Aktualności BHP, Komentarze przepisów KP, Postępowanie powypadkowe, Wypadki i choroby
Podwykonawcy i firmy zewnętrzne na terenie firmy.
Kto odpowiada za ich BHP i co w razie wypadku?
Korzystanie z usług podwykonawców, serwisantów czy pracowników tymczasowych to codzienność w wielu firmach. Gdy jednak na terenie jednego zakładu pracy mijają się pracownicy zatrudnieni przez różne podmioty, często pojawia się ważne pytanie: kto właściwie odpowiada za ich bezpieczeństwo?
Czy jako właściciel lub zarządca terenu musisz sprawdzać, czy pracownicy zewnętrzni mają aktualne szkolenia BHP i badania lekarskie? I co najważniejsze – kto poniesie odpowiedzialność, jeśli któremuś z nich przydarzy się wypadek? Rozwiewamy wątpliwości.
Wspólny teren, wspólne zasady – co mówi Kodeks pracy?
Gdy w jednym miejscu pracują osoby zatrudnione przez różnych pracodawców, przepisy są jasne. Zastosowanie ma tutaj art. 208 Kodeksu pracy, który narzuca na wszystkie zaangażowane firmy obowiązek ścisłej współpracy.
W takiej sytuacji pracodawcy mają obowiązek:
-
Współpracować ze sobą w zakresie bezpieczeństwa.
-
Ustalić jasne zasady współdziałania (zwłaszcza na wypadek awarii czy sytuacji zagrażających życiu).
-
Informować się nawzajem o zagrożeniach związanych z wykonywanymi pracami.
-
Wyznaczyć koordynatora BHP, który będzie sprawował ogólny nadzór nad bezpieczeństwem wszystkich osób na danym terenie.
Ważne: Samo powołanie koordynatora BHP to nie wszystko. Nie zwalnia to poszczególnych pracodawców z obowiązku dbania o własnych ludzi. Twój pracownik to Twoja odpowiedzialność, niezależnie od tego, kto koordynuje prace na placu.
Obowiązek informacyjny gospodarza terenu
Jako gospodarz terenu (pracodawca, u którego zjawiają się podwykonawcy), masz jeszcze jedno kluczowe zadanie. Zgodnie z przepisami, musisz przekazać pozostałym pracodawcom (aby ci przekazali to swoim pracownikom) informacje o:
- Zagrożeniach występujących w Twoim zakładzie pracy i na konkretnych stanowiskach (oraz o tym, jak zachować się w razie awarii).
- Środkach ochronnych, jakie podjąłeś, by te zagrożenia zminimalizować.
- Osobach wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy oraz zwalczania pożarów (wraz z ich imionami, nazwiskami, miejscem pracy i numerami telefonów).
Zakres tych informacji zawsze zależy od specyfiki Twojej firmy – inna będzie instrukcja w biurowcu, a inna na hali produkcyjnej z ciężkim sprzętem.
Czy musisz sprawdzać badania i szkolenia obcych pracowników?
I tu dochodzimy do sedna sprawy: czy gospodarz terenu musi fizycznie weryfikować teczki personalne, zaświadczenia o szkoleniach BHP i orzeczenia lekarskie podwykonawców lub osób na umowach cywilnoprawnych?
Z punktu widzenia samego Kodeksu pracy, pełna odpowiedzialność za przygotowanie pracownika do pracy (szkolenia, badania, odzież robocza) spoczywa na jego macierzystym pracodawcy (art. 207 KP). Miejsce wykonywania zadań tego nie zmienia.
Jednak jako podmiot udostępniający teren, powinieneś zadbać o swoje bezpieczeństwo prawne. Weryfikacja przygotowania do pracy pracowników innej firmy powinna zostać uregulowana w umowie (np. B2B) zawartej między Waszymi firmami. Warto zawrzeć w niej klauzulę, w której podwykonawca oświadcza, że jego pracownicy posiadają niezbędne, ważne uprawnienia, badania oraz szkolenia BHP, a Ty masz prawo to wyrywkowo skontrolować przed wpuszczeniem ich na teren zakładu.
Wypadek przy pracy podwykonawcy – kto jest winien?
Jeśli pracownik firmy zewnętrznej ulegnie wypadkowi na Twoim terenie, za wypadek przy pracy odpowiada w pierwszej kolejności jego pracodawca (to on przeprowadza postępowanie powypadkowe).
Czy to oznacza, że gospodarz terenu jest bezkarny? Zdecydowanie nie. Jeśli wypadek nastąpił w wyniku Twoich zaniedbań (np. udostępniłeś niesprawną maszynę, nie poinformowałeś o ukrytym zagrożeniu, zataiłeś awarię), poszkodowany pracownik lub jego pracodawca mogą dochodzić od Ciebie odszkodowania na drodze powództwa cywilnego.
Podsumowując: Kwestie BHP przy współpracy z podwykonawcami to praca zespołowa. Prawo pracy wymaga koordynacji i wymiany informacji, ale to mądrze skonstruowana umowa cywilnoprawna zabezpieczy Cię przed wpuszczeniem na teren firmy osób bez odpowiednich kwalifikacji.
Aktualności BHP, bhp
Aktualności BHP, bhp Milanówek, bhp Piastów, bhp Pruszków, bhp Warszawa, Komentarze przepisów KP
Prace szczególnie niebezpieczne – organizacja prac
Czym jest nadzór bezpośredni? Czy oznacza stałą obecność i obserwację pracownika?
Przepisy prawa pracy nie zawierają jednoznacznej definicji nadzoru bezpośredniego. W § 81 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. wskazano jedynie, że pracodawca powinien zapewnić bezpośredni nadzór nad realizacją prac szczególnie niebezpiecznych przez osoby wyznaczone do tego celu.
W praktyce przyjmuje się, że osoba sprawująca taki nadzór powinna być odpowiedzialna za przygotowanie, koordynację i kontrolę przebiegu prac w miejscu ich wykonywania. Nie oznacza to jednak konieczności nieustannego przebywania obok pracownika i śledzenia każdego jego ruchu. Kluczowe jest, aby nadzorujący:
• dokonał imiennego przydziału zadań wraz z instruktażem stanowiskowym,
• ocenił warunki pracy i skuteczność zastosowanych zabezpieczeń,
• był dostępny w razie sytuacji awaryjnych, mogąc szybko podjąć działania ograniczające ryzyko lub prowadzące akcję ratunkową.
Osoba pełniąca nadzór bhp powinna znajdować się w pobliżu miejsca pracy – niezależnie czy jest to Pruszków, Piastów, Milanówek czy Warszawa – tak aby utrzymać kontakt z zespołem: wzrokowy, głosowy lub inny. Najczęściej funkcję tę pełni bezpośredni przełożony, brygadzista, lider zespołu lub inny doświadczony pracownik, który został odpowiednio przeszkolony i posiada uprawnienia do wydawania poleceń w zakresie bezpieczeństwa. W zakładach pracy zlokalizowanych w takich miastach jak Pruszków czy Warszawa, gdzie występuje większe natężenie prac szczególnie niebezpiecznych, rola nadzoru nabiera szczególnego znaczenia. Jeśli nadzór sprawuje osoba niebędąca przełożonym – niezależnie od lokalizacji, czy to w Milanówku czy Piastowie – powinna ona dodatkowo ukończyć szkolenie dla osób kierujących pracownikami.
Czy codzienna wymiana świetlówek przez elektryka na drabinie wymaga każdorazowego pozwolenia na pracę szczególnie niebezpieczną?
Zgodnie z § 80 wspomnianego rozporządzenia, do prac szczególnie niebezpiecznych zalicza się m.in. roboty budowlane, rozbiórkowe, montażowe i remontowe prowadzone bez zatrzymania pracy zakładu, działania w przestrzeniach zamkniętych (np. zbiorniki, kanały), prace z materiałami niebezpiecznymi oraz wszelkie prace na wysokości. Praca na drabinie kwalifikuje się jako praca na wysokości, jeśli odbywa się powyżej 1 metra nad poziomem podłogi lub gruntu (§ 105 rozporządzenia). Choć przepisy nie wymagają wystawiania pisemnego pozwolenia na każdą taką pracę, to inne elementy organizacyjne muszą być spełnione, w tym:
- zapewnienie bezpośredniego nadzoru,
- zastosowanie odpowiednich środków ochrony,
- przeprowadzenie instruktażu,
- odpowiednie oznaczenie i zabezpieczenie miejsca pracy.
Optymalnym rozwiązaniem może być włączenie takich czynności do procedury prac szczególnie niebezpiecznych, np. poprzez wystawienie zbiorczego pozwolenia na daną grupę prac w konkretnym dniu. Jeśli jednak czynności są rutynowe, powtarzalne i wykonywane w bezpiecznych warunkach (np. wymiana świetlówek w łatwo dostępnych miejscach), można opracować instrukcję stanowiskową, która określi wymagania organizacyjne i bezpieczeństwa. Zamiast pozwolenia można stosować listę osób uprawnionych do wykonywania tych prac – pod warunkiem, że są odpowiednio przeszkolone i posiadają aktualne badania do pracy na wysokości (do 3 m lub powyżej).
Alternatywą techniczną, pozwalającą uniknąć kwalifikacji pracy jako szczególnie niebezpiecznej, jest zastosowanie sprzętu eliminującego ryzyko – np. drabin z podestem typu „Faraone” lub innych platform roboczych z barierkami, które zapewniają stabilne i bezpieczne stanowisko pracy.
Kiedy zleceniodawca może ograniczyć swoją odpowiedzialność przy przekazaniu prac szczególnie niebezpiecznych firmie zewnętrznej?
Zgodnie z art. 304 § 1 Kodeksu pracy, pracodawca ma obowiązek zapewnienia bezpiecznych warunków pracy osobom wykonującym zadania na innej podstawie niż stosunek pracy – zarówno w zakładzie, jak i w miejscu przez niego wskazanym. Dotyczy to również osób prowadzących działalność gospodarczą na własny rachunek.
W praktyce, jeśli pracodawca przekazuje określony obszar roboczy firmie zewnętrznej i wyłącza go z użytkowania przez własnych pracowników, odpowiedzialność za organizację i bezpieczeństwo prac przechodzi w dużej mierze na podwykonawcę. Mimo to, zleceniodawca powinien zachować podstawowy nadzór – np. poprzez kontrolę zgodności działań z ustalonymi zasadami.
Alternatywnie, można zobowiązać podwykonawcę do realizacji prac zgodnie z wewnętrznymi procedurami zleceniodawcy – np. instrukcją dotyczącą prac szczególnie niebezpiecznych – przy jednoczesnym przekazaniu obowiązków nadzorczych i organizacyjnych firmie zewnętrznej.
Aby uniknąć niejasności, zaleca się formalizowanie współpracy poprzez:
• zawarcie umowy określającej obowiązki i zakres odpowiedzialności obu stron,
• wskazanie w zleceniu konieczności stosowania się do wewnętrznych procedur bezpieczeństwa.
Taka dokumentacja pozwala w razie sporu jasno określić odpowiedzialność i ułatwia egzekwowanie zasad.
Zleceniodawca, nawet przy przekazaniu obowiązków, powinien prowadzić minimum kontroli, np. poprzez:
- potwierdzenie, że prace przebiegają zgodnie z planem,
- sprawdzenie zastosowanych zabezpieczeń,
- weryfikację przeprowadzenia instruktażu,
- ustalenie osoby odpowiedzialnej za bezpośredni nadzór,
- kontrolę zabezpieczenia miejsca pracy.
W przypadku częstego korzystania z usług zewnętrznych lub realizacji dużych projektów, warto wdrożyć procedurę zarządzania podwykonawcami, która powinna zawierać m.in.:
- • definicję podwykonawcy,
- • zasady wyboru i zlecania prac,
- • wskazanie osoby odpowiedzialnej za kontakt i nadzór,
- • wymagania dotyczące bezpieczeństwa i zgodności z procedurami,
- • sposób potwierdzania spełnienia warunków dopuszczenia do pracy.
Takie podejście pozwala skutecznie zarządzać współpracą z firmami zewnętrznymi i jasno określić odpowiedzialność na każdym etapie realizacji zadania.
Jak prawidłowo zorganizować prace szczególnie niebezpieczne, gdy stały nadzór jest trudny do zapewnienia?
W codziennej działalności gospodarczej zdarzają się sytuacje, w których organizacja bezpośredniego nadzoru nad pracami szczególnie niebezpiecznymi jest utrudniona lub nieproporcjonalna do skali zadania. Przykłady to m.in.:
- sporadyczne wejścia na wysokość przez personel sprzątający (np. mycie okien, zawieszanie zasłon),
- kierowcy wchodzący na przestrzeń ładunkową powyżej 1 m,
- prace na rampach,
- interwencje przy awariach pojazdów szynowych w terenie.
W takich przypadkach kluczowe jest opracowanie procedur lub instrukcji, które opiszą sposób organizacji i zabezpieczenia prac zgodnie z § 41 rozporządzenia BHP z 1997 r. Zaleca się również, aby działania były realizowane przez co najmniej dwie osoby.
Dla prac sprzątających warto przygotować prostą instrukcję zawierającą:
- zasady wykonywania pracy,
- • wymagane środki ochrony,
- sposób zgłaszania i nadzorowania zadania.
Można też stworzyć listę osób przeszkolonych i dopuszczonych do takich prac, posiadających aktualne badania lekarskie (do pracy na wysokości do 3 m lub powyżej).
W celu eliminacji zagrożeń warto rozważyć zastosowanie rozwiązań technicznych, np.:
- myjki teleskopowej do okien,
- drabin z podestem i barierkami
Prace kierowców na cysternach czy naczepach również należy traktować jako szczególnie niebezpieczne – zwłaszcza że standardowe zabezpieczenia często nie spełniają wymogów § 106 rozporządzenia BHP. W takich przypadkach warto wdrożyć:
- procedurę prac szczególnie niebezpiecznych,
- stałe punkty kotwiczące z urządzeniami samohamownymi i uprzężami,
- nadzór realizowany przez osobę odpowiedzialną za przyjęcie pojazdu, z kontrolą przed, w trakcie i po zakończeniu pracy.
Jeśli dojdzie do wypadku, a dokumentacja ogranicza się do ogólnego zapisu „zachować szczególną ostrożność”, bez wskazania konkretnych środków ochrony, instrukcji czy formy nadzoru – odpowiedzialność może zostać przypisana bezpośredniemu przełożonemu i pracodawcy.
Ocena ryzyka zawodowego powinna być rzetelna i służyć realnemu zwiększeniu poziomu bezpieczeństwa, zgodnie z § 39a ust. 2 rozporządzenia BHP. Proponowane środki zapobiegawcze muszą być skuteczne i dostosowane do warunków technicznych, organizacyjnych oraz specyfiki pracy człowieka.
Kto ustala, które prace na terenie zakładu są szczególnie niebezpieczne?
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, to pracodawca ma obowiązek określenia i bieżącej aktualizacji wykazu prac uznawanych za szczególnie niebezpieczne w jego zakładzie pracy. Wynika to bezpośrednio z § 80 ust. 2 oraz § 82 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. dotyczącego ogólnych zasad BHP.
Oznacza to, że decyzja o tym, które czynności w danym środowisku pracy wymagają szczególnych środków ostrożności, należy do pracodawcy. Powinien on uwzględnić specyfikę zakładu, rodzaj wykonywanych prac oraz poziom ryzyka związanego z ich realizacją.
Przy tworzeniu takiego wykazu warto oprzeć się na przykładach wskazanych w rozporządzeniu, które wymienia m.in.:
- roboty budowlane, rozbiórkowe, montażowe i remontowe prowadzone bez zatrzymania pracy zakładu,
- działania w przestrzeniach zamkniętych, takich jak zbiorniki, kanały czy wnętrza urządzeń technicznych,
- prace z użyciem substancji niebezpiecznych,
- wszelkie czynności wykonywane na wysokości.
Dodatkowo, zgodnie z § 80 ust. 1, do prac szczególnie niebezpiecznych można zaliczyć również:
- zadania wskazane jako niebezpieczne w innych aktach prawnych,
- czynności opisane w instrukcjach eksploatacyjnych urządzeń i instalacji,
- prace, które ze względu na warunki ich wykonywania lub poziom zagrożenia zostały uznane przez pracodawcę za wymagające szczególnego nadzoru i zabezpieczenia.
W praktyce oznacza to, że pracodawca powinien nie tylko opracować wykaz takich prac, ale również określić zasady ich realizacji – w tym wymagania dotyczące środków ochrony, nadzoru, instruktażu i dokumentacji. Tylko wtedy można mówić o skutecznym zarządzaniu ryzykiem w zakładzie pracy.
Aktualności BHP, Komentarze przepisów KP, Wypadki i choroby
Nowe zasady profilaktycznych badań lekarskich pracowników – co wprowadza rozporządzenie z 20 marca 2026
Z dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2026 r. w systemie profilaktycznych badań lekarskich pracowników wprowadzono znaczące zmiany. Ich głównym celem jest podniesienie jakości oceny stanu zdrowia zatrudnionych, usprawnienie całego procesu orzeczniczego oraz wzmocnienie roli lekarza medycyny pracy jako aktywnego promotora zdrowia.
Pracownik u lekarza
1. Silniejsze powiązanie badania lekarskiego z oceną zagrożeń zawodowych
Nowe przepisy precyzują, że lekarz może wydać orzeczenie dopiero po osobistym zbadaniu pracownika oraz po zapoznaniu się z wynikami badań dodatkowych i ewentualnych konsultacji specjalistycznych. Obowiązkowe stało się także branie pod uwagę konkretnych zagrożeń zdrowotnych na danym stanowisku pracy. Dzięki temu orzeczenie jest znacznie lepiej dopasowane do rzeczywistych warunków panujących w miejscu zatrudnienia, co zwiększa jego wiarygodność i trafność.
2. Indywidualne zalecenia prozdrowotne – nowy obowiązek lekarza medycyny pracy
Najważniejszą nowością jest możliwość (a w razie potrzeby – wręcz obowiązek) wydawania pracownikowi spersonalizowanych zaleceń prozdrowotnych. Jeśli w trakcie badania lekarz zauważy potrzebę podjęcia działań wspierających zdrowie – także tych wykraczających poza kontekst zawodowy – może je sformułować i przekazać pracownikowi. Zalecenia mogą mieć formę papierową lub elektroniczną, a informacja o ich wydaniu zostaje odnotowana w dokumentacji badań profilaktycznych.
To rozwiązanie wyraźnie podkreśla edukacyjną i profilaktyczną funkcję medycyny pracy w całym systemie ochrony zdrowia.
3. Nowe reguły sporządzania orzeczeń lekarskich
Rozporządzenie wprowadza wyraźne rozróżnienie rodzajów orzeczeń oraz określa, które z nich muszą być przygotowywane według zaktualizowanych wzorów. Orzeczenia mogą być wydawane zarówno w wersji elektronicznej, jak i tradycyjnej papierowej, przy czym dokument w formie cyfrowej staje się rozwiązaniem preferowanym. Dodano także szczegółowe wymogi co do treści orzeczeń, tak aby były one bardziej czytelne, precyzyjne i jednoznaczne.
4. Ujednolicenie i uporządkowanie dokumentacji medycznej
Zmiany dotyczą również całej dokumentacji medycyny pracy, w szczególności kart badań profilaktycznych. Wprowadzono nowe, ujednolicone wzory dokumentów, które ułatwiają zbieranie, przechowywanie i archiwizację danych. Jest to kolejny krok w kierunku pełnej cyfryzacji systemu i podniesienia jakości informacji wykorzystywanych przy wydawaniu orzeczeń.
5. Główny cel zmian – bardziej skuteczna profilaktyka zdrowotna
Nowelizacja z 2026 r. wyraźnie wzmacnia profilaktyczny charakter badań okresowych. Lekarz medycyny pracy przestaje być jedynie „wystawcą orzeczeń” – staje się prawdziwym doradcą zdrowotnym pracownika. Dzięki temu badania stają się bardziej kompleksowe, a pracownicy otrzymują konkretną, praktyczną wiedzę, jak dbać o swoje zdrowie nie tylko w kontekście pracy, ale także w życiu codziennym.
Aktualności BHP, bhp, bhp Błonie, bhp Brwinów, bhp Janki, bhp Milanówek, bhp Nadarzyn, bhp Piastów, bhp Pruszków, bhp Raszyn, Komentarze przepisów KP, Postępowanie powypadkowe, Wypadki i choroby
Wypadek ucznia / uczennicy najważniejsze zagadnienia i zasady postępowania powypadkowego
Do podstawowych obowiązków dyrektorów szkół a także nauczycieli należy zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków uczniom na terenie szkoły i podczas zajęć (art. 68 ust. 1 pkt 6, art. 98 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo oświatowe, art. 6 i 7 Karty Nauczyciela oraz § 2 rozporządzenia MENiS z 31 grudnia 2002 r.). Dbałość osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo uczniów nie wyklucza zaistnienia wypadku w szkole.
Jak rozumieć wypadek ucznia w szkole?
Tematyka postępowania w sprawie wypadków uczniów uregulowana została z w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31.12.2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach – dalej r.b.s.p. Rozporządzenie w sprawie bhp w szkołach nie posługuje się pojęciem „wypadku ucznia”, ale „wypadku osoby pozostającej pod opieką szkoły i placówki”, jednocześnie nie definiuje ono pojęcia takiego wypadku.
Jednak tematyka wypadków uczniów uregulowana jest nie tylko w r.b.s.p. Zgodnie z § 52 r.b.s.p. w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy. Stosuje się odpowiednio, a więc z modyfikacjami koniecznymi, aby dostosować przepisy ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy do wypadków osób pozostających pod opieką szkoły lub placówki.
Kwestie postępowania w sprawach wypadków przy pracy reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z 1.07.2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy – dalej u.o.p.w.
W związku z powyższym można przyjąć, że wypadek ucznia to zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w trakcie pozostawania osoby pod opieką szkoły lub placówki.
Zajęcia szkolne to nie tylko lekcje. Są to też zajęcia prowadzone poza szkołą, np. lekcje plenerowe, wyjazdy, wycieczki, zielone szkoły, olimpiady, zawody sportowe itp. Podczas nich pedagodzy lub opiekunowie muszą dbać o bezpieczeństwo uczniów, bo za wypadek podczas takich zajęć odpowiada szkoła i jej pracownicy. Także podczas przerw uczniowie powinni mieć zapewnione bezpieczeństwo. Czas między zajęciami lekcyjnymi organizuje szkoła i wtedy dzieci nie mogą opuszczać jej terenu.
Cały teren szkoły w czasie gdy odbywają się zajęcia, pozostaje pod jej opieką i nadzorem. „Dlatego wymóg należytego nadzoru obciąża placówkę również wobec młodzieży, która nie ma zlecenia zajęć dodatkowych, ale w czasie gdy szkoła jest czynna, ma możność przebywania na szkolnym boisku.” (wyrok SN z 10.09.1971 r., OSNCP 1972, nr 4, poz. 71).
Jak wygląda procedura postępowania w sytuacji wypadku ucznia / uczennicy w szkole?
- Udzielenie poszkodowanemu pierwszej pomocy przedmedycznej poszkodowanemu uczniowi
Pracownik szkoły, który otrzymał wiadomość o wypadku ucznia, niezwłocznie zapewnia poszkodowanemu opiekę, w szczególności sprowadzając fachową pomoc medyczną, a w miarę możliwości udzielając poszkodowanemu pierwszej pomocy. Udzielenie pierwszej pomocy w wypadkach jest prawnym obowiązkiem każdego pracownika szkoły. Jej nieudzielenie, szczególnie przez osobę odpowiedzialną za bezpieczeństwo ucznia, skutkuje sankcją karną. Gdy do wypadku ucznia dochodzi podczas lekcji nauczyciel przerywa ją, wyprowadzając uczniów z miejsca zagrożenia – jeżeli warunki w miejscu, w którym prowadzone są zajęcia, stwarzają nadal zagrożenie dla bezpieczeństwa uczniów. Pracownik zobowiązany jest do niezwłocznego powiadomienia dyrektora szkoły o sytuacji.
2. O każdym wypadku ucznia w szkole zawiadamia się niezwłocznie następujące osoby:
- rodziców lub opiekunów prawnych dziecka
- dyrektora placówki
- pracownika BHP
- społecznego inspektora pracy
- organ prowadzący
- radę rodziców
- prokuratora (wypadek śmiertelny, ciężki, zbiorowy)
- kuratora oświaty (wypadek śmiertelny, ciężki, zbiorowy)
- Państwowego Inspektora Sanitarnego (w przypadku zatruć)
Za powiadomienie tychże osób o wypadku odpowiada dyrektor lub osoba przez niego upoważniona. Każda decyzja powinna być udokumentowana w dzienniku zajęć.
O wypadku śmiertelnym, ciężkim i zbiorowym zawiadamia się niezwłocznie prokuratora.
O wypadku, do którego doszło w wyniku zatrucia, zawiadamia się niezwłocznie państwowego inspektora sanitarnego. Zawiadomienia dokonuje dyrektor lub upoważniony przez niego pracownik szkoły. Fakt ten powiadamiający dokumentuje w sposób ustalony w danej szkole (podając datę i godzinę powiadomienia rodziców/opiekunów prawnych ucznia o wypadku). W niegroźnych przypadkach (brak wyraźnych obrażeń – np. widoczne tylko lekkie zaczerwienienie, zadrapanie, lekkie skaleczenie), po udzieleniu pierwszej pomocy poszkodowanemu uczniowi, nauczyciel/wychowawca ustala potrzebę wezwania pogotowia ratunkowego oraz potrzebę wcześniejszego przyjścia rodzica/ opiekuna prawnego i godzinę odbioru dziecka ze szkoły w dniu zdarzenia.
W przypadku wezwania pogotowia ratunkowego w szkole powinni przebywać powiadomieni przez szkołę rodzice. Jeżeli lekarz stwierdzi konieczność hospitalizacji, rodzice jadą razem z dzieckiem do szpitala. Jeżeli rodzice nie dotarli do szkoły przed odjazdem karetki pogotowia (ciężki wypadek, osoba wymagająca natychmiastowej pomocy), razem z dzieckiem jedzie do szpitala dyrektor lub pracownik wskazany przez dyrektora szkoły. Informację o powyższych ustaleniach przekazuje się rodzicom/opiekunom prawnym ucznia oraz dokumentuje. W każdym przypadku, gdy widoczne są obrażenia, urazy, niepokojące objawy, dyrektor lub upoważniona osoba wzywa pogotowie ratunkowe. Jeżeli wypadek został spowodowany niesprawnością techniczną pomieszczenia lub urządzeń, należy zabezpieczyć je nienaruszone do momentu pojawienia się odpowiednich służb. Dyrektor zabezpiecza je do czasu dokonania oględzin lub wykonania szkicu przez zespół powypadkowy. Jeżeli wypadek zdarzył się w czasie wyjścia, imprezy organizowanej poza terenem szkoły, wszystkie stosowne decyzje podejmuje opiekun grupy/kierownik wycieczki i odpowiada za nie oraz powiadamia właściwe służby (pogotowie, policję itp.). Do czasu rozpoczęcia pracy przez zespół powypadkowy dyrektor zabezpiecza miejsce wypadku w sposób wykluczający dopuszczenie osób niepowołanych. Jeżeli czynności związanych z zabezpieczeniem miejsca wypadku nie może wykonać dyrektor, wykonuje je upoważniony przez dyrektora pracownik szkoły.
Jak wygląda postępowania powypadkowe po wypadku dziecka w szkole? Kto prowadzi postępowanie powypadkowe? Kto jest członkiem zespołu powypadkowego?
Za wszystkie czynności prowadzone w związku z wypadkiem dziecka w placówce odpowiedzialny jest dyrektor lub inna osoba przez niego upoważniona. Dyrektor powołuje członków zespołu powypadkowego, którymi są:
- pracownik służby BHP
- społeczny inspektor pracy
Przewodniczącym zespołu powypadkowego jest pracownik służby BHP. Jeżeli którakolwiek z w/w osób nie może być członkiem zespołu powypadkowego, dyrektor wyznacza inne osoby mające wiedzę z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy.
Jeżeli żadna z w/w osób nie może uczestniczyć w postepowaniu powypadkowym, w skład zespołu powypadkowego wchodzi dyrektor oraz pracownik przeszkolony w zakresie BHP.
W postępowaniu powypadkowym może uczestniczyć przedstawiciel organu prowadzącego, kuratora oświaty lub rady rodziców.
Do obowiązków zespołu powypadkowego należy przeprowadzenie postępowania powypadkowego i sporządzenie dokumentacji. Do tych czynności należą m.in. rozmowy z uczniem, świadkami wypadku, sporządzenie rysunków lub sfotografowanie miejsca wypadku, uzyskanie oświadczenia od nauczyciela, który sprawował opiekę na dzieckiem podczas wypadku, uzyskanie opinii lekarza potwierdzające uraz.
- Postępowanie powypadkowe
Zespół powypadkowy:
- przeprowadza postępowanie powypadkowe i sporządza dokumentację powypadkową;
- powiadamia rodziców/ opiekunów prawnych o wypadku i wzywa ich do szkoły;
- rozmawia z uczniem (w obecności rodzica/opiekuna prawnego lub wychowawcy/pedagoga/psychologa szkolnego) i sporządza protokół;
- rozmawia ze świadkami wypadku i sporządza protokoły; jeżeli świadkami są uczniowie, rozmowa odbywa się w obecności wychowawcy lub pedagoga/psychologa szkolnego, a protokół odczytuje się w obecności ucznia – świadka – i jego rodziców/ opiekunów prawnych;
- sporządza szkic lub fotografię miejsca wypadku;
- uzyskuje pisemne oświadczenie nauczyciela, pod opieką którego uczeń przebywał w czasie, gdy zdarzył się wypadek;
- uzyskuje opinię lekarską z opisem doznanych obrażeń i określeniem rodzaju wypadku;
- protokół powypadkowy sporządza się w terminie 21 dni od dnia zakończenia postępowania powypadkowego i niezwłocznie doręcza osobom uprawnionym do zaznajomienia się z materiałami tego postępowania.
Przekroczenie 21-dniowego terminu może nastąpić w przypadku, gdy wystąpią uzasadnione przeszkody lub trudności uniemożliwiające sporządzenie protokołu w wyznaczonym terminie. W sprawach spornych rozstrzygające jest stanowisko przewodniczącego zespołu. Członek zespołu, który nie zgadza się ze stanowiskiem przewodniczącego, może zgłosić zdanie odrębne, które odnotowuje się w protokole powypadkowym. Jeżeli do treści protokołu powypadkowego nie zostały zgłoszone zastrzeżenia rodziców/opiekunów prawnych ucznia poszkodowanego, postępowanie powypadkowe uznaje się za zakończone. Protokół powypadkowy sporządza się w trzech egzemplarzach dla: poszkodowanego, szkoły, która przechowuje go w dokumentacji powypadkowej wypadku ucznia, oraz organu prowadzącego lub kuratora oświaty (na żądanie). Z treścią protokołu powypadkowego i innymi materiałami postępowania powypadkowego zaznajamia się poszkodowanego małoletniego i jego rodziców/opiekunów prawnych lub poszkodowanego pełnoletniego. Jeżeli poszkodowany pełnoletni zmarł lub nie pozwala mu na to stan zdrowia, z materiałami postępowania powypadkowego zaznajamia się jego rodziców/ opiekunów prawnych. Protokół powypadkowy doręcza się osobom uprawnionym do zaznajomienia się z materiałami postępowania powypadkowego.
- Składanie zastrzeżeń do protokołu powypadkowego
W ciągu 7 dni od dnia doręczenia protokołu powypadkowego osoby, którym go doręczono, mogą zgłosić zastrzeżenia do ustaleń protokołu (są o tym informowane podczas jego odbierania). Zastrzeżenia składa się przewodniczącemu zespołu ustnie lub na piśmie, a przewodniczący wpisuje je do protokołu. Zastrzeżenia mogą dotyczyć w szczególności: niewykorzystania wszystkich środków dowodowych niezbędnych dla ustalenia stanu faktycznego, sprzeczności istotnych ustaleń protokołu z zebranym materiałem dowodowym. Zastrzeżenia rozpatruje organ prowadzący szkołę. Po rozpatrzeniu zastrzeżeń organ prowadzący szkołę może: zlecić dotychczasowemu zespołowi powypadkowemu wyjaśnienie ustaleń protokołu lub przeprowadzenie określonych czynności dowodowych, powołać nowy zespół celem ponownego przeprowadzenia postępowania powypadkowego.
Jak wygląda protokół powypadkowy ucznia w szkole? Jaki jest termin na przygotowanie protokołu powypadkowego po wypadku ucznia?
Wzór protokołu powypadkowego został określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia MENiS z dnia 31 grudnia 2002 r.
Na sporządzenie protokołu powypadkowego zespół ma 21 dni. Osoby uprawnione mogą zaakceptować protokołu lub wnieść swoje uwagi.
Jakie dokumenty związane z wypadkiem ucznia w szkole musi prowadzić dyrektor?
Po zakończeniu czynności związanych z postępowaniem powypadkowym dyrektor jest obowiązany wpisać tenże wypadek w rejestrze wypadków, a dodatkowo podjąć działania prewencyjne, które zapobiegną w przyszłości podobnym zdarzeniom. Okoliczności oraz przyczyny wypadku powinny być przedstawione osobom pracującym w szkole, a także omówione z uczniami.
Gdy wypadek powoduje uczeń
Za bezpieczeństwo uczniów na terenie szkoły odpowiada dyrektor, choć ustalenie osoby odpowiedzialnej za szkody może nastręczać pewnych trudności. Osoby pracujące z dziećmi muszą sięgnąć do przepisów Kodeksu cywilnego. Ogólną zasadę odpowiedzialności odszkodowawczej formułuje art. 415 kc, według którego: kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Za szkodę odpowie zatem osoba, która swoim zachowaniem, spowodowała jakiś uszczerbek w dobrach kogoś innego.
Kodeks odpowiedzialność uzależnia również od winy, tę przypisuje się w sytuacjach, gdy zachowanie sprawcy było niezgodne z przepisami lub zasadami współżycia społecznego. Dziecko, które nie ukończyło trzynastego roku życia nie ponosi odpowiedzialności za swoje czyny. Poszkodowany może jednak dochodzić naprawienia szkody od osoby, która miała obowiązek opiekować się małym sprawcą (art. 427 kc), jeżeli w jakiś sposób zaniedbał swoich obowiązków (można mu przypisać winę).
Obowiązek opieki może wynikać zarówno z ustawy, jak i umowy, co oznacza, że za winę w nadzorze może odpowiadać tak rodzic, niania, jak i nauczyciel, który miał obowiązek opiekować się dzieckiem. Jeżeli do wypadku dojdzie na lekcji, będzie on musiał udowodnić, że dopilnował uczniów. Po ukończeniu 13. życia dziecko odpowiada za wyrządzoną przez siebie szkodę na zasadach ogólnych.
Odszkodowanie z tytułu wypadku ucznia
Standardowo rodzice mogą starać się również o jednorazowe odszkodowanie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Aby dodatkowo zabezpieczyć finansowo konsekwencje nieszczęśliwego wypadku, rodzice mogą sami doubezpieczyć dziecko od następstw takiego zdarzenia. Bardzo często takie grupowe ubezpieczenia są na początku roku szkolnego wynikiem propozycji szkoły dotyczącej możliwości wykupienia takiej grupowej polisy. Nie ma jednak przepisu, który nakazywałby rodzicom ubezpieczenie dziecka w wieku szkolnym od następstw nieszczęśliwych wypadków. Nie ma również przepisów, które zobowiązywałyby dyrektora do zawarcie umowy ubezpieczenia na rzecz uczniów.
W razie wypadku w szkole rodzice dziecka mogą ubiegać się o odszkodowanie:
- z polisy NNW grupowego lub/i indywidualnego (art. 4 ust. 9, art. 16 i 17 ustawy z 11 września 2015 r.),
- z polisy OC szkoły (załącznik do ustawy z 11 września 2015 r., Dział II, pkt 13),
- z ZUS (art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach).
PROCEDURA WYPADKU – procedura oraz komplet dokumentów
Poniżej przygotowaliśmy dla Państwa komplet niezbędnych dokumentów do poprowadzenia postępowania powypadkowego. Procedura opisuje krok po kroku, decyzję i działania, które należy podjąć. Załączone są również formularze i wzory:
- Zawiadomienie .o wypadku śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym w . lub w czasie zajęć organizowanych przez szkołę poza obiektami należącymi do tych jednostek
- Zarządzenie Dyrektora w sprawie powołania Zespołu powypadkowego
- Protokół przesłuchania poszkodowanego/świadka
- Wzór protokołu powypadkowego ucznia / uczennicy w szkole
- Polecenie powypadkowe
POBIERZ WZÓR PROCEDURY WYPADKOWEJ UCZNIA
Jakie przepisy regulują postępowanie w przypadku wypadku ucznia?
Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2020 r. poz. 1327);
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r.- Prawo oświatowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 910 i 1378);
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1166 i 1386)
Źródła pomocnicze:
- Poradnik – Bezpieczna szkoła. Zagrożenia i zalecane działania profilaktyczne w zakresie bezpieczeństwa fizycznego i cyfrowego uczniów. Wydanie: Ministerstwo Edukacji Narodowej, Warszawa 2020. Dostępny na stronie: https://www.gov.pl/web/edukacja
Szczegółowe informacje dotyczące wypadków uczniów w pracy można znaleźć w Rozporządzeniu Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r.
Potrzebujesz wsparcia w postepowaniu powypadkowym
Jeżeli potrzebujesz wsparcia w postepowaniu powypadkowym, nasz specjalista d.s. bhp może poprowadzić zespół powypadkowy i sporządzić kompletną dokumentację. Zapraszamy do kontaktu: biuro@bhp-szkolenia.info tel. +48 690 66 88 16
Zasada czystego biurka – polega na przechowywaniu dokumentów poza zasięgiem wzroku i dłoni osób postronnych oraz niepozostawianiu dokumentów bez nadzoru. Na biurku należy przechowywać wyłącznie to, co w danym momencie jest nam niezbędne do pracy. Wspomniana zasada obejmuję również przestrzeń wokół tj.: ladę, szafki, półki czy tablice korkowe.
Zasada czystego ekranu – polega na uniemożliwieniu osobom nieupoważnionym wyświetlania zawartości ekranu komputera poprzez odpowiednie ustawienie monitora, stosowanie filtrów prywatyzujących, ustawienie automatycznego wygaszacza ekranu oraz każdorazowe blokowanie komputera po odejściu od stanowiska. Nie należy pozostawiać przyklejonych kartek z hasłami dostępu na monitorze komputera czy na biurku.
Zasada czystego wydruku – polega na zabraniu z urządzeń drukujących dokumentów zaraz po ich wydrukowaniu, skserowaniu bądź zeskanowaniu. Pamiętaj, aby po użyciu skanera usunąć plik z folderu sieciowego.
Zasada czystego kosza – polega na zniszczeniu dokumentów, na których znajdują się informacje wrażliwe bądź poufne, w taki sposób, aby ich odczytanie było niemożliwe. W tym celu najlepszym rozwiązaniem jest użycie niszczarki. Nie należy wyrzucać dokumentów do kosza znajdującego się obok biurka w celu uniknięcia dostępu osób nieupoważnionych do dokumentów.
Bezpieczne hasło – Zasady tworzenia i używania haseł