestrzeganie w firmie przepisów oraz zasad BHP, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować ich wykonanie;
reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy;
zapewnić rozwój spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym, uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację i warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy;
uwzględniać ochronę zdrowia młodocianych, pracownic w ciąży lub karmiących dziecko piersią oraz pracowników niepełnosprawnych – w ramach podejmowanych działań profilaktycznych;
zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy;
zapewniać wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy.

Czy tak ogólnie określone obowiązki zleceniodawców określają bezsprzecznie konieczność przeprowadzenia przez zlecającego pracę szkoleń bhp. Niestety obowiązujące przepisy BHP nie rozstrzygają dokładnie, jak należy spełniać ten obowiązek. Niewątpliwie jednak, jeżeli rodzaj wykonywanej pracy oraz występujące w jej trakcie zagrożenia są tak znaczne, że wskazane jest, aby nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne mające odpowiedni stan zdrowia i przeszkolone w zakresie bhp, to pracodawca lub inny podmiot organizujący pracę może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilnoprawną, poddania się badaniu lekarskiemu lub szkoleniu w zakresie bhp. środków ochrony indywidualnej czy zbiorowej. Z racji tego, że wszystkie te rzeczy często wiążą się z dodatkowymi kosztami, warto od razu uwzględnić je w umowie ze zleceniobiorcą. Takie rozumienie przepisów możemy wywnioskować ze stanowiska Państwowej Inspekcji Pracy lub interpretacji wydawanych przez państwowe organy nadzoru nad warunkami pracy.

Podstawy prawne szkoleń bhp zleceniobiorców – pracowników samozatrudnionych na kontraktach B2B i innych umowach cywilnoprawnych

Kwestia szkoleń BHP dla osób pracujących na umowach cywilnoprawnych, takich jak umowy B2B czy kontrakty, a także dla samozatrudnionych, często budzi wątpliwości. Obowiązki dotyczące szkoleń BHP spoczywają na pracodawcach, ale w przypadku osób zatrudnionych na kontraktach lub umowach B2B, odpowiedzialność za spełnienie tych wymogów może leżeć zarówno po stronie zleceniodawcy, jak i zleceniobiorcy, w zależności od sprecyzowania tych kwestii w umowie i jej specyfiki. Czyli obowiązek przeszkolenia zleceniobiorcy z zakresu BHP oraz poddanie się badaniom lekarskim – zależy od rodzaju, warunków i procesów pracy. UWAGA: tej oceny powinien dokonać zleceniodawca. Potwierdza to stanowisko Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy (GNP/426/4560-364/07/PE) link poniżej, w którym czytamy:

Jeżeli rodzaj wykonywanej pracy, stopień zagrożeń związanych z warunkami pracy lub przebiegiem procesów jest tak znaczny, że wskazane jest, aby nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne mające odpowiedni stan zdrowia i przeszkolone w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, to pracodawca lub inny podmiot organizujący pracę może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilnoprawną (będącą podstawą wykonywania pracy przez samozatrudniającego), poddania się badaniu lekarskiemu lub szkoleniu w zakresie BHP. Wówczas osoba ta ma na podstawie art. 211 kp obowiązek odbyć szkolenie i poddać się badaniom lekarskim.

Podobne stanowisko w sprawie kwestii szkoleń bhp dla zleceniobiorców wydał Sąd Najwyższy:

Jeśli pomimo braku wyraźnego nakazu przeprowadzania szkoleń z zakresu bhp oraz kierowania na badania lekarskie, rodzaj wykonywanej pracy i stopień zagrożeń związanych z warunkami pracy wskazywał na celowość dopuszczania do pracy wyłącznie osób cieszących się odpowiednim stanem zdrowia i przeszkolonych w zakresie bhp, pracodawca może wymagać od osoby, z którą zawieraumowę cywilnoprawną, poddania się badaniu lekarskiemu lub szkoleniu bhp”(wyrok SN z dnia 25 września 1974 r. II CR 493/74).

Bieżące orzecznictwo sądów również podziela tę linię rozumienia przepisów, dla przykładu prezentujemy fragment uzasadnienia wyroku z dnia 30 sierpnia 2017r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku (sygn.akt AUa 514/17):

Przepisy bhp nie rozstrzygają w jaki sposób obowiązek ten powinien zostać zrealizowany. Niewątpliwie jednak, jeżeli rodzaj wykonywanej pracy oraz występujące przy niej zagrożenia są tak znaczne, że wskazane jest, aby nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne mające odpowiedni stan zdrowia i przeszkolenie w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, to pracodawca lub inny podmiot organizujący pracę może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilnoprawną, poddania się badaniu lekarskiemu lub szkoleniu w zakresie bhp. To samo może dotyczyć zapewnienia takiej osobie odzieży roboczej, środków ochrony indywidualnej itp.

Poniżej przytaczamy również stanowisko Państwowej Inspekcji Pracy wyjaśniające czy osoby wykonujące pracę w ramach stosunku cywilnoprawnego podlegają szkoleniom bhp:

W przypadku osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym osób prowadzących w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę (przedsiębiorcę) na własny rachunek działalność gospodarczą – decyzję o zapewnieniu im szkoleń należy podjąć uwzględniając rodzaj wykonywanej przez nich pracy i stopień zagrożeń z nią związanych. Regułą jest, że jeżeli rodzaj wykonywanej pracy, stopień zagrożeń związanych z warunkami pracy lub przebiegiem procesów jest tak znaczny (ryzyko wypadku przy pracy, występowanie czynników szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych), że wskazane jest, aby nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne przeszkolone w zakresie bhp, to pracodawca (przedsiębiorca) może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilnoprawną, poddania się szkoleniu w tym zakresie. Wówczas osoba ta, na podstawie art. 304¹ Kodeksu pracy w związku z art. 211 Kodeksu pracy, ma obowiązek odbyć takie szkolenie. Kwestie dotyczące obowiązków stron odnośnie organizacji i kosztów szkolenia należy zawrzeć w umowie wiążącej pracodawcę (przedsiębiorcę) oraz osobę zatrudnioną na podstawie umowy prawa cywilnego.

Należy przy tym pamiętać, że jeżeli obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy nie będzie realizowany właściwie, to podmiotem odpowiedzialnym będzie pracodawca (lub przedsiębiorca niebędący pracodawcą).

Kiedy konieczne jest zrealizowanie szkolenia BHP dla osób na umowach B2B i samozatrudnionych

Z powyższych informacji wynika, że dobrze jeśli każdy wykonujący pracę posiada właściwe przeszkolenie w zakresie bezpieczeństwa i higieny prac. W jakich przypadkach szkolenia bhp będą niezbędne do podjęcia zleconej pracy:

Wymagania klienta: Wiele firm, zwłaszcza tych działających w branżach o podwyższonym ryzyku, wymaga od swoich podwykonawców posiadania aktualnych szkoleń BHP. Jest to często zapisane w umowie o świadczenie usług.
Wykonywanie pracy na terenie zakładu pracy innego podmiotu: W takiej sytuacji pracodawca może wymagać od osoby wykonującej pracę na podstawie umowy B2B odbycia szkolenia wstępnego instruktażu stanowiskowego oraz szkoleń okresowych.
Umowa może przewidywać szkolenie: Jeżeli umowa B2B lub kontrakt zawiera zapis o konieczności odbycia szkolenia BHP, pracownik ma obowiązek go spełnić.
Przepisy wewnętrzne firmy: Niektóre firmy mają własne regulaminy, które nakładają obowiązek odbycia szkoleń BHP na wszystkich współpracowników, niezależnie od formy zatrudnienia.
Charakter wykonywanej pracy: Jeśli wykonujesz pracę, która wiąże się z bezpośrednim zagrożeniem dla zdrowia lub życia, np. prace budowlane, montażowe, czy prace na wysokości, szkolenie BHP jest niezbędne.
Zminimalizowanie ryzyka odpowiedzialności cywilnej: W przypadku wystąpienia wypadku lub choroby zawodowej, posiadanie odpowiednich szkoleń może stanowić dowód na podjęciu przez pracownika działań na rzecz bezpieczeństwa.

Istotne opracowania w sprawie szkoleń bhp zleceniobiorców

Biorąc pod uwagę poniższe stanowiska PIP i GIP, a także przepisy prawa pracy warto, aby przedsiębiorca w pierwszym kroku ustalił, jakie zagrożenia występują w ramach wykonywania danego zlecenia. Zupełnie inne występują przy czynnościach fizycznych (np. sprzątanie czy pakowanie), a inne przy zleceniu, które dotyczy prac typowo biurowych. Tym samym dla różnych rodzajów zlecenia odmienny będzie chociażby poziom zagrożenia wystąpienia wypadku w czasie jego wykonywania. Poniżej prezentujemy Państwu opracowania przygotowane w formie artykułów w pdf przez państwowe organy oraz inne artykuły o powiązanej tematyce:

Pomoc w przeszkoleniu zleceniobiorców w zakresie bhp – pracowników samozatrudnionych i na kontraktach B2B

Jeśli potrzebują Państwo wsparcia w zakresie wyboru formy zatrudnienia, zakresu obowiązków BHP przy umowach cywilnoprawnych i sposobu ich realizowania, niezależnie od formy preferowanej współpracy zachęcamy do kontaktu z naszymi specjalistami. Umowy cywilnoprawne jak np. umowa zlecenie nie jest regulowana przepisami Kodeksu Pracy w takim stopniu jak umowa o pracę, a odpowiedzialności za drugiego człowieka nadal spoczywa na zleceniodawcy. Przy naszym wsparciu możesz uniknąć przykrych konsekwencji braku dokumentacji niezbędnych przy zatrudnianiu pracowników na podstawie cywilnych kontraktów i umów. Każdorazowo należy pamiętać o szkoleniach i informacjach o zagrożeniach, ocenie ryzyka, zapewnieniu środków ochrony oraz o właściwym reagowaniu na wypadki. Prowadzimy szkolenia w szybkiej i przyjemnej formule zdalnej e-learning bhp.
Nasi specjaliści pomogą w szybkiej organizacji kompletu dokumentów – skontaktuj się z nami i skorzystaj już dziś!