Aktualności BHP, bhp, Komentarze przepisów KP, Ocena ryzyka, Szkolenia BHP, Szkolenia PPOŻ
Pracownik zewnętrzny na terenie zakładu – jakie powstają obowiązki w zakresie BHP.
Pracodawcy w większości są świadomi podstawowego zakresu obowiązków względem zatrudnianych przez siebie pracowników. Obecnie jednak coraz częściej można spotkać osoby wykonujące zadania dla pracodawcy na innej podstawie niż stosunek pracy – najczęściej umowach cywilno-prawnych lub w formie usługi przez samozatrudnionego. Oprócz pewnej formy „optymalizacji kosztów pracowniczych” pokutuje przeświadczenie, że skoro osoba taka nie jest pracownikiem to obowiązki jakich świadomość jest nie muszą być spełnione w tym wypadku. Jest to spory błąd, który może kosztować pracodawcę sporo nerwów i pieniędzy. Obecnie wykonywanie zadań zarobkowo nie ogranicza się już do klasycznej formy pracy na podstawie stosunku pracy. Bardzo często na terenie przedsiębiorstw znajdują się osoby, które wykonują czynności na innej podstawie jak firmy podwykonawcze, pracownicy na tzw. Samozatrudnieniu, zewnętrzni doradcy, etc. Pozostaje pytanie, czy od takiej osoby można wymagać przestrzegania zasad BHP obowiązujących naszych pracowników lub czy można narzucać pewne kwestie dotyczące bezpieczeństwa? Kodeks cywilny nie mówi wprost o takich obowiązkach stron i nie do końca jest to złe. Z pomocą na pewno przychodzi Kodeks pracy, gdzie w art. 304 § 1 można znaleźć informację: „Pracodawca jest obowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, o których mowa w art. 207 § 2, osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, a także osobom prowadzącym w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę na własny rachunek działalność gospodarczą.” Bezpieczne i higieniczne warunki pracy, o których mowa to obowiązek Pracodawcy chronienia zdrowia i życia pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest obowiązany:
- organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy;
- zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń;
- reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy;
- zapewnić rozwój spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację pracy, warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy;
- uwzględniać ochronę zdrowia młodocianych, pracownic w ciąży lub karmiących dziecko piersią oraz pracowników niepełnosprawnych w ramach podejmowanych działań profilaktycznych;
- zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy;
- zapewniać wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy.
Co więcej art. 3041 Kodeksu pracy wskazuje ponadto, że osoby fizyczne wykonujące prace na innej podstawie niż stosunek pracy muszą wykonywać obowiązki w zakresie bezpieczeństwa pracy określone przez pracodawcę, a zaliczają się do nich co najmniej:
– Znajomość przepisów i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, branie udziału w szkoleniu i instruktażu z tego zakresu oraz poddawanie się wymaganym egzaminom sprawdzającym;
– Wykonywanie pracy w sposób zgodny z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stosowanie się do wydawanych w tym zakresie poleceń i wskazówek przełożonych;
– Dbanie o należyty stan maszyn, urządzeń, narzędzi i sprzętu oraz o porządek i ład w miejscu pracy;
– Stosowanie środków ochrony zbiorowej, a także używanie przydzielonych środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, zgodnie z ich przeznaczeniem;
– Niezwłoczne zawiadamianie pracodawcy (lub osoby wskazanej) o zauważonym w zakładzie pracy wypadku albo zagrożeniu życia lub zdrowia ludzkiego oraz ostrzec współpracowników, a także inne osoby znajdujące się w rejonie zagrożenia, o grożącym im niebezpieczeństwie;
– współpraca z pracodawcą i innymi osobami w wypełnianiu obowiązków dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy.
Pozostaje jednak pytanie co z pracownikami firm zewnętrznych, jakie obowiązki w zakresie bhp ma firma zlecające pracę, które powinni realizować na terenie naszego zakładu pracy.
Wszyscy pracodawcy w celu zapewnienia sprawnego działania własnej firmy i spełnieniu właściwych warunków pracy powinni dbać nie tylko o urządzenia ale również o środowisko pracy. Część firm samodzielnie realizuje te zadania zapewniając do prac technicznych związanych z utrzymaniem i zapewnieniem infrastruktury zgodnej z przepisami bhp własnych pracowników. Bardzo często pojawia się jednak konieczność wykonania prac wymagających specjalistycznego sprzętu bądź uprawnień, wykraczających poza możliwości pracowników wewnętrznych. Wówczas takie prace zleca się zewnętrznym podmiotom, dochodzi więc do sytuacji, kiedy na terenie jednej firmy pojawiają się pracownicy innego pracodawcy. W takiej sytuacji rodzą się wątpliwości i zagadnienia prawne dotyczące:
- Obowiązków bhp wobec firm zewnętrznych pracujących na terenie naszego zakładu pracy.
- Rodzaju niezbędnych informacji, które jesteśmy zobligowani przekazać firmie zewnętrznej oraz sposobu realizacji tego obowiązku.
- Procedury postępowania w sytuacji wystąpienia wypadku pracownika firmy zewnętrznej.
Oświadczenie BHP pracownika firmy zewnętrznej
Każdorazowy instruktaż zawierający poniżej wskazane elementy powinien zostać stosownie udokumentowany. Jeżeli umowa pomiędzy pracodawcami nie stanowi inaczej, należy po spotkaniu informacyjnym zebrać od uczestników oświadczenia o zapoznaniu się ze specyfiką zakładu pracy, zagrożeniach występujących na terenie zakładu pracy oraz o sposobie zabezpieczeń i postępowania w sytuacjach awaryjnych. Specjalnie dla Państwa przygotowaliśmy wzór oświadczenia do pobrania
Zgodnie z art. 207 Kodeksu pracy, pracodawca, na którego terenie wykonują prace pracownicy zatrudnieni przez różnych pracodawców, jest obowiązany dostarczać tym pracodawcom określone informacje. Zalicza się do nich informacja o:
- zagrożenia dla zdrowia i życia występujące w zakładzie pracy, na poszczególnych stanowiskach pracy i przy wykonywanych pracach;
- zasadach postępowania w przypadku awarii i innych sytuacji zagrażających zdrowiu i życiu pracowników.
- Zagrożenia dla zdrowia i życia występujące w zakładzie pracy
Każdy z pracowników firmy zewnętrznej musi wiedzieć na co powinien uważać wykonując pracę na terenie innego pracodawcy. Ten punkt to nic innego jak zapoznanie tych osób z wynikami analizy ryzyka. Co ważne Nie ma potrzeby omawiania wszystkich stanowisk pracy. Należy odnieść się do miejsc, gdzie firma zewnętrzna będzie wykonywała pracę.
Przekazujemy najważniejsze informacje dotyczące ochrony przeciwpożarowej. Zapoznając z warunkami bhp i p.poż. należy przekazać i poruszyć następujące tematy:
- w jakie urządzenia gaśnicze wyposażony jest obiekt,
- gdzie zlokalizowane są urządzenia gaśnicze,
- gdzie jest punkt zbiórki PPOŻ,
- gdzie zlokalizowane są przyciski ręcznych ostrzegaczy pożarowych,
- jak przebiegają drogi ewakuacyjne (można przekazać wydruk planu ewakuacyjnego),
- gdzie zlokalizowane są najbliższe drzwi ewakuacyjne na obszarze prowadzenia prac,
- jaka jest procedura postępowania w przypadku wystąpienia niewielkiego pożaru i/lub pojawienia się alarmu ppoż.,
- numer na straż pożarną.
Informujemy o procedurze postępowania i wezwania pomocy w sytuacjach wypadkowych
- dokładny adres firmy i nazwa (jeżeli wezwanie pogotowia będzie niezbędne),
- lokalizacja defibrylatora, jeżeli jest na stanie zakładu pracy,
- lokalizacja apteczek na określonych działach,
- procedura uzupełniania środków opatrunkowych w apteczkach.
Wskazujemy kontakt do pracowników zakładu wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz wykonywania działań w zakresie zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników. Czyli pracodawca zlecający pracę, przekazuje firmie zewnętrznej informację o osobach przeszkolonych w zakresie pierwszej pomocy oraz prowadzenia ewakuacji pracowników i zwalczania pożarów. Właściwym postepowaniem będzie również aby wśród pracowników podwykonawcy były osoby przeszkolone w zakresie udzielania pierwszej pomocy i posiadali apteczkę wyposażoną adekwatnie do zagrożeń występujących przy realizacji swoich specyficznych prac.
Pracodawca zakładu, na którego terenie wypadkowi uległa osoba niebędąca jego pracownikiem ma obowiązek:
- zapewnić poszkodowanemu udzielenie pierwszej pomocy,
- zabezpieczyć miejsce wypadku,
- zawiadomić niezwłocznie o wypadku pracodawcę poszkodowanego,
- udostępnić miejsce wypadku i niezbędne materiały oraz udzielić informacji i wszechstronnej pomocy zespołowi powypadkowemu ustalającemu okoliczności i przyczyny wypadku.
Zespół powypadkowy pracodawcy, którego pracownik uległ wypadkowi powinien:
- dokonać oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego maszyn i innych urządzeń technicznych, stanu urządzeń ochronnych oraz zbadać warunki wykonywania pracy i inne okoliczności, które mogły mieć wpływ na powstanie wypadku,
- jeżeli jest to konieczne, sporządzić szkic lub wykonać fotografię miejsca wypadku,
- wysłuchać wyjaśnień poszkodowanego, jeżeli stan jego zdrowia na to pozwala,
- zebrać informacje dotyczące wypadku od świadków wypadku,
- zasięgnąć opinii lekarza, a w razie potrzeby opinii innych specjalistów, w zakresie niezbędnym do oceny rodzaju i skutków wypadku.
Podsumowanie Podsumowując pracownik firmy zewnętrznej lub wykonujący zadania na innej podstawie niż umowa o pracę na terenie zakładu musi bezwzględnie przestrzegać regulaminów BHP danego obiektu, posiadać ważne orzeczenia lekarskie, szkolenia BHP oraz stosować wymagane środki ochrony indywidualnej. Firma zewnętrzna odpowiada za bezpieczną organizację pracy, a główny pracodawca powinien wyznaczyć koordynatora bhp i zapewnić instruktaż z przekazaniem informacji o zagrożeniach występujących na terenie zakładu pracy oraz o sposobie zabezpieczeń i postępowania w sytuacjach awaryjnych. Zatem procedura wprowadzania firm zewnętrznych na teren zakładu powinna być zaimplementowana u każdego przedsiębiorcy, co ważne każda ze stron ma obowiązek dołożyć wszelkich starań, aby utrzymać bezpieczne warunki pracy przez cały okres ich prowadzenia a same zakresy obowiązków powinny być regulowane przez umowę. Oznacza to, że wszystkie ustalenia z usługodawcami zewnętrznymi należy dokumentować, wskazując obowiązki każdego z pracodawców.
W przypadku pytań bądź wątpliwości skontaktuj się z nami!
bhp, bhp Błonie, bhp Brwinów, bhp Grodzisk Mazowiecki, bhp Jaktorów, bhp Janki, bhp Michałowice, bhp Milanówek, bhp Mszczonów, bhp Nadarzyn, bhp Pruszków, bhp Raszyn
Zgodnie z obowiązującymi przepisami (normą PN-EN 1176) place zabaw, ale też siłownie zewnętrzne, czy skate parki powinny przechodzić regularne przeglądy, aby sprawdzić ich poziom bezpieczeństwa i wykryć ewentualne usterki czy zniszczenia. Place zabaw wymagają przeprowadzenia trzech rodzajów kontroli:
-
- regularna kontrola przez oględziny,
- kontrola funkcjonalna,
- kontrola coroczna główna.
Poniżej możecie zobaczyć, jak przedstawia się harmonogram przeglądów placów zabaw i na co należy zwrócić uwagę podczas przeprowadzania poszczególnych kontroli.
Jeśli plac zabaw jest intensywnie użytkowany lub narażony na akty wandalizmu zaleca się, aby urządzenia sprawdzać codziennie, w innych przypadkach wystarczy to zrobić raz na kilka dni, ale minimum raz na tydzień. Regularne oględziny placu zabaw mają na celu wykrycie widocznych zagrożeń powstałych na przykład w wyniku niekorzystnych warunków pogodowych, aktu wandalizmu czy zużycia sprzętu. Przeprowadzając takie co kilkudniowe oględziny warto zwrócić uwagę między innymi na:
-
-
- czystość i stan nawierzchni placu zabaw (na przykład czy nie ma widocznych pęknięć na nawierzchni czy rozrzuconych potłuczonych butelek),
- stan i kompletność urządzeń na placu zabaw (czy urządzeniom nie brakuje elementów, czy nie posiadają ostrych krawędzi lub czy nie są nadmiernie zużyte stanowiąc wyraźne zagrożenie dla użytkowników placu zabaw).
Raporty z kontroli warto sporządzać na przygotowanym wcześniej formularzu w formie listy głównych kryteriów, które zawsze należy sprawdzić w trakcie okresowych oględzin.
Kontrola funkcjonalna jest już bardziej drobiazgowym i szczegółowym przeglądem stanu placu zabaw niż regularne oględziny. Kontrola ma na celu sprawdzenie przede wszystkim funkcjonalności i stabilności urządzeń, w tym poziomu ich zużycia. Mogą w tym pomóc na przykład producenci zamontowanych urządzeń, którzy będą wiedzieli na co zwracać szczególną uwagę.
Przedmiotem corocznej kontroli jest ogólny poziom bezpieczeństwa urządzeń, stan fundamentów i nawierzchni placu zabaw. W trakcie kontroli należy między innymi ocenić wpływ warunków atmosferycznych oraz przeprowadzonych napraw na stan bezpieczeństwa urządzeń, a także sprawdzić, czy nie ma żadnych śladów korozji lub rozkładu. Właściwa ocena stanu placu zabaw może wymagać odkopania fragmentu fundamentów, celem ich oceny lub wymontowania części wyposażenia, które zagraża bezpieczeństwu.
Sumienne przestrzeganie harmonogramu kontroli placów zabaw pozwala nam ograniczyć ryzyko ewentualnych wypadków i zapewnia bezpieczeństwo bawiących się dzieci.
Zaleca się, aby wszystkie przeglądy były udokumentowane i przeprowadzane przez osoby kompetentne, które posiadają wiedzę z zakresu aktualnych wymogów normy PN-EN 1176. Odpowiednie kwalifikacje są szczególnie istotne przy dokonywaniu corocznej kontroli głównej.
bhp, bhp Błonie, bhp Brwinów, bhp Grodzisk Mazowiecki, bhp Jaktorów, bhp Janki, bhp Michałowice, bhp Milanówek, bhp Nadarzyn, bhp Pruszków, bhp Raszyn
Informujemy o istotnej zmianie z punktu widzenia właścicieli placów zabaw, która wynika z aktualizacji Normy PN-EN 1176-7:2020-09:
Coroczna kontrola główna (…) powinna być przeprowadzana przez osobę niezależną, tj. osobę kompetentną, która nie była bezpośrednio zaangażowana w montaż i nie jest odpowiedzialna za ewentualne prace naprawcze lub wydatki na plac zabaw.
W przypadku zarządców dużej ilości obiektów może to wymuszać zmianę podejścia do organizacji przeglądów okresowych.
Do tej pory wykonywanie kontroli corocznych często zlecano tej samej firmie, która wykonywała inne, częstsze przeglądy, a także naprawy i konserwację.
Drugim często stosowanym rozwiązaniem było powierzanie zadania wykonania kontroli corocznej osobie zatrudnionej przez daną instytucję, która równocześnie miała za zadanie nadzorowanie firmy wykonującej częstsze przeglądy oraz naprawy i konserwację.
Trzecim rozwiązaniem, które było standardowo stosowane, było zlecanie przeglądu rocznego firmie, która montowała plac zabaw. Firma ta przy okazji wykonania przeglądu od razu wykonywała konieczne naprawy i czynności konserwacyjne. Taki warunek często jest do tej pory wpisywany do warunków gwarancyjnych.
Mimo że wszystkie trzy powyżej opisane rozwiązania były do tej pory powszechnie stosowane, obecnie nie powinny mieć miejsca.
W normie postawiono na dużą niezależność inspektora wykonującego kontrolę coroczną, podkreślając równocześnie konieczność znajomości przez niego Normy PN-EN 1176.
bhp, Szkolenia BHP
W tym artykule dowiesz się w kilka minut jak prawidłowo udokumentować szkolenie wstępne BHP. Pokażemy jak uzupełnić w sposób właściwy Kartę Szkolenia Wstępnego oraz najczęstsze błędy popełniane przy jej wypełnianiu a także jak ich uniknąć.
Na podstawie Rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy możemy bezsprzecznie określić zarówno zakres jak i zasady przeprowadzania szkoleń BHP. Przepis ten jasno wskazuje, iż realizując szkolenie wstępne z zakresu BHP powinniśmy podzielić je na dwa modułu:
- szkolenie wstępne ogólne zwane instruktażem ogólnym,
- szkolenie wstępne na stanowisku pracy zwane instruktażem stanowiskowym
Podział ten doskonale uwidaczniają rubryki tabeli w Karcie Szkolenia Wstępnego – jest to to dokument, który potwierdza przeprowadzenie szkolenia wstępnego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Należy również zaznaczyć, że szkolenie to powinno zostać zrealizowane w dniu rozpoczęcia pracy, choć niekoniecznie w dniu podpisania umowy. Sam czas trwania szkolenia wstępnego BHP również został określony w przepisach, które wskazują:
- Instruktaż ogólny powinien trwać co najmniej 3×45 minut.
- Instruktaż stanowiskowy powinien trwać:
- minimum 2×45 minut,
- lub minimum 8×45 minut, w zależności od stanowiska.
Karta szkolenia wstępnego BHP 2025 – wzór z omówieniem
Przygotowaliśmy dla Państwa aktualny wzór karty szkolenia wstępnego w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy z obszernym omówieniem jego części, wymogów dotyczących osób prowadzących instruktaż oraz sposobie jego uzupełniania. Dokument dodatkowo zawiera ramowy program instruktażu ogólnego oraz instruktażu stanowiskowego. Jest to gotowy do użycia formularz zgodny z załącznikiem do wyżej wspomnianego rozporządzenia. Poniżej link do pobrania dokumentu
Karta szkolenia wstępnego – wzór z omówieniem
INSTRUKCJA UZUEŁNIENIA KARTY SZKOLENIA WSTĘPNEGO
Przedstawiamy poniżej instrukcję krok po kroku omawiającą w jaki sposób właściwie wypełnić kartę szkolenia wstępnego, zgodnie z wymogami rozporządzenia.
W części instruktażu ogólnego:
- Na samej górze, po lewej stronie widzimy „oznaczenie pracodawcy” (nr 1). Obowiązujące przepisy nie wskazują jakie informacje o pracodawcy należy w tym miejscu wpisać, ale mają pozwolić na jednoznaczną identyfikację pracodawcę. W związku z tym, w przypadku jednostek organizacyjnych warto podawać przynajmniej nazwę pracodawcy i np. numer NIP, a w przypadku osób fizycznych imię i nazwisko oraz np. adres. Najczęściej pracodawcy będący jednostkami organizacyjnymi w tym miejscu stawiają pieczątkę firmową.
- Imię i nazwisko osoby odbywającej szkolenie (nr 2)
- Nazwa komórki organizacyjnej (nr 3): wpisujemy nazwę zakładu pracy, jego adres oraz możemy podać np. nazwę działu, do którego został przypisany nowo zatrudniony pracownik.
- Data szkolenia (nr 4): podajemy datę szkolenia pracownika. Warto pamiętać, że szkolenie odbywa się w pierwszym dniu pracy pracownika i trwa trzy godziny lekcyjne.
- Imię i nazwisko przeprowadzającego instruktaż (nr 5): podpisuje się Specjalista ds. BHP, który prowadził szkolenie.
- Podpis osoby, której udzielono instruktażu (nr 6): podpisuje się osoba szkolona.
Kto może przeprowadzić instruktaż ogólny
Instruktaż ogólny może prowadzić osoba wyznaczona przez pracodawcę (może być to pracownik, sam pracodawca lub specjalista z poza zakładu pracy) legitymująca się wymaganiami kwalifikacyjnymi do spełniania zadań służby bhp. Kompetencje te określa Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy.
W części instruktażu stanowiskowego:
- Nr 7 – wpisujemy stanowisko, na którym zatrudniony jest pracownik.
- Nr 8 – wpisujemy datę instruktażu stanowiskowego, pamiętając, że instruktaż trwa 8 godzin lekcyjnych, zatem czasami jego realizacja odbywa się w ciągu 2 dni (wtedy podajemy przedział dat).
- Nr 9 – wpisujemy imię i nazwisko osoby przeprowadzającej instruktaż.
Kto może przeprowadzić instruktaż stanowiskowy
Instruktaż stanowiskowy przeprowadza wyznaczona przez pracodawcę osoba kierująca pracownikami (kierownik, mistrz, brygadzista) posiadająca odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie zawodowe oraz przeszkolona w zakresie metod prowadzenia instruktażu stanowiskowego. W praktyce uznaje się, że jest to osoba która ukończyła szkolenie okresowe z zakresu bhp dla pracodawców i osób kierujących pracownikami, które w programie zajęć posiadało część poświęconą dydaktyce i metodyce prowadzenia instruktażu stanowiskowego.
Najczęstsze błędy przy wypełnianiu karty szkolenia wstępnego:
- Przeprowadzenie instruktażu stanowiskowego tego samego dnia, co instruktaż ogólny: W przypadku stanowisk wymagających dłuższego instruktażu stanowiskowego (8×45 minut), przeprowadzenie go tego samego dnia co instruktaż ogólny może być niemożliwe, gdyż łączny czas szkoleń przekroczyłby 8 godzin pracy. Wówczas, instruktaż stanowiskowy powinien rozpocząć się w dniu instruktażu ogólnego, a zakończyć się dzień później.
- Przeprowadzenie i podpisanie instruktażu stanowiskowego przez pracownika służby BHP: Tylko bezpośredni przełożony lub osoba odpowiedzialna za stanowisko może przeprowadzić ten instruktaż.
- Dwukrotne wpisanie instruktażu stanowiskowego w karcie: Rubrykę dotyczącą instruktażu stanowiskowego wypełnia się tylko raz. Wyjątek stanowi sytuacja zmiany stanowiska pracy, wówczas uzupełnia się drugą rubrykę.
- Modyfikacja wzoru karty szkolenia: Wzór karty jest określony przez przepisy i nie powinien być zmieniany.
Aktualności BHP, bhp, Komentarze przepisów KP, Ocena ryzyka, Szkolenia BHP
Czy szkolenie BHP jest obowiązkowe na umowie zleceniu?
Odpowiadamy na zagadnienie umowa zlecenia a obowiązek szkolenia z bezpieczeństwa i higieny pracy.
Czy zatrudniając pracownika w oparciu o umowę zlecenia to również musimy go przeszkolić z zakresu bhp? Powszechnie przyjmuje się, że zleceniodawca nie ma obowiązku szkolić w zakresie bhp zleceniobiorcy. Zgodnie z przepisami przyjmuje się, że do zatrudnienia pracownika dochodzi przy podpisaniu umowy o pracę ale również w trybach takich jak powołanie, wybór, mianowanie czy spółdzielcza umowa o pracę (art. 68-72, art. 73-75, art. 76 i art. 77 Kodeksu Pracy). Umowa zlecenia zaś jest typową umową cywilnoprawną uregulowaną w polskim Kodeksie cywilnym. Niestety sprawa nie jest tak jednoznaczna i oczywista, w niektórych sytuacjach szkolenie wstępne w zakresie bhp przy podpisaniu umowy zleceni będzie wymagane.
Jak zatem wygląda praktyka, kiedy powinienem przeszkolić zleceniobiorcę w zakresie bhp a w jakim przypadku mogę tego zaniechać nie narażając się niedopełnienie obowiązków i związane z tym sankcje prawne. Pracodawcy na postawie art. 304 § 1 Kodeksu pracy są zobowiązani do zapewnienia zleceniobiorcom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym do pracy. Oznacza to iż, jeżeli rodzaj wykonywanej pracy, stopień zagrożeń związanych z warunkami pracy lub przebiegiem procesów jest tak znaczny, że wskazane jest, aby nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby mające odpowiedni stan zdrowia i przeszkolone w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Zleceniodawca powinien w takim przypadku wymagać od zleceniobiorcy poddania się szkoleniu w zakresie BHP, a także badaniu lekarskiemu. Sam zaś zleceniobiorca wykonując zlecenie w miejscu wyznaczonym i nadzorowanym przez zleceniodawce, narzędziami zleceniodawcy, zobowiązany jest przestrzegać zasad BHP.
Stanowisko Departamentu Prawnego Głównego Inspektora Pracy w sprawie szkolenia bhp i badań lekarskich przy umowie zleceniu
„(…) Jeżeli rodzaj wykonywanej pracy, stopień zagrożeń związanych z warunkami pracy lub przebiegiem procesów jest tak znaczny, że wskazane jest, aby nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne mające odpowiedni stan zdrowia i przeszkolone w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, to pracodawca lub inny podmiot organizujący pracę może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilnoprawną, poddania się badaniu lekarskiemu lub szkoleniu w zakresie bhp. Wówczas osoba ta ma na podstawie art. 211 Kodeksu pracy obowiązek odbyć szkolenie i poddać się badaniom lekarskim. (…)”
Potwierdzeniem dla zleceniodawców w rozumieniu przepisów może być stanowisko Sądu Apelacyjnego w Katowicach, który w wyroku z dnia 4 kwietnia 2013 roku (sygn. akt III AUa 935/12) stwierdził co następuje:
umowa zlecenie umożliwia zlecającemu i wykonawcy ustalenie miejsca i czasu wykonywania pracy, niemniej jednak nakłada na tego pierwszego obowiązki związane z zapewnieniem higienicznych i bezpiecznych warunków pracy. W związku z powyższym, w praktyce część zleceniodawców decyduje się nie tylko na oddelegowanie zleceniobiorców na szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, ale również wysyła ich na wstępne badania. W ten sposób unikają oni ewentualnego oskarżenia o niedopełnienie swoich obowiązków.
Sposób na rozwiązanie problematycznej kwestii szkolenia bhp przy umowie zlecenia
Rozwiązaniem kwestii szkolenia bhp przez strony podpisujące umowę cywilnoprawną taką jak umowa zlecenie może być zamieszczenie stosownego zapisu w treści umowy. To właśnie w umowie zlecenia zleceniodawca i zleceniobiorca powinni określić wszystkie kwestie dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy. Bezsprzecznie takim zapisie powinni pamiętać przede wszystkim pracodawcy, ponieważ w przypadku gdy obowiązek ten nie będzie realizowany w właściwy sposób, to stroną odpowiedzialną będzie właśnie zleceniodawca. W umowie strony powinny zamieścić także stosowane zapisy dotyczące kwestii pokrycia kosztów zarówno szkolenia z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, jak również badań wstępnych. Oczywiście w tej kwestii nie przepisy nie wskazują, kto powinien ponieść ów koszt. Szkolenie bhp może finansować w całości zlecający, zleceniobiorca, poniesione koszty mogą być również rozłożone po równo na każdą z zainteresowanych stron.
Czy warto zaniechać szkolenia bhp przy umowie zlecenia?
Biorąc pod uwagę konsekwencje braku szkolenia w przypadku powstania wypadku czy szkody absolutnie nie warto. Sam koszt szkolenia wstępnego bhp jest bardzo niski w porównaniu z ryzykiem oraz ewentualnymi stratami związanymi z odpowiedzialnością w zakresie bhp. Chociaż może się wydawać, że szkolenie BHP nie zawsze jest obowiązkowe, absolutnie zawsze warto je przeprowadzić. Nie jest tu tylko kwestia potencjalnych strat finansowych związanych np. z wypłatą odszkodowań – chodzi o zdrowie i życie. Wstępne szkolenie BHP jest szczególnie potrzebne, ponieważ sytuacje kryzysowe zawsze mają miejsce nagle i bez zapowiedzi, a potem jest już za późno. Warto zawsze minimalnie wpisać klauzulę o obowiązku poddania się zleceniobiorcy przeszkoleniu do umowy zlecenia. Zagwarantować jej wykonanie można poprzez zastrzeżenie, iż w innym przypadku obowiązywać będzie zleceniobiorcę kara pieniężna lub natychmiastowe rozwiązanie umowy. Należy jednak pamiętać, że jeżeli kara będzie nieproporcjonalnie surowa, zleceniobiorca z łatwością obroni się przez jej otrzymaniem, a sąd uzna tę część umowy za nieważną.
