Ochrona pożarowa, Ochrona PPOŻ, P.POŻ., Serwis P.POŻ., Sprzęt gaśniczy, Szkolenia PPOŻ
Kompleksowy poradnik: Hydranty wewnętrzne w świetle przepisów – projektowanie, parametry i przeglądy
Prawidłowo zaprojektowana i regularnie serwisowana instalacja hydrantowa to fundament bezpieczeństwa pożarowego każdego obiektu komercyjnego, publicznego i przemysłowego. Jako pierwsza linia obrony przed rozprzestrzenianiem się ognia, hydranty wewnętrzne podlegają rygorystycznym wymogom prawnym i technicznym. Kluczowym dokumentem regulującym te kwestie w Polsce jest Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów.
Klasyfikacja i zastosowanie hydrantów wewnętrznych
Dobór odpowiedniego rodzaju hydrantu zależy bezpośrednio od przeznaczenia budynku, powierzchni strefy pożarowej oraz gęstości obciążenia ogniowego. Zgodnie z obowiązującymi przepisami wyróżnia się trzy główne typy urządzeń:
Hydranty DN25 (wąż półsztywny)
Dedykowane do stref pożarowych kategorii zagrożenia ludzi (ZL), takich jak obiekty użyteczności publicznej i zamieszkania zbiorowego (szkoły, przedszkola, hotele, biura, apteki, banki czy centra handlowe). Wymaga się ich stosowania w:
-
Budynkach wysokich i wysokościowych na każdej kondygnacji (z wyjątkiem kondygnacji obejmujących wyłącznie strefę ZL IV).
-
Budynkach niskich i średniowysokich, w strefach ZL I, ZL II lub ZL V o powierzchni przekraczającej 200 m².
-
Strefach ZL III o powierzchni ponad 200 m² w budynkach średniowysokich (jeśli strefa obejmuje tylko pierwszą kondygnację, a powyżej znajduje się strefa ZL IV, próg wzrasta do 1000 m²) oraz o powierzchni ponad 1000 m² w budynkach niskich.
Hydranty DN33 (wąż półsztywny)
Zaprojektowane specjalnie z myślą o infrastrukturze parkingowej, zapewniające szybkie rozwinięcie linii gaśniczej. Ich instalacja jest obligatoryjna w:
-
Garażach jednokondygnacyjnych zamkniętych posiadających więcej niż 10 miejsc postojowych.
-
Wszystkich garażach wielokondygnacyjnych, niezależnie od ilości pojazdów.
Hydranty DN52 (wąż płaskoskładany)
Przeznaczone dla stref produkcyjnych i magazynowych (PM), gdzie występuje wysokie ryzyko intensywnego rozwoju pożaru i konieczne jest podanie dużych prądów wody. Należy je instalować w:
-
Strefach PM o gęstości obciążenia ogniowego powyżej 500 MJ/m² i powierzchni ponad 200 m².
-
Strefach PM o mniejszym obciążeniu ogniowym, w których znajduje się wydzielone pomieszczenie o powierzchni ponad 100 m² i obciążeniu przekraczającym 1000 MJ/m².
-
Budynkach niskich lub średniowysokich przy wejściach do pomieszczeń PM lub technicznych (powyżej 200 m² i 500 MJ/m²), usytuowanych w strefach zagrożenia ludzi (ZL I, II, III, V).
Zasady rozmieszczania sprzętu ppoż.
Efektywność wewnętrznej instalacji przeciwpożarowej zależy od bezkolizyjnego dostępu. Hydranty oraz zawory 52 muszą znajdować się przy drogach komunikacji ogólnej, a zasięg węży i strumienia gaśniczego musi pokrywać całą powierzchnię chronionej strefy. Najważniejsze lokalizacje instalacji to:
-
Wejścia do budynków i klatki schodowe na każdej kondygnacji (w budynkach wysokich i wysokościowych zawory 52 zaleca się instalować w przedsionkach ppoż., a dopuszcza na klatkach).
-
Korytarze i hole budynków wysokich oraz wysokościowych.
-
Wejścia na poddasza.
-
Wyjścia ewakuacyjne lub wyjścia na przestrzeń otwartą z pomieszczeń produkcyjnych i magazynowych (szczególnie tych zagrożonych wybuchem).
Dla budynków zaliczanych do grupy wysokości „wysokie” i „wysokościowe” konieczne jest zastosowanie po dwóch zaworów 52 na każdym pionie na kondygnacjach podziemnych oraz tych zlokalizowanych powyżej 25 metrów. Na pozostałych kondygnacjach wymaga się jednego zaworu 52 na pion.
Budowa i parametry hydrauliczne instalacji
Każdy punkt poboru wody stanowi kompletny zestaw gotowy do użycia. Standardowa szafka hydrantowa (coraz częściej zintegrowana ze schowkiem na gaśnicę) składa się z bębna, certyfikowanego zaworu, prądownicy oraz węża płaskoskładanego lub półsztywnego.
Aby instalacja mogła skutecznie stłumić ogień, sieć wodociągowa musi zagwarantować stabilne parametry hydrauliczne w najniekorzystniej położonym punkcie poboru:
-
Wymagania ciśnieniowe: Ciśnienie hydrodynamiczne nie może być niższe niż 0,2 MPa. Maksymalne ciśnienie na zaworze odcinającym nie powinno przekraczać 1,2 MPa, a na zaworze 52 oraz zaworach odcinających hydrantów 52 nie może przekraczać 0,7 MPa.
-
Minimalna wydajność poboru wody: 1,0 dm³/s dla hydrantów DN25; 1,5 dm³/s dla hydrantów DN33; 2,5 dm³/s dla hydrantów DN52 oraz zaworów 52.
Profesjonalne przeglądy instalacji
Zgodnie z obowiązującym prawem, hydranty wewnętrzne – jako czynne urządzenia przeciwpożarowe – podlegają rygorystycznym badaniom technicznym. Przeglądy muszą być wykonywane co najmniej raz w roku, chyba że lokalne wytyczne Komendanta Wojewódzkiego PSP narzucają wyższą częstotliwość (np. 2 lub 4 razy w roku).
Przegląd hydrantów polega na wezwaniu wyspecjalizowanej ekipy serwisowej. Konserwatorzy, przy pomocy wzorcowanych urządzeń pomiarowych (hydrotesterów z wbudowanym manometrem i przepływomierzem), badają rzeczywiste ciśnienie robocze oraz wyliczają wydajność tłoczenia wody, którą zapewnia dany hydrant. Sprawdzane są również wszystkie części składowe, stan węży i prądownic. Po pomyślnym zakończeniu testów hydrant oznaczany jest specjalną kontrolką ważności (zawierającą m.in. datę badania i termin następnego przeglądu), a zarządca nieruchomości otrzymuje szczegółowy protokół.
Audyty, sprzedaż i serwis z firmą Protecta
Prawidłowa weryfikacja zabezpieczeń przeciwpożarowych to zadanie dla doświadczonych inspektorów ochrony ppoż. W firmie Protecta każdego dnia wspieramy zarządców nieruchomości, spółdzielnie mieszkaniowe, placówki edukacyjne i obiekty przemysłowe na terenie Grodziska Mazowieckiego, Warszawy i okolic, przeprowadzając dokładne pomiary wydajności sieci oraz pełne serwisy instalacji hydrantowych.
Oferujemy nie tylko specjalistyczne przeglądy, ale także dostawę i montaż hydrantów wewnętrznych oraz niezbędnych akcesoriów i oznakowań od czołowych producentów, co gwarantuje najwyższą jakość wyrobów w atrakcyjnych cenach. Nasi eksperci z Protecta służą profesjonalną pomocą w zakresie planowania, projektowania i wykonania instalacji ppoż. Jeśli nie wiesz, jakiego rozwiązania wymaga Twój budynek – skontaktuj się z nami. Dobierzemy usługi i sprzęt idealnie dopasowane do Twoich potrzeb.
Aktualności BHP, Ochrona pożarowa, Ochrona PPOŻ, P.POŻ., Szkolenia PPOŻ
Gaśnica to najprostszy, a zarazem najskuteczniejszy sposób na opanowanie pożaru w jego początkowej fazie. Wybór odpowiedniego urządzenia nie może być jednak dziełem przypadku. Inna gaśnica sprawdzi się podczas gaszenia płonącego oleju w kuchni, inna ochroni kosztowną serwerownię, a do zakupu jeszcze innej obligują nas przepisy drogowe. Niewłaściwie dobrany środek gaśniczy nie tylko bywa nieskuteczny, ale może wręcz nasilić zagrożenie lub zniszczyć cenny sprzęt. Z tego artykułu dowiesz się, jak precyzyjnie dobrać sprzęt gaśniczy do konkretnych obiektów, jak prawidłowo go oznaczyć oraz co na temat wyposażenia przeciwpożarowego mówią aktualne polskie przepisy.
Ochrona przeciwpożarowa w świetle prawa – co musisz wiedzieć?
Aby poruszać się w temacie bezpieczeństwa pożarowego na poziomie eksperckim, dobór gaśnic należy zawsze opierać na obowiązujących przepisach. Kluczowe akty prawne to:
- Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej – definiuje ogólne obowiązki właścicieli i zarządców obiektów w zakresie bezpieczeństwa.
- Rozporządzenie MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów – to najważniejszy dokument, który precyzuje m.in. wymagane ilości środka gaśniczego. Zgodnie z nim, w obiektach o normalnym zagrożeniu pożarowym wymagane jest zapewnienie 2 kg (lub 3 dm³) środka gaśniczego na każde 100 m² powierzchni.
- Polska Norma PN-EN ISO 7010 – reguluje kwestie prawidłowego oznaczania miejsc umieszczenia sprzętu gaśniczego (charakterystyczny biały piktogram na czerwonym tle).
- Kodeks pracy (art. 207 § 2 oraz art. 209¹) – nakłada na pracodawcę bezwzględny obowiązek zapewnienia środków do zwalczania pożarów.
- Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. – nakłada obowiązek posiadania sprawnej gaśnicy w każdym zarejestrowanym w Polsce samochodzie osobowym.
Klasy pożarów – podstawa wyboru gaśnicy
Punktem wyjścia do wyboru gaśnicy jest zawsze ocena, jakie materiały palne znajdują się w danym pomieszczeniu. Określa to klasę potencjalnego pożaru:
- Klasa A: Ciała stałe (drewno, papier, tekstylia, plastik).
- Klasa B: Ciecze palne i substancje stałe topniejące (benzyna, oleje, farby).
- Klasa C: Gazy palne (propan, butan, metan).
- Klasa D: Metale palne (sód, potas, magnez) – wymagają specjalistycznego proszku.
- Klasa F: Tłuszcze i oleje spożywcze (olej na patelni, frytownice).
Rodzaje gaśnic: od proszkowych po wodno-mgłowe
Znając klasy pożarów, możemy dobrać odpowiedni środek gaśniczy. Rynek oferuje kilka podstawowych rozwiązań:
- Gaśnice proszkowe (ABC / BC): Najbardziej uniwersalne. Działają poprzez wyrzut proszku odcinającego tlen. Doskonałe do magazynów, warsztatów czy aut. Wada: Pozostawiają trudny do usunięcia pył, który wciska się w szczeliny, co może bezpowrotnie zniszczyć elektronikę.
- Gaśnice śniegowe CO₂ (B, sprzęt pod napięciem): Wykorzystują sprężony dwutlenek węgla, który gwałtownie schładza i dusi ogień. Ogromna zaleta: Gaz odparowuje natychmiast po użyciu, nie zostawiając żadnych zabrudzeń. To absolutny „must-have” w serwerowniach i biurach pełnych sprzętu IT.
- Gaśnice pianowe (AB): Wyrzucają pianę izolującą pożar od tlenu. Sprawdzają się w biurach i hotelach, gdzie płoną głównie materiały stałe. Zabrudzenia są mniejsze niż przy proszku, ale wiążą się z wilgocią.
- Gaśnice płynowe do tłuszczów (ABF): Dedykowane do kuchni i gastronomii. Płonącego oleju kategorycznie nie wolno gasić wodą! Środek w gaśnicy ABF tworzy na powierzchni tłuszczu skorupę, skutecznie i bezpiecznie dusząc ogień.
- Gaśnice wodno-mgłowe (AF): Niezwykle nowoczesne, bezpieczne dla ludzi (można nimi gasić płonącą odzież na człowieku) i środowiska. Często wybierane do eleganckich przestrzeni użyteczności publicznej.
- Gaśnice do baterii litowo-jonowych: Nowość, która staje się niezbędna wszędzie tam, gdzie ładuje się rowery elektryczne, hulajnogi, drony czy akumulatory do elektronarzędzi.
Jaka gaśnica do domu i mieszkania?
Choć przepisy nie zmuszają osób prywatnych do posiadania gaśnic w domach (poza specyficznymi strefami jak kotłownie), warto zadbać o bezpieczeństwo rodziny.
- Mieszkanie w bloku: Optymalna będzie gaśnica proszkowa ABC o pojemności 2 kg lub 4 kg, powieszona w przedpokoju.
- Dom jednorodzinny: Jedna gaśnica to stanowczo za mało. Dobrym standardem jest gaśnica ABC 4–6 kg na każdej kondygnacji (w ciągach komunikacyjnych) oraz dodatkowa gaśnica w garażu.
- Kuchnia domowa: Z uwagi na ryzyko zapłonu oleju, warto zainwestować w niewielką gaśnicę ABF oraz koc gaśniczy.
Jaka gaśnica do samochodu?
Polskie prawo nakazuje wozić gaśnicę w samochodzie. Niestety, często traktujemy ten obowiązek po macoszemu.
Najczęściej kierowcy wybierają gaśnicę proszkową ABC (lub BC) 1 kg. Ma jednak ona dużą wadę – czas jej działania to zaledwie kilka sekund. Jeśli pozwala na to miejsce (szczególnie w SUV-ach, kamperach czy autach dostawczych), znacznie bezpieczniejszym wyborem jest gaśnica 2 kg. Gdzie ją trzymać? Gaśnica rzucona luzem na dno bagażnika pod stertę walizek jest w razie pożaru bezużyteczna. Należy ją stabilnie zamocować (np. w uchwycie) pod fotelem kierowcy/pasażera lub w bocznej wnęce bagażnika.
Gaśnice w firmie: Biuro, Serwerownia, Magazyn
W biznesie dobór sprzętu wymaga analizy. Dokładne wytyczne określa Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego (IBP) danego obiektu, tworzona przez rzeczoznawcę ds. ppoż.
- Biuro: Biura to specyficzne środowisko – dużo papieru (klasa A), ale i elektroniki. Rekomendowany zestaw to gaśnice proszkowe ABC (4–6 kg) na korytarzach (do ochrony ogólnej) wspierane przez gaśnice śniegowe CO₂ (2–5 kg) w miejscach nagromadzenia sprzętu (komputery, ksero). Alternatywą do biur stają się czyste i bezpieczne gaśnice wodno-mgłowe.
- Serwerownia: Wyłącznie gaśnice śniegowe CO₂. Proszek użyty w serwerowni wniknąłby w urządzenia, powodując straty wtórne często przewyższające te wywołane przez sam ogień.
- Magazyn i hala produkcyjna: Tutaj królują duże urządzenia – gaśnice proszkowe 6 kg, 9 kg, a nawet agregaty gaśnicze na kółkach. Rodzaj środka zależy od składowanego asortymentu (np. magazyny chemiczne mogą wymagać gaśnic pianowych lub sprzętu klasy D).
Jak prawidłowo oznaczyć i rozmieścić gaśnice?
Sama obecność sprzętu to za mało. Przepisy oraz normy (w tym PN-EN ISO 7010) jasno precyzują zasady:
- Odległość: Droga dojścia pracownika do najbliższej gaśnicy nie może przekraczać 30 metrów.
- Dostępność: Dostęp do gaśnicy musi być w 100% odblokowany. Nie wolno zastawiać jej kartonami, szafkami czy maszynami.
- Oznaczenie: Miejsce powieszenia gaśnicy musi być dobrze oświetlone i czytelnie oznaczone certyfikowanym znakiem przestrzennym (piktogram gaśnicy). Znak powinien być widoczny z każdego miejsca na drodze ewakuacyjnej, nawet przy zadymieniu.
Konserwacja: Jak często sprawdzać gaśnicę?
Gaśnica to urządzenie ciśnieniowe, które musi zadziałać w ułamku sekundy. Aby tak było, wymaga regularnych przeglądów. Zgodnie z przepisami, przeglądy techniczne (legalizacja) muszą odbywać się nie rzadziej niż raz na rok, chyba że producent wskaże krótszy termin. Przeglądu dokonuje uprawniony konserwator, który sprawdza ciśnienie, szczelność i stan środka gaśniczego. Ważne: Po każdym, nawet sekundowym użyciu gaśnicy, należy ją oddać do profesjonalnego serwisu w celu ponownego napełnienia. Samodzielne „dobijanie” czy rozkręcanie urządzenia jest niebezpieczne i zabronione.
Które gaśnice zostawiają po sobie najmniej sprzątania?
Dla wielu firm (sklepy, biura, serwerownie) to kluczowe pytanie. Skutki użycia różnych środków wyglądają następująco:
- Najmniej sprzątania (brak): Gaśnica śniegowa CO₂. Gaz całkowicie odparowuje.
- Średnie zabrudzenia: Gaśnica pianowa i wodno-mgłowa. Zostawiają wilgoć i resztki piany, które łatwo wytrzeć.
- Najwięcej sprzątania: Gaśnica proszkowa. Drobny pył wnika w każdą szczelinę, wymusza pranie wykładzin, odkurzanie sufitów podwieszanych i często profesjonalne czyszczenie elektroniki.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Ile gaśnic powinno znajdować się w biurze? Reguluje to Rozporządzenie MSWiA. W standardowym biurze na każde 100 m² powierzchni powinny przypadać co najmniej 2 kg (lub 3 litry) masy środka gaśniczego. Dokładne rozmieszczenie precyzuje Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego.
Czy można gasić płonący olej (tłuszcz) wodą? Absolutnie nie! Wlanie wody do płonącego oleju powoduje natychmiastowe, wybuchowe odparowanie wody, które rozrzuca płonący tłuszcz po całym pomieszczeniu. Do tłuszczów używamy wyłącznie gaśnic płynowych typu ABF lub koca gaśniczego.
Czy jedna gaśnica proszkowa wystarczy na każdy pożar? Nie. Choć gaśnica ABC jest wysoce uniwersalna, kompletnie nie nadaje się do gaszenia tłuszczów kuchennych (F), pożarów metali (D) oraz może trwale uszkodzić czuły sprzęt elektroniczny.
Czym gasić płonący komputer lub rozdzielnię? Najbezpieczniejszym wyborem są gaśnice śniegowe CO₂, które nie zostawiają osadu. Większość nowoczesnych gaśnic proszkowych również posiada atest do gaszenia urządzeń pod napięciem do 1000V (z odległości min. 1 metra), ale ich użycie wymusi późniejsze skomplikowane czyszczenie elektroniki.
Czy gaśnicę w biurze można postawić na podłodze w kącie? Zdecydowanie odradza się takie praktyki. Gaśnica powinna być zawieszona na specjalnym uchwycie lub umieszczona w dedykowanej szafce, w miejscu widocznym, łatwo dostępnym i oznaczonym znakiem piktogramowym.
Potrzebujesz pomocy w doborze gaśnicy? Zapraszamy do kontaktu!
Wybór odpowiedniego sprzętu przeciwpożarowego dla firmy, magazynu czy domu bywa skomplikowany i wymaga uwzględnienia wielu indywidualnych czynników. Jeśli masz wątpliwości, jaka gaśnica najlepiej spełni wymogi prawne w Twoim obiekcie i zagwarantuje najwyższy poziom bezpieczeństwa, chętnie pomożemy.
Skontaktuj się z nami – jako specjaliści ds. BHP i ochrony przeciwpożarowej doradzimy, dobierzemy optymalne rozwiązanie i podpowiemy, jak prawidłowo rozmieścić sprzęt.
🌐 Strona WWW: bhp-szkolenia.info
📧 E-mail: biuro@bhp-szkolenia.info
📞 Telefon: +48 690 66 88 16
Aktualności BHP, Ochrona pożarowa, Ochrona PPOŻ, P.POŻ., Szkolenia PPOŻ
Szkolenie PPOŻ to nie BHP! Sprawdź, czy grożą Ci kary i kto naprawdę może szkolić Twoich pracowników
Wielu pracodawców i managerów żyje w przekonaniu, że organizując cykliczne szkolenia BHP, automatycznie zamyka temat bezpieczeństwa ogniowego w firmie. To jeden z najpowszechniejszych i zarazem najbardziej kosztownych błędów w zarządzaniu przedsiębiorstwem.
Szkolenia przeciwpożarowe (PPOŻ) to zupełnie odrębny obowiązek prawny. Co gorsza, z powodu braku jednego, precyzyjnego aktu wykonawczego, wokół tego tematu narosło mnóstwo mitów. Dowiedz się, jak prawidłowo spełnić wymogi, kto ma uprawnienia do prowadzenia szkoleń i dlaczego Twój behapowiec może nie mieć prawa ich podpisać.
BHP a PPOŻ – kluczowe różnice, o których musisz wiedzieć
Choć oba obszary dbają o zdrowie pracowników, ich fundamenty prawne leżą w zupełnie innych miejscach:
-
Szkolenia BHP wynikają bezpośrednio z Kodeksu pracy. Mają sztywno rozpisany harmonogram, ramy czasowe oraz jasno określony program dla każdego stanowiska.
-
Szkolenia przeciwpożarowe opierają się na Ustawie o ochronie przeciwpożarowej. Przepisy te nakładają na właściciela lub zarządcę obiektu bezwzględny obowiązek zapoznania pracowników z zasadami PPOŻ, ale… nie dają gotowej instrukcji, jak często i w jakiej formie należy to robić.
Harmonogram oraz tematykę szkolenia powinien ustalić specjalista, biorąc pod uwagę specyfikę Twojego budynku i profil działalności. Zasada bezwzględna jest jedna: podstawowe szkolenie PPOŻ pracownik musi przejść przed przystąpieniem do pracy.
Największy błąd: czy specjalista BHP może przeprowadzić szkolenie PPOŻ?
W większości firm to właśnie do działu BHP kieruje się zapytania o kwestie pożarowe. Okazuje się jednak, że sam dyplom i uprawnienia behapowca to za mało, by legalnie szkolić z zakresu PPOŻ.
Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy o ochronie przeciwpożarowej, czynności z tego zakresu mogą wykonywać wyłącznie osoby posiadające ściśle określone kwalifikacje kierunkowe. Kto zatem legalnie podpisze protokół ze szkolenia?
-
Inżynierowie pożarnictwa oraz absolwenci kierunku inżynieria bezpieczeństwa pożarowego na dawnej Szkole Głównej Służby Pożarniczej (obecnie Akademii Pożarniczej).
-
Technicy pożarnictwa posiadający odpowiednie uprawnienia prewencyjne.
-
Inspektorzy ochrony przeciwpożarowej, którzy posiadają minimum średnie wykształcenie i ukończyli specjalistyczny kurs dający stosowne uprawnienia.
Ważne: Jeśli Twoje szkolenie PPOŻ przeprowadzi osoba bez powyższych uprawnień (np. „zwykły” specjalista BHP bez kursu inspektora PPOŻ), w świetle prawa obowiązek ten nie został spełniony.
Nie zapominaj o praktyce: obowiązkowe ćwiczenia ewakuacyjne
Szkolenie przeciwpożarowe to nie tylko sucha teoria z prezentacji multimedialnej. Prawo (Rozporządzenie MSWiA) nakłada obowiązek regularnego sprawdzania organizacji oraz warunków ewakuacji w praktyce:
-
Co najmniej raz na 2 lata – w obiektach użyteczności publicznej przeznaczonych dla ponad 50 osób (np. urzędy, biurowce, galerie handlowe, z wyłączeniem budynków mieszkalnych ZL IV).
-
Co najmniej raz w roku – w obiektach, w których systematycznie zmienia się grupa użytkowników (szkoły, przedszkola, uczelnie, akademiki). Ćwiczenia te należy przeprowadzić w ciągu 3 miesięcy od rozpoczęcia roku szkolnego lub akademickiego.
Czarna statystyka PSP. Kontrole nie biorą się znikąd
Myślisz, że Państwowa Straż Pożarna rzadko sprawdza dokumentację pracowniczą? Statystyki pokazują coś zupełnie innego.
Z oficjalnych danych wynika, że naruszenia związane z instrukcją bezpieczeństwa pożarowego oraz brakiem zapoznania pracowników z przepisami PPOŻ to druga najczęstsza kategoria nieprawidłowości wykrywanych przez PSP! Tylko w jednym roku potrafi dojść do blisko 5 000 takich uchybień w skali kraju. A trzeba pamiętać, że strażacy kontrolują rocznie jedynie ułamek wszystkich zarejestrowanych obiektów.
Czym ryzykujesz? Konsekwencje zaniedbań
Brak ważnych szkoleń przeciwpożarowych lub powierzenie ich osobie bez uprawnień to ogromne ryzyko dla biznesu:
-
Kary finansowe: Inspektor PSP podczas kontroli może nałożyć na przedsiębiorcę lub zarządcę obiektu dotkliwy mandat lub skierować sprawę do sądu.
-
Odmowa wypłaty odszkodowania: W razie pożaru, ubezpieczyciel w pierwszej kolejności sprawdzi dokumentację PPOŻ. Brak aktualnych szkoleń i ćwiczeń ewakuacyjnych to najprostsza droga do odmowy wypłaty pieniędzy z polisy.
-
Odpowiedzialność karna: Jeśli w wyniku pożaru ucierpią ludzie, a Ty nie dopełniłeś obowiązków szkoleniowych, w grę wchodzą prokuratorskie zarzuty i odpowiedzialność karna za narażenie życia lub zdrowia.
Podsumowanie
Profesjonalne szkolenie PPOŻ nie jest uciążliwym dodatkiem do codziennej działalności, ale fundamentem bezpieczeństwa Twojej firmy, ludzi i majątku. Nie czekaj, aż poziom przygotowania Twojego zespołu na kryzys zweryfikuje nagły wypadek lub niespodziewana kontrola Straży Pożarnej. Upewnij się, że współpracujesz z certyfikowanym specjalistą i śpij spokojnie.
Aktualności BHP, bhp, Komentarze przepisów KP, Ocena ryzyka, Szkolenia BHP, Szkolenia PPOŻ
Pracownik zewnętrzny na terenie zakładu – jakie powstają obowiązki w zakresie BHP.
Pracodawcy w większości są świadomi podstawowego zakresu obowiązków względem zatrudnianych przez siebie pracowników. Obecnie jednak coraz częściej można spotkać osoby wykonujące zadania dla pracodawcy na innej podstawie niż stosunek pracy – najczęściej umowach cywilno-prawnych lub w formie usługi przez samozatrudnionego. Oprócz pewnej formy „optymalizacji kosztów pracowniczych” pokutuje przeświadczenie, że skoro osoba taka nie jest pracownikiem to obowiązki jakich świadomość jest nie muszą być spełnione w tym wypadku. Jest to spory błąd, który może kosztować pracodawcę sporo nerwów i pieniędzy. Obecnie wykonywanie zadań zarobkowo nie ogranicza się już do klasycznej formy pracy na podstawie stosunku pracy. Bardzo często na terenie przedsiębiorstw znajdują się osoby, które wykonują czynności na innej podstawie jak firmy podwykonawcze, pracownicy na tzw. Samozatrudnieniu, zewnętrzni doradcy, etc. Pozostaje pytanie, czy od takiej osoby można wymagać przestrzegania zasad BHP obowiązujących naszych pracowników lub czy można narzucać pewne kwestie dotyczące bezpieczeństwa? Kodeks cywilny nie mówi wprost o takich obowiązkach stron i nie do końca jest to złe. Z pomocą na pewno przychodzi Kodeks pracy, gdzie w art. 304 § 1 można znaleźć informację: „Pracodawca jest obowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, o których mowa w art. 207 § 2, osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, a także osobom prowadzącym w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę na własny rachunek działalność gospodarczą.” Bezpieczne i higieniczne warunki pracy, o których mowa to obowiązek Pracodawcy chronienia zdrowia i życia pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest obowiązany:
- organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy;
- zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń;
- reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy;
- zapewnić rozwój spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację pracy, warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy;
- uwzględniać ochronę zdrowia młodocianych, pracownic w ciąży lub karmiących dziecko piersią oraz pracowników niepełnosprawnych w ramach podejmowanych działań profilaktycznych;
- zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy;
- zapewniać wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy.
Co więcej art. 3041 Kodeksu pracy wskazuje ponadto, że osoby fizyczne wykonujące prace na innej podstawie niż stosunek pracy muszą wykonywać obowiązki w zakresie bezpieczeństwa pracy określone przez pracodawcę, a zaliczają się do nich co najmniej:
– Znajomość przepisów i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, branie udziału w szkoleniu i instruktażu z tego zakresu oraz poddawanie się wymaganym egzaminom sprawdzającym;
– Wykonywanie pracy w sposób zgodny z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosowanie się do wydawanych w tym zakresie poleceń i wskazówek przełożonych;
– Dbanie o należyty stan maszyn, urządzeń, narzędzi i sprzętu oraz o porządek i ład w miejscu pracy;
– Stosowanie środków ochrony zbiorowej, a także używanie przydzielonych środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, zgodnie z ich przeznaczeniem;
– Niezwłoczne zawiadamianie pracodawcy (lub osoby wskazanej) o zauważonym w zakładzie pracy wypadku albo zagrożeniu życia lub zdrowia ludzkiego oraz ostrzec współpracowników, a także inne osoby znajdujące się w rejonie zagrożenia, o grożącym im niebezpieczeństwie;
– współpraca z pracodawcą i innymi osobami w wypełnianiu obowiązków dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy.
Pozostaje jednak pytanie co z pracownikami firm zewnętrznych, jakie obowiązki w zakresie bhp ma firma zlecające pracę, które powinni realizować na terenie naszego zakładu pracy.
Wszyscy pracodawcy w celu zapewnienia sprawnego działania własnej firmy i spełnieniu właściwych warunków pracy powinni dbać nie tylko o urządzenia ale również o środowisko pracy. Część firm samodzielnie realizuje te zadania zapewniając do prac technicznych związanych z utrzymaniem i zapewnieniem infrastruktury zgodnej z przepisami bhp własnych pracowników. Bardzo często pojawia się jednak konieczność wykonania prac wymagających specjalistycznego sprzętu bądź uprawnień, wykraczających poza możliwości pracowników wewnętrznych. Wówczas takie prace zleca się zewnętrznym podmiotom, dochodzi więc do sytuacji, kiedy na terenie jednej firmy pojawiają się pracownicy innego pracodawcy. W takiej sytuacji rodzą się wątpliwości i zagadnienia prawne dotyczące:
- Obowiązków bhp wobec firm zewnętrznych pracujących na terenie naszego zakładu pracy.
- Rodzaju niezbędnych informacji, które jesteśmy zobligowani przekazać firmie zewnętrznej oraz sposobu realizacji tego obowiązku.
- Procedury postępowania w sytuacji wystąpienia wypadku pracownika firmy zewnętrznej.
Oświadczenie BHP pracownika firmy zewnętrznej
Każdorazowy instruktaż zawierający poniżej wskazane elementy powinien zostać stosownie udokumentowany. Jeżeli umowa pomiędzy pracodawcami nie stanowi inaczej, należy po spotkaniu informacyjnym zebrać od uczestników oświadczenia o zapoznaniu się ze specyfiką zakładu pracy, zagrożeniach występujących na terenie zakładu pracy oraz o sposobie zabezpieczeń i postępowania w sytuacjach awaryjnych. Specjalnie dla Państwa przygotowaliśmy wzór oświadczenia do pobrania
Zgodnie z art. 207 Kodeksu pracy, pracodawca, na którego terenie wykonują prace pracownicy zatrudnieni przez różnych pracodawców, jest obowiązany dostarczać tym pracodawcom określone informacje. Zalicza się do nich informacja o:
- zagrożenia dla zdrowia i życia występujące w zakładzie pracy, na poszczególnych stanowiskach pracy i przy wykonywanych pracach;
- zasadach postępowania w przypadku awarii i innych sytuacji zagrażających zdrowiu i życiu pracowników.
- Zagrożenia dla zdrowia i życia występujące w zakładzie pracy
Każdy z pracowników firmy zewnętrznej musi wiedzieć na co powinien uważać wykonując pracę na terenie innego pracodawcy. Ten punkt to nic innego jak zapoznanie tych osób z wynikami analizy ryzyka. Co ważne Nie ma potrzeby omawiania wszystkich stanowisk pracy. Należy odnieść się do miejsc, gdzie firma zewnętrzna będzie wykonywała pracę.
Przekazujemy najważniejsze informacje dotyczące ochrony przeciwpożarowej. Zapoznając z warunkami bhp i p.poż. należy przekazać i poruszyć następujące tematy:
- w jakie urządzenia gaśnicze wyposażony jest obiekt,
- gdzie zlokalizowane są urządzenia gaśnicze,
- gdzie jest punkt zbiórki PPOŻ,
- gdzie zlokalizowane są przyciski ręcznych ostrzegaczy pożarowych,
- jak przebiegają drogi ewakuacyjne (można przekazać wydruk planu ewakuacyjnego),
- gdzie zlokalizowane są najbliższe drzwi ewakuacyjne na obszarze prowadzenia prac,
- jaka jest procedura postępowania w przypadku wystąpienia niewielkiego pożaru i/lub pojawienia się alarmu ppoż.,
- numer na straż pożarną.
Informujemy o procedurze postępowania i wezwania pomocy w sytuacjach wypadkowych
- dokładny adres firmy i nazwa (jeżeli wezwanie pogotowia będzie niezbędne),
- lokalizacja defibrylatora, jeżeli jest na stanie zakładu pracy,
- lokalizacja apteczek na określonych działach,
- procedura uzupełniania środków opatrunkowych w apteczkach.
Wskazujemy kontakt do pracowników zakładu wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników. Czyli pracodawca zlecający pracę, przekazuje firmie zewnętrznej informację o osobach przeszkolonych w zakresie pierwszej pomocy oraz prowadzenia ewakuacji pracowników i zwalczania pożarów. Właściwym postepowaniem będzie również aby wśród pracowników podwykonawcy były osoby przeszkolone w zakresie udzielania pierwszej pomocy i posiadali apteczkę wyposażoną adekwatnie do zagrożeń występujących przy realizacji swoich specyficznych prac.
Pracodawca zakładu, na którego terenie wypadkowi uległa osoba niebędąca jego pracownikiem ma obowiązek:
- zapewnić poszkodowanemu udzielenie pierwszej pomocy,
- zabezpieczyć miejsce wypadku,
- zawiadomić niezwłocznie o wypadku pracodawcę poszkodowanego,
- udostępnić miejsce wypadku i niezbędne materiały oraz udzielić informacji i wszechstronnej pomocy zespołowi powypadkowemu ustalającemu okoliczności i przyczyny wypadku.
Zespół powypadkowy pracodawcy, którego pracownik uległ wypadkowi powinien:
- dokonać oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego maszyn i innych urządzeń technicznych, stanu urządzeń ochronnych oraz zbadać warunki wykonywania pracy i inne okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku,
- jeżeli jest to konieczne, sporządzić szkic lub wykonać fotografię miejsca wypadku,
- wysłuchać wyjaśnień poszkodowanego, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala,
- zebrać informacje dotyczące wypadku od świadków wypadku,
- zasięgnąć opinii lekarza, a w razie potrzeby opinii innych specjalistów, w zakresie niezbędnym do oceny rodzaju i skutków wypadku.
Podsumowanie Podsumowując pracownik firmy zewnętrznej lub wykonujący zadania na innej podstawie niż umowa o pracę na terenie zakładu musi bezwzględnie przestrzegać regulaminów BHP danego obiektu, posiadać ważne orzeczenia lekarskie, szkolenia BHP oraz stosować wymagane środki ochrony indywidualnej. Firma zewnętrzna odpowiada za bezpieczną organizację pracy, a główny pracodawca powinien wyznaczyć koordynatora bhp i zapewnić instruktaż z przekazaniem informacji o zagrożeniach występujących na terenie zakładu pracy oraz o sposobie zabezpieczeń i postępowania w sytuacjach awaryjnych. Zatem procedura wprowadzania firm zewnętrznych na teren zakładu powinna być zaimplementowana u każdego przedsiębiorcy, co ważne każda ze stron ma obowiązek dołożyć wszelkich starań, aby utrzymać bezpieczne warunki pracy przez cały okres ich prowadzenia a same zakresy obowiązków powinny być regulowane przez umowę. Oznacza to, że wszystkie ustalenia z usługodawcami zewnętrznymi należy dokumentować, wskazując obowiązki każdego z pracodawców.
W przypadku pytań bądź wątpliwości skontaktuj się z nami!
Ochrona pożarowa, Ochrona PPOŻ, P.POŻ., Szkolenia PPOŻ
Gaśnice proszkowe
Gaśnice proszkowe są tymi najczęściej spotykanymi i najpopularniejszymi narzędzi stosowanymi do gaszenia pożarów w zarodku. W przeważającej mierze są przeznaczone do zwalczania pożarów z grup A, B i C (ciała stałe, ciecze łatwopalne i gazy palne). W tym artykule odpowiadamy na pytanie, dlaczego są one tak powszechnie stosowane i jakie są ich główne zalety oraz wady gaśnic proszkowych. Oto kilka najistotniejsze informacje, które mogą pomóc w zrozumieniu, jak działają gaśnice proszkowe i dlaczego warto je mieć na wyposażeniu.
Jak działają gaśnice proszkowe?
Gaśnice proszkowe zawierają proszek gaśniczy, który jest wypychany przez sprężony gaz. Mechanizm działania polega na odcięciu dostępu tlenu do ognia oraz neutralizacji ciepła, co skutecznie gasi pożar. Proszek tworzy barierę, która hamuje reakcje spalania, dzięki czemu ogień zostaje zdławiony.
Po naciśnięciu dźwigni gaśnicy proszkowej wyrzucany jest pod ciśnieniem azotu lub dwutlenku węgla drobny proszek (proszek gaśniczy np. na bazie fosforanów lub węglanów), którego nanocząsteczki przerywają reakcję spalania (działają jako inhibitor spalania) poprzez związanie wolnych rodników (antykatalitycznie), odcina dopływu tlenu (pełni rolę izolatora materiału palnego od tlenu) oraz przez efekt chłodzenia, skutecznie tłumi ogień z grup A, B, C
Zalety gaśnic proszkowych
- Uniwersalność: Gaśnice proszkowe mogą być używane do gaszenia pożarów z grup A (materiały stałe), B (ciecze) oraz C (gazy). Dzięki temu są wszechstronnym narzędziem, które sprawdzi się w różnych sytuacjach awaryjnych.
- Skuteczność: Szybko i efektywnie gaszą pożary, co jest niezwykle ważne w nagłych przypadkach, gdzie każda sekunda ma znaczenie.
- Bezpieczeństwo przy urządzeniach elektrycznych: Niektóre gaśnice proszkowe są bezpieczne do stosowania przy gaszeniu pożarów urządzeń elektrycznych o napięciu do 400 kV. To sprawia, że są odpowiednie dla przemysłowych i specjalistycznych zastosowań.
- Dostępność i cena: Gaśnice proszkowe są łatwo dostępne i zazwyczaj tańsze niż inne typy gaśnic, co czyni je popularnym wyborem w miejscach pracy i przestrzeniach przemysłowych.
Wady gaśnicy proszkowej
- Zanieczyszczenie: Po użyciu gaśnicy proszkowej, proszek może pozostawić trudne do usunięcia ślady, które mogą być szkodliwe dla elektroniki i precyzyjnych urządzeń.
- Skutki zdrowotne: Wdychanie proszku może być drażniące dla dróg oddechowych, dlatego po użyciu gaśnicy należy wietrzyć pomieszczenie i unikać bezpośredniego kontaktu z proszkiem.
- Ograniczenia w przestrzeniach zamkniętych: W zamkniętych pomieszczeniach proszek może znacznie ograniczyć widoczność, co utrudnia ewakuację i działania ratownicze.
Zastosowanie gaśnicy proszkowej
Gaśnice proszkowe znajdują zastosowanie w różnych miejscach, m.in.:
- Pojazdy: Są niezbędnym wyposażeniem w samochodach, zwłaszcza w przypadku pożarów silnika.
- Przestrzenie przemysłowe: Są skuteczne w magazynach, warsztatach i innych miejscach, gdzie przechowywane są różnorodne materiały łatwopalne.
Wskazówki dotyczące użytkowania gaśnic proszkowych
- Regularne przeglądy gaśnic: Aby zapewnić, że gaśnica jest zawsze gotowa do użycia, należy regularnie sprawdzać jej stan techniczny i serwisować ją zgodnie z zaleceniami producenta.
- Szkolenie: Osoby odpowiedzialne za bezpieczeństwo powinny przejść odpowiednie szkolenie, aby znać prawidłowe procedury użycia gaśnicy.
Podsumowanie
Gaśnice proszkowe to wszechstronne i skuteczne narzędzie do gaszenia różnorodnych pożarów. Choć mają pewne wady, takie jak możliwość zanieczyszczenia i konieczność ostrożności w zamkniętych przestrzeniach, ich zalety sprawiają, że są niezastąpione w wielu miejscach pracy i przestrzeniach przemysłowych. Kluczowe jest regularne przeprowadzanie przeglądów oraz odpowiednie szkolenie personelu z użycia gaśnic, aby w razie potrzeby każdy mógł sprawnie i bezpiecznie zareagować na pożar.
Aktualności BHP, Badania i pomiary, Komentarze przepisów KP, Ochrona PPOŻ, Szkolenia PPOŻ
Niniejszy artykuł przeznaczony jest dla osób, które w ramach swojej codziennej pracy wykonują przeglądy hydrantów. Skorzystają inspektorzy ochrony przeciwpożarowej, którzy nadzorują takie przeglądy w imieniu swojego pracodawcy. Wiedza przyda się również architektom i inżynierom wykorzystującym wyniki pomiarów wydajności i ciśnienia hydrantów do swoich opracowań – np. projektów, czy operatów przeciwpożarowych lub analiz oceny ryzyka.
Hydranty zewnętrzne
Obowiązek zaopatrzenia obiektu w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru wynika z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 Nr 124 poz. 1030), jak również z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 lutego 2020 r. w sprawie wymagań w zakresie ochrony przeciwpożarowej, jakie mają spełniać obiekty budowlane lub ich części oraz inne miejsca przeznaczone do zbierania, magazynowania lub przetwarzania odpadów (Dz.U. 2020 poz. 296).
Podstawowym źródłem wody do celów gaśniczych są w Polsce hydranty zewnętrzne. Hydranty mogące być wykorzystane do ochrony obiektu powinny być od niego oddalone (w linii prostej):
- najbliższy hydrant – w odległości 5-75 m od obiektu;
- każdy następny hydrant – w odległości nie większej niż 150 m od obiektu.
Wyżej wymienione odległości mają swoje praktyczne uzasadnienie. 5 m od chronionego budynku to odległość minimalna pozwalająca na wykorzystanie hydrantu w warunkach rozwiniętego pożaru, kiedy płomienie wychodzą przez okna. 75 m to odległość pozwalająca na szybkie zbudowanie zasilania dla pierwszego wozu gaśniczego minimalnym nakładem ratowników – może to zrobić np. kierowca nie spuszczając z oczu wozu z pracującą autopompą. 150 m to odległość pozwalająca na przetłoczenie wody z hydrantu na miejsce akcji gaśniczej bez konieczności stosowania pompy pośredniczącej. Spadek ciśnienia w wężach pożarniczych przyjmuje się 0,1 MPa na 100 mb, oczywiście również 0,1 MPa na 10 m wysokości tłoczenia – to pamiętam z zajęć z hydromechaniki z SGSP.
Wszystkie te założenia wyglądają optymistycznie pod warunkiem, że hydranty są sprawne i właściwie oznakowane, tzn. strażacy mogą je znaleźć i natychmiast wykorzystać. Wymagania rozporządzenia są niestety obarczone pewnymi ograniczeniami. Otóż najbliższy hydrant w odległości 76 m w linii prostej, z dojściem po utwardzonej drodze, kwalifikuje się do wydania decyzji administracyjnej nakazującej usunięcie niezgodności. Natomiast hydrant w odległości 74 m, który jest oddzielony od chronionego budynku autostradą, linią kolejową, rzeką, itp. jest w porządku i nie ma się do czego przyczepić. Mucha nie siada. Na szczęście dla pierwszego przypadku minister przewidział podejście indywidualne i możliwość uzyskania odstępstwa – jedną z dróg jest ekspertyza ppoż. z wnioskiem do komendanta wojewódzkiego PSP.
No dobra, ale co to ma wspólnego z przeglądami hydrantów? Otóż ma! I tu płynnie przechodzimy do problemów…
Podstawowe błędy podczas wykonywania przeglądów hydrantów zewnętrznych
Pierwszym problemem z jakim się spotykam to pozostawienie właściciela obiektu w błogiej nieświadomości lub przekonaniu, że wszystko jest w porządku. Wiele razy spotkałem się z sytuacją, że hydranty były. Nawet były sprawne… ale były za blisko lub za daleko. To drugie zdecydowanie częściej. Często nawet taki stan rzeczy opisywała instrukcja bezpieczeństwa pożarowego jako stan niebudzący cienia wątpliwości. IBP to temat na osobny artykuł. W mojej opinii obowiązkiem zarówno osoby wykonującej przegląd hydrantu, jak i autora instrukcji bezpieczeństwa pożarowego, jest wskazanie niezgodności w zakresie lokalizacji hydrantu zewnętrznego. Podobnie brak oznakowania hydrantu jest pomijany w protokołach, a w przypadku hydrantów podziemnych to podstawa, decydująca o tym czy strażacy go w ogóle znajdą. W przypadku hydrantów wewnętrznych zauważamy, że jest zastawiony, brakuje węża lub trzeba uzupełnić oznakowanie… To co się dzieje z czujnością po wyjściu na zewnątrz budynku…?
Następna sprawa dotyczy właściwego stosowania metody pomiarowej. Ot, gówno chłopu nie zegarek! W przypadku hydrantów zewnętrznych mamy na rynku dostępne dwa zestawy urządzeń o badań. Pierwsze to przepływomierz o dużej przepustowości – rozwiązanie stosunkowo drogie i stosowane raczej rzadko. Drugie, zdecydowanie bardziej popularne, to zestaw dysz pomiarowych stosowanych w komplecie z manometrem. Wykorzystywana jest tu metoda badania przepływu z pomocą zwężek opisana szczegółowo w normach i literaturze.
Zgodnie z cyt. rozporządzeniem MSWiA z 2009 r. w Polsce dopuszczone do stosowania są hydranty o następującej budowie i wydajności nominalnej:
- hydranty nadziemne i podziemne DN 80 o wydajności nominalnej 10 dm3/s;
- hydranty nadziemne DN 100 o wydajności nominalnej 15 dm3/s (uwaga: polskie przepisy nie dopuszczają stosowania hydrantów podziemnych DN 100, kilka już takich widziałem, jest to bardzo niebezpieczne – strażacy nie mają na wyposażeniu armatury pozwalającej pobrać wodę z takiego hydrantu);
- hydranty nadziemne DN 100 lub DN 150 o wydajności nominalnej 20 dm3/s;
- hydranty nadziemne DN 80 o wydajności nominalnej 5 dm3/s (przy ciśnieniu 0,1 MPa) dopuszczalne w jednostkach osadniczych o liczbie mieszkańców nieprzekraczających 2000 os.
Najbardziej popularnym zestawem pomiarowym jest zestaw HYDRO-TEST firmy Biatech. W zestawie znajdziemy dysze o średnicach 22, 26, 32 i 37 milimetrów, które są przeznaczone do badania hydrantów o wydajności odpowiednio 5, 10, 15 i 20 dm3/s. Bardzo częstym błędem podczas pomiarów jest stosowanie dyszy nieodpowiedniej do badanego hydrantu. Najczęściej stosowane są dysze DP 26, czyli te do hydrantów o wydajności 10 dm3/s.
Zastosowanie za małej dyszy (np. DP 26 do hydrantu DN 100) nie pozwoli na właściwe zbadanie parametrów minimalnych hydrantu – hydrant DN 100 powinien mieć wydajność 15 dm3/s nawet jeśli dla obiektu wymagane jest 10 dm3/s. Z kolei zastosowanie za dużej dyszy (np. DP 26 do hydrantu DN 80 o wydajności 5 dm3/s – jednostki osadnicze do 2000 mieszkańców) prowadzi do sytuacji, gdzie mamy wymagane 5 dm3/s ale przy ciśnieniu około 0,06 MPa (a wymagane jest 0,1 MPa). W takim przypadku zastosowanie właściwej dyszy dałoby pozytywny wynik badania, ponieważ większa średnica dyszy powoduje większy spadek ciśnienia.
Kolejny problem to pewne bezrefleksyjne podejście do wyników pomiarów. Przy sprawnej sieci wodociągowej różnica między ciśnieniem statycznym a dynamicznym dla hydrantu DN 80 powinna wynosić około 0,05 MPa, a spadek większy niż 0,1 MPa powinien budzić poważne wątpliwości. W takim przypadku często problem tkwi w zasuwie, która nie została całkowicie otwarta. Zdarza się też, że na przyłączu wody zastosowano za mały wodomierz, który stawia duży opór płynącej wodzie.
Pomiar jednoczesny kilku hydrantów zewnętrznych
Często dla budynków wymaga się wody w takiej ilości, że konieczne staje się wykorzystanie dwóch lub więcej hydrantów. Wykonuje się wtedy badanie podczas poboru wody z kilku hydrantów jednocześnie. Brak świadomości jak to dobrze zrobić niesie za sobą bardzo poważne przekłamanie otrzymanych wyników.
Podstawowy zestaw HYDRO-TEST do badania hydrantów zewnętrznych posiada po jednej dyszy z każdego rozmiaru. Posiadając taki zestaw nie można wykonać pomiaru jednoczesnego z dwóch hydrantów o takiej samej wydajności nominalnej. Zastosowanie dwóch różnych dysz, np. DP 26 i DP 32 do badania dwóch hydrantów DN 80, spowoduje przekłamanie badania w sposób podobny jak opisałem wyżej w przypadku badania pojedynczego hydrantu. Takie przekłamanie może nie decydować o ogólnym wyniku pomiaru (pozytywny czy negatywny) jeśli sieć jest w dobrym stanie technicznym, ale nadal pozostaje błędem.
Niestety analizując protokoły z pomiarów hydrantów przy poborze jednoczesnym, a trafia ich do mnie dużo w związku z działalnością rzeczoznawcy, dostrzegam znacznie poważniejszy problem niż niewłaściwy dobór dysz. W mojej opinii wiele badań przy poborze jednoczesnym odbywa się w następujący sposób. Jedna dysza pomiarowa z manometrem montowana jest na jednym z hydrantów a drugi hydrant odkręcany jest na tzw. wolny wylew – czyli woda wypływa bez żadnego zdławienia przepływu przez nasadę np. 75 mm. Taki sposób wykonania badania dyskwalifikuje je całkowicie. Owszem zmierzone parametry są prawdziwe, ale znacznie większy spadek ciśnienia na drugim odkręconym hydrancie powoduje, że cały pomiar nie ma nic wspólnego z reakcją sieci wodociągowej na pobór wody z dwóch hydrantów pracujących w zakresie nominalnych wartości ciśnienia i wydajności przewidzianych przez producenta i wymaganych przepisami.
