Aktualności BHP, Badania i pomiary, Komentarze przepisów KP, Ochrona PPOŻ, Szkolenia PPOŻ
Niniejszy artykuł przeznaczony jest dla osób, które w ramach swojej codziennej pracy wykonują przeglądy hydrantów. Skorzystają inspektorzy ochrony przeciwpożarowej, którzy nadzorują takie przeglądy w imieniu swojego pracodawcy. Wiedza przyda się również architektom i inżynierom wykorzystującym wyniki pomiarów wydajności i ciśnienia hydrantów do swoich opracowań – np. projektów, czy operatów przeciwpożarowych lub analiz oceny ryzyka.
Hydranty zewnętrzne
Obowiązek zaopatrzenia obiektu w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru wynika z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. 2009 Nr 124 poz. 1030), jak również z rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 lutego 2020 r. w sprawie wymagań w zakresie ochrony przeciwpożarowej, jakie mają spełniać obiekty budowlane lub ich części oraz inne miejsca przeznaczone do zbierania, magazynowania lub przetwarzania odpadów (Dz.U. 2020 poz. 296).
Podstawowym źródłem wody do celów gaśniczych są w Polsce hydranty zewnętrzne. Hydranty mogące być wykorzystane do ochrony obiektu powinny być od niego oddalone (w linii prostej):
- najbliższy hydrant – w odległości 5-75 m od obiektu;
- każdy następny hydrant – w odległości nie większej niż 150 m od obiektu.
Wyżej wymienione odległości mają swoje praktyczne uzasadnienie. 5 m od chronionego budynku to odległość minimalna pozwalająca na wykorzystanie hydrantu w warunkach rozwiniętego pożaru, kiedy płomienie wychodzą przez okna. 75 m to odległość pozwalająca na szybkie zbudowanie zasilania dla pierwszego wozu gaśniczego minimalnym nakładem ratowników – może to zrobić np. kierowca nie spuszczając z oczu wozu z pracującą autopompą. 150 m to odległość pozwalająca na przetłoczenie wody z hydrantu na miejsce akcji gaśniczej bez konieczności stosowania pompy pośredniczącej. Spadek ciśnienia w wężach pożarniczych przyjmuje się 0,1 MPa na 100 mb, oczywiście również 0,1 MPa na 10 m wysokości tłoczenia – to pamiętam z zajęć z hydromechaniki z SGSP.
Wszystkie te założenia wyglądają optymistycznie pod warunkiem, że hydranty są sprawne i właściwie oznakowane, tzn. strażacy mogą je znaleźć i natychmiast wykorzystać. Wymagania rozporządzenia są niestety obarczone pewnymi ograniczeniami. Otóż najbliższy hydrant w odległości 76 m w linii prostej, z dojściem po utwardzonej drodze, kwalifikuje się do wydania decyzji administracyjnej nakazującej usunięcie niezgodności. Natomiast hydrant w odległości 74 m, który jest oddzielony od chronionego budynku autostradą, linią kolejową, rzeką, itp. jest w porządku i nie ma się do czego przyczepić. Mucha nie siada. Na szczęście dla pierwszego przypadku minister przewidział podejście indywidualne i możliwość uzyskania odstępstwa – jedną z dróg jest ekspertyza ppoż. z wnioskiem do komendanta wojewódzkiego PSP.
No dobra, ale co to ma wspólnego z przeglądami hydrantów? Otóż ma! I tu płynnie przechodzimy do problemów…
Podstawowe błędy podczas wykonywania przeglądów hydrantów zewnętrznych
Pierwszym problemem z jakim się spotykam to pozostawienie właściciela obiektu w błogiej nieświadomości lub przekonaniu, że wszystko jest w porządku. Wiele razy spotkałem się z sytuacją, że hydranty były. Nawet były sprawne… ale były za blisko lub za daleko. To drugie zdecydowanie częściej. Często nawet taki stan rzeczy opisywała instrukcja bezpieczeństwa pożarowego jako stan niebudzący cienia wątpliwości. IBP to temat na osobny artykuł. W mojej opinii obowiązkiem zarówno osoby wykonującej przegląd hydrantu, jak i autora instrukcji bezpieczeństwa pożarowego, jest wskazanie niezgodności w zakresie lokalizacji hydrantu zewnętrznego. Podobnie brak oznakowania hydrantu jest pomijany w protokołach, a w przypadku hydrantów podziemnych to podstawa, decydująca o tym czy strażacy go w ogóle znajdą. W przypadku hydrantów wewnętrznych zauważamy, że jest zastawiony, brakuje węża lub trzeba uzupełnić oznakowanie… To co się dzieje z czujnością po wyjściu na zewnątrz budynku…?
Następna sprawa dotyczy właściwego stosowania metody pomiarowej. Ot, gówno chłopu nie zegarek! W przypadku hydrantów zewnętrznych mamy na rynku dostępne dwa zestawy urządzeń o badań. Pierwsze to przepływomierz o dużej przepustowości – rozwiązanie stosunkowo drogie i stosowane raczej rzadko. Drugie, zdecydowanie bardziej popularne, to zestaw dysz pomiarowych stosowanych w komplecie z manometrem. Wykorzystywana jest tu metoda badania przepływu z pomocą zwężek opisana szczegółowo w normach i literaturze.
Zgodnie z cyt. rozporządzeniem MSWiA z 2009 r. w Polsce dopuszczone do stosowania są hydranty o następującej budowie i wydajności nominalnej:
- hydranty nadziemne i podziemne DN 80 o wydajności nominalnej 10 dm3/s;
- hydranty nadziemne DN 100 o wydajności nominalnej 15 dm3/s (uwaga: polskie przepisy nie dopuszczają stosowania hydrantów podziemnych DN 100, kilka już takich widziałem, jest to bardzo niebezpieczne – strażacy nie mają na wyposażeniu armatury pozwalającej pobrać wodę z takiego hydrantu);
- hydranty nadziemne DN 100 lub DN 150 o wydajności nominalnej 20 dm3/s;
- hydranty nadziemne DN 80 o wydajności nominalnej 5 dm3/s (przy ciśnieniu 0,1 MPa) dopuszczalne w jednostkach osadniczych o liczbie mieszkańców nieprzekraczających 2000 os.
Najbardziej popularnym zestawem pomiarowym jest zestaw HYDRO-TEST firmy Biatech. W zestawie znajdziemy dysze o średnicach 22, 26, 32 i 37 milimetrów, które są przeznaczone do badania hydrantów o wydajności odpowiednio 5, 10, 15 i 20 dm3/s. Bardzo częstym błędem podczas pomiarów jest stosowanie dyszy nieodpowiedniej do badanego hydrantu. Najczęściej stosowane są dysze DP 26, czyli te do hydrantów o wydajności 10 dm3/s.
Zastosowanie za małej dyszy (np. DP 26 do hydrantu DN 100) nie pozwoli na właściwe zbadanie parametrów minimalnych hydrantu – hydrant DN 100 powinien mieć wydajność 15 dm3/s nawet jeśli dla obiektu wymagane jest 10 dm3/s. Z kolei zastosowanie za dużej dyszy (np. DP 26 do hydrantu DN 80 o wydajności 5 dm3/s – jednostki osadnicze do 2000 mieszkańców) prowadzi do sytuacji, gdzie mamy wymagane 5 dm3/s ale przy ciśnieniu około 0,06 MPa (a wymagane jest 0,1 MPa). W takim przypadku zastosowanie właściwej dyszy dałoby pozytywny wynik badania, ponieważ większa średnica dyszy powoduje większy spadek ciśnienia.
Kolejny problem to pewne bezrefleksyjne podejście do wyników pomiarów. Przy sprawnej sieci wodociągowej różnica między ciśnieniem statycznym a dynamicznym dla hydrantu DN 80 powinna wynosić około 0,05 MPa, a spadek większy niż 0,1 MPa powinien budzić poważne wątpliwości. W takim przypadku często problem tkwi w zasuwie, która nie została całkowicie otwarta. Zdarza się też, że na przyłączu wody zastosowano za mały wodomierz, który stawia duży opór płynącej wodzie.
Pomiar jednoczesny kilku hydrantów zewnętrznych
Często dla budynków wymaga się wody w takiej ilości, że konieczne staje się wykorzystanie dwóch lub więcej hydrantów. Wykonuje się wtedy badanie podczas poboru wody z kilku hydrantów jednocześnie. Brak świadomości jak to dobrze zrobić niesie za sobą bardzo poważne przekłamanie otrzymanych wyników.
Podstawowy zestaw HYDRO-TEST do badania hydrantów zewnętrznych posiada po jednej dyszy z każdego rozmiaru. Posiadając taki zestaw nie można wykonać pomiaru jednoczesnego z dwóch hydrantów o takiej samej wydajności nominalnej. Zastosowanie dwóch różnych dysz, np. DP 26 i DP 32 do badania dwóch hydrantów DN 80, spowoduje przekłamanie badania w sposób podobny jak opisałem wyżej w przypadku badania pojedynczego hydrantu. Takie przekłamanie może nie decydować o ogólnym wyniku pomiaru (pozytywny czy negatywny) jeśli sieć jest w dobrym stanie technicznym, ale nadal pozostaje błędem.
Niestety analizując protokoły z pomiarów hydrantów przy poborze jednoczesnym, a trafia ich do mnie dużo w związku z działalnością rzeczoznawcy, dostrzegam znacznie poważniejszy problem niż niewłaściwy dobór dysz. W mojej opinii wiele badań przy poborze jednoczesnym odbywa się w następujący sposób. Jedna dysza pomiarowa z manometrem montowana jest na jednym z hydrantów a drugi hydrant odkręcany jest na tzw. wolny wylew – czyli woda wypływa bez żadnego zdławienia przepływu przez nasadę np. 75 mm. Taki sposób wykonania badania dyskwalifikuje je całkowicie. Owszem zmierzone parametry są prawdziwe, ale znacznie większy spadek ciśnienia na drugim odkręconym hydrancie powoduje, że cały pomiar nie ma nic wspólnego z reakcją sieci wodociągowej na pobór wody z dwóch hydrantów pracujących w zakresie nominalnych wartości ciśnienia i wydajności przewidzianych przez producenta i wymaganych przepisami.
Aktualności BHP, Komentarze przepisów KP, Szkolenia BHP, Szkolenia PPOŻ, Tanie szkolenia bhp
Obowiązek szkolenia BHP pracowników kontraktowych, B2B i samozatrudnionych
Środowisko pracy cały czas ewoluuje, stopniowo zmieniają się i rozwijają sposoby zatrudnienia pracowników. Na rynku już nie tylko funkcjonuje umowa zlecenie czy umowa o dzieło – coraz częściej spotykany jest leasing pracowniczy, outsourcing procesowy i inne formy pracy tymczasowej. Olbrzymią popularność zdobywają różne formy umów cywilnoprawnych, kontrakty B2B i samozatrudnienie pracowników. Bez wątpienia współczesny rynek pracy coraz bardziej cechuje się dużą elastycznością form zatrudnienia. Sposób realizacji tego prawa oraz obowiązki pracodawcy określa ustawa.
W tym artykule chcemy skupić się na omówieniu obowiązku przeprowadzania szkoleń bhp na umowach cywilnoprawnych, pracowników świadczących prace na tzw. kontraktach B2B i samozatrudnionych, także na obowiązki pracodawcy a w powyższych przypadkach zleceniodawcy pod względem Bezpieczeństwa i Higieny Pracy.
SPIS TREŚCI:
Obowiązki zlecającego pracę – pracodawcy / zleceniodawcy
Niestety z obowiązujących przepisów nie możemy uzyskać wprost informacji czy zleceniobiorcy powinni być traktowani identycznie jak pracownicy sprawach związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy np. w zakresie interesujących nas badań profilaktycznych czy szkoleń. Co prawda najważniejszy akt prawny czyli Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej w art. 66 jasno wskazuje, że „Każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Sposób realizacji tego prawa oraz obowiązki pracodawcy określa ustawa.”, to jednak właśnie w przepisach niższego rzędu będziemy szukać umocowania praktycznych sposobów wypełnienia tego obowiązku. Obszar ten reguluje się w ustawach, takich jak Kodeks Pracy oraz rozporządzeniach, normach i wewnętrznych regulaminach. Kodeks pracy wskazuje jedynie konieczność do zapewniania bezpiecznych i higienicznych warunków pracy pracownikom i osobom fizycznym zatrudnionym na innej podstawie niż stosunek pracy. Oznacza to, że powinien zlecający pracę powinien realizować w stosunku do zleceniobiorców co najmniej ogólne obowiązki z zakresu BHP takie jak:
- organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy;
- zapewniać przestrzeganie w firmie przepisów oraz zasad BHP, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować ich wykonanie;
- reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy;
- zapewnić rozwój spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym, uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację i warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy;
- uwzględniać ochronę zdrowia młodocianych, pracownic w ciąży lub karmiących dziecko piersią oraz pracowników niepełnosprawnych – w ramach podejmowanych działań profilaktycznych;
- zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy;
- zapewniać wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy.
Czy tak ogólnie określone obowiązki zleceniodawców określają bezsprzecznie konieczność przeprowadzenia przez zlecającego pracę szkoleń bhp. Niestety obowiązujące przepisy BHP nie rozstrzygają dokładnie, jak należy spełniać ten obowiązek. Niewątpliwie jednak, jeżeli rodzaj wykonywanej pracy oraz występujące w jej trakcie zagrożenia są tak znaczne, że wskazane jest, aby nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne mające odpowiedni stan zdrowia i przeszkolone w zakresie bhp, to pracodawca lub inny podmiot organizujący pracę może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilnoprawną, poddania się badaniu lekarskiemu lub szkoleniu w zakresie bhp. środków ochrony indywidualnej czy zbiorowej. Z racji tego, że wszystkie te rzeczy często wiążą się z dodatkowymi kosztami, warto od razu uwzględnić je w umowie ze zleceniobiorcą. Takie rozumienie przepisów możemy wywnioskować ze stanowiska Państwowej Inspekcji Pracy lub interpretacji wydawanych przez państwowe organy nadzoru nad warunkami pracy.
Podstawy prawne szkoleń bhp zleceniobiorców – pracowników samozatrudnionych na kontraktach B2B i innych umowach cywilnoprawnych
Kwestia szkoleń BHP dla osób pracujących na umowach cywilnoprawnych, takich jak umowy B2B czy kontrakty, a także dla samozatrudnionych, często budzi wątpliwości. Obowiązki dotyczące szkoleń BHP spoczywają na pracodawcach, ale w przypadku osób zatrudnionych na kontraktach lub umowach B2B, odpowiedzialność za spełnienie tych wymogów może leżeć zarówno po stronie zleceniodawcy, jak i zleceniobiorcy, w zależności od sprecyzowania tych kwestii w umowie i jej specyfiki. Czyli obowiązek przeszkolenia zleceniobiorcy z zakresu BHP oraz poddanie się badaniom lekarskim – zależy od rodzaju, warunków i procesów pracy. UWAGA: tej oceny powinien dokonać zleceniodawca. Potwierdza to stanowisko Departamentu Prawnego Głównego Inspektoratu Pracy (GNP/426/4560-364/07/PE) link poniżej, w którym czytamy:
Jeżeli rodzaj wykonywanej pracy, stopień zagrożeń związanych z warunkami pracy lub przebiegiem procesów jest tak znaczny, że wskazane jest, aby nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne mające odpowiedni stan zdrowia i przeszkolone w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, to pracodawca lub inny podmiot organizujący pracę może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilnoprawną (będącą podstawą wykonywania pracy przez samozatrudniającego), poddania się badaniu lekarskiemu lub szkoleniu w zakresie BHP. Wówczas osoba ta ma na podstawie art. 211 kp obowiązek odbyć szkolenie i poddać się badaniom lekarskim.
Podobne stanowisko w sprawie kwestii szkoleń bhp dla zleceniobiorców wydał Sąd Najwyższy:
Jeśli pomimo braku wyraźnego nakazu przeprowadzania szkoleń z zakresu bhp oraz kierowania na badania lekarskie, rodzaj wykonywanej pracy i stopień zagrożeń związanych z warunkami pracy wskazywał na celowość dopuszczania do pracy wyłącznie osób cieszących się odpowiednim stanem zdrowia i przeszkolonych w zakresie bhp, pracodawca może wymagać od osoby, z którą zawieraumowę cywilnoprawną, poddania się badaniu lekarskiemu lub szkoleniu bhp”(wyrok SN z dnia 25 września 1974 r. II CR 493/74).
Bieżące orzecznictwo sądów również podziela tę linię rozumienia przepisów, dla przykładu prezentujemy fragment uzasadnienia wyroku z dnia 30 sierpnia 2017r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku (sygn.akt AUa 514/17):
Przepisy bhp nie rozstrzygają w jaki sposób obowiązek ten powinien zostać zrealizowany. Niewątpliwie jednak, jeżeli rodzaj wykonywanej pracy oraz występujące przy niej zagrożenia są tak znaczne, że wskazane jest, aby nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne mające odpowiedni stan zdrowia i przeszkolenie w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, to pracodawca lub inny podmiot organizujący pracę może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilnoprawną, poddania się badaniu lekarskiemu lub szkoleniu w zakresie bhp. To samo może dotyczyć zapewnienia takiej osobie odzieży roboczej, środków ochrony indywidualnej itp.
Poniżej przytaczamy również stanowisko Państwowej Inspekcji Pracy wyjaśniające czy osoby wykonujące pracę w ramach stosunku cywilnoprawnego podlegają szkoleniom bhp:
W przypadku osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym osób prowadzących w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę (przedsiębiorcę) na własny rachunek działalność gospodarczą – decyzję o zapewnieniu im szkoleń należy podjąć uwzględniając rodzaj wykonywanej przez nich pracy i stopień zagrożeń z nią związanych. Regułą jest, że jeżeli rodzaj wykonywanej pracy, stopień zagrożeń związanych z warunkami pracy lub przebiegiem procesów jest tak znaczny (ryzyko wypadku przy pracy, występowanie czynników szkodliwych dla zdrowia lub uciążliwych), że wskazane jest, aby nawet do doraźnego wykonywania tych prac lub przebywania w tych warunkach były dopuszczane wyłącznie osoby fizyczne przeszkolone w zakresie bhp, to pracodawca (przedsiębiorca) może wymagać od osoby, z którą zawiera umowę cywilnoprawną, poddania się szkoleniu w tym zakresie. Wówczas osoba ta, na podstawie art. 3041 Kodeksu pracy w związku z art. 211 Kodeksu pracy, ma obowiązek odbyć takie szkolenie. Kwestie dotyczące obowiązków stron odnośnie organizacji i kosztów szkolenia należy zawrzeć w umowie wiążącej pracodawcę (przedsiębiorcę) oraz osobę zatrudnioną na podstawie umowy prawa cywilnego.
Należy przy tym pamiętać, że jeżeli obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy nie będzie realizowany właściwie, to podmiotem odpowiedzialnym będzie pracodawca (lub przedsiębiorca niebędący pracodawcą).
Kiedy konieczne jest zrealizowanie szkolenia BHP dla osób na umowach B2B i samozatrudnionych
Z powyższych informacji wynika, że dobrze jeśli każdy wykonujący pracę posiada właściwe przeszkolenie w zakresie bezpieczeństwa i higieny prac. W jakich przypadkach szkolenia bhp będą niezbędne do podjęcia zleconej pracy:
- Wymagania klienta: Wiele firm, zwłaszcza tych działających w branżach o podwyższonym ryzyku, wymaga od swoich podwykonawców posiadania aktualnych szkoleń BHP. Jest to często zapisane w umowie o świadczenie usług.
- Wykonywanie pracy na terenie zakładu pracy innego podmiotu: W takiej sytuacji pracodawca może wymagać od osoby wykonującej pracę na podstawie umowy B2B odbycia szkolenia wstępnego instruktażu stanowiskowego oraz szkoleń okresowych.
- Umowa może przewidywać szkolenie: Jeżeli umowa B2B lub kontrakt zawiera zapis o konieczności odbycia szkolenia BHP, pracownik ma obowiązek go spełnić.
- Przepisy wewnętrzne firmy: Niektóre firmy mają własne regulaminy, które nakładają obowiązek odbycia szkoleń BHP na wszystkich współpracowników, niezależnie od formy zatrudnienia.
- Charakter wykonywanej pracy: Jeśli wykonujesz pracę, która wiąże się z bezpośrednim zagrożeniem dla zdrowia lub życia, np. prace budowlane, montażowe, czy prace na wysokości, szkolenie BHP jest niezbędne.
- Zminimalizowanie ryzyka odpowiedzialności cywilnej: W przypadku wystąpienia wypadku lub choroby zawodowej, posiadanie odpowiednich szkoleń może stanowić dowód na podjęciu przez pracownika działań na rzecz bezpieczeństwa.
Istotne opracowania w sprawie szkoleń bhp zleceniobiorców
Biorąc pod uwagę poniższe stanowiska PIP i GIP, a także przepisy prawa pracy warto, aby przedsiębiorca w pierwszym kroku ustalił, jakie zagrożenia występują w ramach wykonywania danego zlecenia. Zupełnie inne występują przy czynnościach fizycznych (np. sprzątanie czy pakowanie), a inne przy zleceniu, które dotyczy prac typowo biurowych. Tym samym dla różnych rodzajów zlecenia odmienny będzie chociażby poziom zagrożenia wystąpienia wypadku w czasie jego wykonywania. Poniżej prezentujemy Państwu opracowania przygotowane w formie artykułów w pdf przez państwowe organy oraz inne artykuły o powiązanej tematyce:
Pomoc w przeszkoleniu zleceniobiorców w zakresie bhp – pracowników samozatrudnionych i na kontraktach B2B
Jeśli potrzebują Państwo wsparcia w zakresie wyboru formy zatrudnienia, zakresu obowiązków BHP przy umowach cywilnoprawnych i sposobu ich realizowania, niezależnie od formy preferowanej współpracy zachęcamy do kontaktu z naszymi specjalistami. Umowy cywilnoprawne jak np. umowa zlecenie nie jest regulowana przepisami Kodeksu Pracy w takim stopniu jak umowa o pracę, a odpowiedzialności za drugiego człowieka nadal spoczywa na zleceniodawcy. Przy naszym wsparciu możesz uniknąć przykrych konsekwencji braku dokumentacji niezbędnych przy zatrudnianiu pracowników na podstawie cywilnych kontraktów i umów. Każdorazowo należy pamiętać o szkoleniach i informacjach o zagrożeniach, ocenie ryzyka, zapewnieniu środków ochrony oraz o właściwym reagowaniu na wypadki. Prowadzimy szkolenia w szybkiej i przyjemnej formule zdalnej e-learning bhp.
Nasi specjaliści pomogą w szybkiej organizacji kompletu dokumentów – skontaktuj się z nami i skorzystaj już dziś!
Jacek Hirsz Główny Specjalista d.s. BHP
Aktualności BHP, Komentarze przepisów KP, Kurs Pierwszej Pomocy, Szkolenia BHP
Jak często należy organizować szkolenie z pierwszej pomocy dla nauczycieli?
Wielu pracowników szkół a częstokroć nawet kadra zarządzająca zastanawia się nad koniecznością i częstotliwością wykonywania szkoleń z zakresu pierwszej pomocy przedmedycznej. Powstaje pytanie o ważność odbytego szkolenia z pierwszej pomocy dla nauczycieli i czy należy je powtarzać. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że wszyscy pracownicy szkoły, niezależnie od zajmowanego stanowiska, powinni przejść szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy przedmedycznej. Obowiązek ten wynika z Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach Przepisy również wskazują, iż szkolenie z pierwszej pomocy jeśli nie mają terminu ważności to wystarczy ukończyć je raz a wydane zaświadczenie potwierdza nabyte kompetencje udzielania pomocy dzieciom. Jednakże jeśli weźmiemy pod uwagę wytyczne największych organizacji zajmujących się tematyką ratownictwa i udzielania pierwszej pomocy, jak American Heart Association (Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne), Emergency First Response w Polsce funkcjonująca jako Akademia Pierwszego Ratownika, IFACC,European Resuscitation Council (Europejska Rada Resuscytacji), Polskia Rada Resuscytacji (PRC) to niezbędnym podejściem jest trwałe przypominanie i doskonalenie umiejętności ratowniczych, czyli powtarzanie szkolenia w cyklach 2 letnich. Ratownicy współpracujący z Centrum Szkolenia BHP zalecają, by powtarzać naukę pierwszej pomocy nie rzadziej niż co 2-3 lata. Dzięki temu wiedza nauczycieli dotycząca tego zagadnienia pozostanie aktualna i nie odejdzie w niepamięć. Stanowisko Państwowej Inspekcji Pracy jasno wskazuje, iż to zarządzający zakładem pracy, jakim również jest szkoła czy przedszkole ma obowiązek określić termin ważności i cykliczność szkoleń z zakresu udzielania pierwszej pomocy w swoich wewnętrznych rozporządzeniach lub regulaminach, oczywiście na podstawie dostępnej wiedzy medycznej.
Czy inne osoby pracujące w szkołach też muszą zostać przeszkolone z zakresu udzielania pierwszej pomocy?
W pierwszym akapicie tego artykułu odpowiedź na to pytanie wybrzmiała już dosyć wyraźnie. Wskazania wydane już 2018 roku przez Ministerstwo Edukacji Narodowej określiły przepisy konieczność przeprowadzania szkoleń z zakresu udzielania pierwszej pomocy w szkołach. Przepisy mówią, że każda osoba pracująca w szkole musi przejść szkolenie z pierwszej pomocy, czyli zarówno osoby pracujące np. w administracji placówki oświatowej, osoby dbające o porządek w szkole, jak i osoby wydające dzieciom posiłki. W poprzednim brzemieniu przepis obejmował tylko nauczycieli, w szczególności pracujących w laboratoriach, warsztatach czy prowadzących zajęcia wychowania fizycznego. Celem wprowadzenia obowiązkowych szkoleń z pierwszej pomocy jest jak najszybsze wyeliminowanie czynnika zagrażającego życiu dziecka w razie wypadku przed dotarciem fachowej pomocy medycznej.
Polecamy nasz Kurs pierwszej pomocy dla nauczycieli i opiekunów. Staramy się przygotować dla Państwa praktyczne szkolenia z ćwiczeniami, z dopasowanym czasem szkolenia. Nasze kursy pierwszej pomocy realizujemy również popołudniami, istnieje możliwość przeszkolenia pracowników szkoły, przedszkola w formie zdalnej poprzez e-learningowe szkolenie z pierwszej pomocy. Zapraszamy do kontaktu.
Aktualności BHP, Badania i pomiary, bhp Błonie, bhp Grodzisk Mazowiecki, bhp Janki, bhp Michałowice, bhp Nadarzyn, bhp Ożarów Mazowiecki, bhp Piaseczno, bhp Piastów, bhp Pruszków, bhp Raszyn, bhp Warszawa, bhp Żyrardów, Komentarze przepisów KP, Oświetlenie
Badania i pomiary oświetlenia w świetle obowiązujących norm i metodologii.
Metodologia pomiarów oświetlenia oraz wymagania dla poszczególnych stanowisk pracy i pomieszczeń są zawarte, nie wzbudza wątpliwości specjalistów gdyż jest dokładnie sprecyzowana w obowiązujących Polskich Normach. W tym zakresie ważniejszym dokumentem jest normatyw PN-EN 12464-1. Choć w literaturze związanej z unifikacją normatywów wyczytamy, iż stosowanie norm jest zarówno dobrowolne, to w pewnych przypadkach ich zapisy stają się obowiązującym prawem. Jeśli norma jest powołana przytoczona w przepisach prawnych, wówczas powstaje obowiązek jej stosowania a tylko w pozostałych przypadkach jest to dobrowolne działanie. W kwestii oświetlenia mają zastosowanie przepisy dotyczące BHP, szczególnie Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 28. sierpnia 2003 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.
§26.1 pkt. 2 „Niezależnie od oświetlenia dziennego w pomieszczeniach pracy należy zapewnić oświetlenie elektryczne o parametrach zgodnych z Polskimi Normami.”
Poniżej prezentujemy przegląd najważniejszych norm związanych z oświetleniem, a których stosowanie jest obligatoryjne, zarówno przez projektantów jak i końcowych użytkowników instalacji oświetleniowych stosowanych w miejscach pracy oraz w przestrzeni publicznej.
Światło dzienne – wymagania i normatyw
- PN-71/B-02380 Oświetlenie wnętrz światłem dziennym. Warunki ogólne.
Światło sztuczne – obowiązujące normy
- PN-EN 12464-1 Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy. Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach.
- PN-EN 12464-2 Światło i oświetlenie. Oświetlenie miejsc pracy. Część 2: Miejsca pracy na zewnątrz.
- PN 84/E 02033 Oświetlenie wnętrz światłem elektrycznym.
- PN-EN 1837 Bezpieczeństwo maszyn. Integralne oświetlenie maszyn.
Ochrona przeciwpożarowa – oświetlenie awaryjne i zapasowe.
- PN-EN 1838 Zastosowania oświetlenia. Oświetlenie awaryjne.
Metodologia prowadzenia pomiarów oświetlenia:
- PN-EN 12665 Światło i oświetlenie. Podstawowe terminy oraz kryteria określania wymagań dotyczących oświetlenia.
- PN 90/E 01005 Technika świetlna. Terminologia.
- PN 84/E 02033 Oświetlenie wnętrz światłem elektrycznym.
- PN-90/E-01005 Technika świetlna. Terminologia
- PN-EN 12665:2003 Światło i oświetlenie – Podstawowe terminy oraz kryteria określania wymagań dotyczących oświetlenia.
- PN-89/E-04040.00 „Pomiary promieniowania optycznego. Pomiary fotometryczne. Wymagania ogólne”
- PN-89/E-04040.01 „Pomiary promieniowania optycznego. Pomiary fotometryczne. Pomiar i wyznaczanie strumienia świetlnego”
- PN-89/E-04040.02 „Pomiary promieniowania optycznego. Pomiary fotometryczne. Pomiar światłości”
- PN-89/E-04040.03 „Pomiary fotometryczne i radiometryczne. Pomiar natężenia oświetlenia”
- PN-89/E-04040.04 „Pomiary fotometryczne i radiometryczne. Pomiar luminancji”
- PN-89/E-04040.05 „Pomiary fotometryczne i radiometryczne. Pomiary współczynników odbicia, przepuszczania i luminancji”
Jak interpretować wyniki pomiarów oświetlenia
Bez wątpliwości wiemy, że niezbędne jest wykonywanie pomiarów oświetlenia. Powstaje jednak wątpliwość jak interpretować wyniki pomiarów oświetlenia. Na co zwrócić uwagę, co powinien zawierać protokół aby był akceptowany przez organy nadzorujące środowisko pracy takie jak Państwowa Inspekcja Pracy, Inspekcja Sanitarna. W jaki sposób udokumentować bananie aby nie ściągnąć na siebie odpowiedzialności za niedostosowanie warunków pracy, czy odpowiedzialności np. za pogarszający się wzrok pracownika. Dokonując interpretacji wyników pomiarów oświetlenia wymaga się stosowania najnowszych norm, należy jednak wziąć pod uwagę unikalne zapisy starszych wydań norm związanych z oświetleniem. Norma wycofana jest nadal normą obowiązująca, jednakże została zastąpiona przez normę nowocześniejszą. Taką interpretację stosuje PKN (Polski Komitet Normalizacji)
„Wycofania normy nie można utożsamiać z unieważnieniem normy, które było działaniem właściwym jedynie dla poprzedniego systemu normalizacji.” „Zbiór norm wycofanych nie jest zbiorem norm, których stosowanie jest zakazane.”
Prawdziwe problemy interpretacyjne pojawiają się w sytuacjach, gdy żadna norma nie określa parametrów oświetlenia dla danego stanowiska pracy. W takiej sytuacji niezbędne staje się obliczenie stopnia trudności pracy wzrokowej oraz wielkości pozornej szczegółu pracy wzrokowej i na tej podstawie określenie parametrów oświetlenia dla danego stanowiska pracy. Bardzo dużo norm w zbiorze PKN nadal pozostaje bez bezsprzecznego tłumaczenia, a zapisy dostępną są jedynie w wersji oryginalnej. Wówczas, na podstawie art. 5, ust. 4 Ustawy z dnia 12 września 2002 r. o normalizacji. „Polskie Normy mogą być powoływane w przepisach prawnych po ich opublikowaniu w języku polskim„
Pomiary oświetlenia powinny być wykonywane na każdym stanowisku pracy oraz w pomieszczeniach oświatowych i służby zdrowia.
- Pomiary oświetlenia wykonuje się w placówkach edukacyjnych, takich jak:
- żłobki,
- przedszkola,
- szkoły,
- uczelnie,
- pracownie dydaktyczne.
- Zakładach przemysłowych i rzemieślniczych, fabrykach.
- Obiektach handlowych, takich jak:
- sklepy,
- galerie handlowe.
- Gastronomicznych, takich jak:
- restauracje,
- bary,
- buby,
- itp.
- Obiektach użyteczności publicznej, takich jak:
-
-
- muzea,
- kina,
- teatry.
- baseny,
- hale sportowe,
- pływalnie,
- siłownie,
- parkingi
- itd.
- W biurach.
Dobre oświetlenie sprzyja wydajności pracy, zabezpiecza przed wypadkami w pracy, minimalizuje ilość popełnianych błędów, zwiększa komfort pracy.
Procedura pomiaru oświetlenia
Na procedurę pomiaru natężenia oświetlenia składa się szereg czynności przygotowawczych, a sam pomiar natężenia oświetlenia jest zwieńczeniem czynności poprzedzających.
Dokumentacja miejsca pomiarów oświetlenia
Pierwszym krokiem jest sporządzenie dokumentacji opisowej i fotograficznej poddanych ocenie stanowisk pracy, lub pomieszczeń. Składa się na nią, w zależności od potrzeb i przeznaczenia wyników pomiarów, dokumentacja fotograficzna i opisowa.
Dokumentacja opisowa oświetlenia stanowiska pracy
W skład dokumentacji opisowej wchodzi opis rodzajów źródeł światła, ich parametrów, wykonywanych czynności itd., identyfikacja miejsc pomiarowych, określenie płaszczyzn roboczych, oraz dla których stanowisk pracy będzie wykonywany pomiar natężenia oświetlenia w jednym polu zadania wzrokowego, a dla których w kilku. Następnie dokonuje się identyfikacji pól bezpośredniego otoczenia i tła.
Obowiązująca norma PN-EN 12464-1 nie zawsze udziela odpowiedzi na pytanie o natężenie oświetlenia dla danego stanowiska pracy, albo pomieszczenia. W takiej sytuacji konieczne jest oszacowanie stopnia trudności pracy wzrokowej oraz wielkości pozornej szczegółu pracy wzrokowej i na tej podstawie określenie wymagań dla danego stanowiska pracy, lub odwołanie się do wycofanych norm oświetleniowych.
Na podstawie dokumentacji opisowej określa się wymagania oświetlenia dla danego stanowiska pracy. Wiąże się to z obniżeniem, albo podwyższeniem normatywu.
Dokumentacja fotograficzna
Dokumentacja fotograficzna ułatwia identyfikację zbadanych stanowisk pracy i jednocześnie wskazuje problemy z oświetleniem (niedoświetlenie, olśnienie itd.). Jest pomocna przy omawianiu wyników pomiarów.
Szkice pomieszczeń
Bardzo często także wykonywany jest szkic pomieszczeń z zaznaczeniem stanowisk pracy, a niekiedy również punktów pomiarowych.
Wyświecenie – co to jest?
Na około 30 minut, do godziny włącza się wszystkie źródła światła, przed rozpoczęciem pomiarów, w celu ich wyświecenia. Ma to znaczenie dla oceny, jakości i stanu źródeł światła, oraz wpływa na ich jasność. Wymóg metodologiczny.
Pomiar oświetlenia
Wykonanie pomiarów natężenia oświetlenia w wyznaczonych punktach pomiarowych dla pomieszczenia lub na stanowiskach pracy.
-
Wykonywane są zasadniczo w trzech kategoriach: pomiary oświetlenia ogólnego, pomiary oświetlenia awaryjnego oraz pomiary oświetlenia na stanowisku pracy.
-
Niedostateczna ilość światła na stanowisku pracy może doprowadzić do spadku koncentracji, zmniejszenia efektywności w pracy.
-
Do dokładnego pomiaru wartości natężenia oświetlenia służy miernik nazywany luksomierzem.
-
Całkowita moc światła między źródłem światła a oświetlanym przez niego obszarem jest mierzona za pomocą jednostki lux (lx).
-
Natężenie oświetlenia wynosi dokładnie jeden lux, gdy światło o mocy 1 lumen (lm) równomiernie oświetla powierzchnię jednego metra kwadratowego.
-
Pomiary oświetleniowe stanowią jeden z etapów weryfikacji oświetlenia wnętrz i powinny być odniesione do jakiejkolwiek posiadanej przez użytkownika obiektu dokumentacji projektowej oświetlenia.
-
Pomiary oświetleniowe, należy wykonywać okresowo zgodnie z wymaganiami przepisów BHP
Protokół z pomiarów oświetlenia – co zawiera
Każda inwestycja instalacji oświetleniowej musi zakończyć się wypisaniem odpowiedniego protokołu. Bez problemu również można znaleźć w Internecie wzory takich protokołów. Należy jednakże pamiętać, iż są to tylko wzory i należy je zaadaptować na własny użytek.
Identyczna sytuacja jest jeśli chodzi o protokół sporządzany z pomiaru oświetlenia. Kwestiami spornymi jest tylko fakt, kto może dokonywać pomiarów oświetlenia i jakimi metodami należy je wykonywać.
Protokół pomiaru oświetlenia powinien zawierać pomiary natężenia oświetlenia Esr, wartość oświetlenia mierzoną według normy Epn, wskaźnik oddawania barw w pomieszczeniach Ra, obliczony wskaźnik olśnienia UGR˪, minimalne natężenie oświetlenia Emin, wyliczone poszczególne współczynniki, ocenę zgodności oświetlenia z PN, świadectwo wzorcowania przyrządów jakimi zostały wykonane poszczególne pomiary, jak i również wnioski i wszystkie zalecenia dotyczące bezpośrednio uzyskanych pomiarów oświetlenia.
Z reguły najpierw wykonywany jest tego rodzaju protokół ręcznie, a następnie wprowadzany do komputera. Istnieje bowiem już cała masa najróżniejszych programów komputerowych, które wspomagają tworzenie protokołów. Wystarczy tylko wprowadzić uzyskane w trakcie pomiarów dane w odpowiednie rubryki i komputer jest w stanie już samodzielnie sobie z nimi poradzić.
Każdy protokół, który jest przekazywany właścicielowi obiektu musi zawierać podpis i pieczątkę osoby wykonującej pomiary. W innym wypadku taki protokół jest zupełnie nie przydatny do niczego.
Aktualności BHP, Komentarze przepisów KP
Jakie wymagania powinno spełniać oświetlenie w szkole?
Oświetlenie w szkole odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu odpowiednich warunków pracy i nauki dla uczniów oraz personelu szkolnego. Oto 10 najważniejszych wymagań, jakie powinno spełniać oświetlenie w szkole:
Intensywność oświetlenia: Odpowiednia ilość światła jest niezbędna do zapewnienia dobrej widoczności i komfortu wzrokowego. Szkoły powinny stosować normy dotyczące minimalnej intensywności oświetlenia w różnych strefach, takich jak klasy, korytarze czy biblioteki.
Jednolitość oświetlenia: Oświetlenie powinno być równomierne i nie powinno tworzyć dużych różnic w natężeniu światła na różnych obszarach. Brak jednolitości może prowadzić do zmęczenia wzroku i trudności w koncentracji.
Temperatura barwowa: Wybór odpowiedniej temperatury barwowej ma istotne znaczenie dla atmosfery w szkole. Zalecane są ciepłe lub neutralne temperatury barwowe, które są bardziej przyjazne dla oczu i tworzą przyjemną atmosferę.
Eliminacja efektu migotania: Oświetlenie powinno być pozbawione migotania, które może powodować zmęczenie wzroku i negatywnie wpływać na koncentrację. Szkoły powinny korzystać z oświetlenia o stałym źródle światła lub stosować odpowiednie filtry i oprawy.
Odpowiedni wskaźnik oddawania barw (CRI): Wskaźnik CRI określa, jak dokładnie źródło światła oddaje kolory obiektów. W szkołach zaleca się stosowanie oświetlenia o wysokim wskaźniku CRI, aby zapewnić prawidłowe rozpoznawanie kolorów i odcieni.
Redukcja olśnienia: Oświetlenie powinno być projektowane w taki sposób, aby minimalizować olśnienie, które może prowadzić do dyskomfortu wzrokowego i utrudniać widzenie tablicy czy ekranów.
Efektywność energetyczna: Oświetlenie w szkole powinno być energooszczędne i zgodne z aktualnymi normami dotyczącymi efektywności energetycznej. Stosowanie energooszczędnych żarówek, świetlówek fluorescencyjnych czy LED pomoże obniżyć koszty eksploatacji i korzystnie wpłynie na środowisko. Wystarczy wymienić źródło światłach w oprawach takich jak lampy wiszące, oświetlenie sufitowe czy żyrandole.
Co to jest intensywność oświetlenia?
Intensywność oświetlenia odnosi się do ilości światła padającego na daną powierzchnię lub obszar. Mierzy się ją w jednostkach zwanymi luksami (lx) lub stopniami świetlnymi (cd/m²). Im wyższa wartość intensywności oświetlenia, tym jaśniejsze jest oświetlenie na danej powierzchni.
Intensywność oświetlenia jest kluczowym czynnikiem wpływającym na jakość widzenia, komfort wzrokowy i wydajność w różnych zastosowaniach, w tym również w szkołach. Odpowiednia intensywność oświetlenia jest istotna zarówno dla uczniów, nauczycieli, jak i personelu administracyjnego.
W przypadku szkół, odpowiednia intensywność oświetlenia ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia optymalnych warunków nauki. Zbyt słabe oświetlenie może prowadzić do zmęczenia wzroku, trudności w czytaniu i zrozumieniu treści oraz obniżonej koncentracji. Z kolei zbyt silne oświetlenie może powodować olśnienie, które jest uciążliwe dla oczu i utrudnia widzenie.
Normy dotyczące minimalnej intensywności oświetlenia w szkołach zależą od konkretnych pomieszczeń. Na przykład, typowe zalecenia mówią o intensywności oświetlenia na poziomie około 300-500 luksów dla sal lekcyjnych, 200-300 luksów dla korytarzy i 500-750 luksów dla bibliotek czy laboratoriów.
Odpowiednie oświetlenie, które zapewnia właściwą intensywność, może poprawić warunki nauki, zwiększyć koncentrację, zmniejszyć zmęczenie wzroku i przyczynić się do ogólnego komfortu i efektywności w szkole.
Co to jest jednolitość oświetlenia?
Jednolitość oświetlenia odnosi się do równomiernej dystrybucji światła na danej powierzchni lub obszarze. Oznacza to, że żadna część obszaru nie powinna być zbyt jasna ani zbyt ciemna w porównaniu z resztą.
W przypadku oświetlenia w szkołach, jednolitość oświetlenia jest bardzo istotna. Gwarantuje ona równomierne oświetlenie w różnych strefach, takich jak klasy, korytarze, sale gimnastyczne czy biblioteki. Brak jednolitości może prowadzić do różnic w natężeniu światła na różnych obszarach, co może powodować dyskomfort wzrokowy, zmęczenie wzroku, trudności w czytaniu i utrudniać koncentrację.
Nierównomierne oświetlenie może również wpływać na percepcję kolorów i utrudniać rozpoznawanie szczegółów. Na przykład, gdy część klasy jest zbyt jasno oświetlona, a inna zbyt ciemna, uczniowie mogą mieć trudności w czytaniu z tablicy lub rozwiązywaniu zadań.
Dlatego projektując oświetlenie w szkole, ważne jest zapewnienie równomiernej dystrybucji światła na wszystkich obszarach. Można to osiągnąć poprzez odpowiednie rozmieszczenie źródeł światła, zastosowanie równomiernie rozłożonych opraw oświetleniowych, a także właściwe rozplanowanie układu pomieszczeń.
Jednolitość oświetlenia przyczynia się do komfortu wzrokowego, poprawia czytelność i zapewnia optymalne warunki nauki. Uczniowie i nauczyciele mogą skupić się na zadaniach bez rozproszenia uwagi na niejednolite oświetlenie, co pozytywnie wpływa na efektywność i doświadczenie edukacyjne.
Co to jest temperatura barwowa?
Temperatura barwowa odnosi się do jakości światła emitowanego przez źródło światła i określa charakterystykę koloru światła. Mierzy się ją w kelwinach (K). W przypadku oświetlenia, temperatura barwowa informuje nas, czy światło jest ciepłe czy zimne wizualnie.
Skala temperatury barwowej jest oparta na skali absolutnej, która zaczyna się od zera bezwzględnego, czyli -273,15 stopni Celsjusza. Im wyższa temperatura barwowa, tym światło jest bardziej zimne, a im niższa, tym jest bardziej ciepłe.
W kontekście oświetlenia w szkołach, wybór odpowiedniej temperatury barwowej ma istotne znaczenie dla atmosfery wewnątrz sal lekcyjnych i innych pomieszczeń.
Oświetlenie o ciepłej temperaturze barwowej (niskiej wartości kelwinów, np. 2700-3000 K) ma żółtawy odcień i jest bardziej zbliżone do tradycyjnego oświetlenia żarowego. Tworzy przyjemną i relaksującą atmosferę, często kojarzoną z ciepłem i komfortem. Takie oświetlenie może być stosowane w miejscach, gdzie ważna jest atmosfera sprzyjająca relaksowi i koncentracji, takich jak biblioteki czy kąciki czytelnicze.
Z kolei oświetlenie o zimnej temperaturze barwowej (wysoka wartość kelwinów, np. 5000-6500 K) ma niebieskawo-białawy odcień i jest bardziej zbliżone do światła naturalnego w dzień. Tworzy jasną i pobudzającą atmosferę, która może wpływać na czujność i koncentrację. Takie oświetlenie może być stosowane w miejscach, gdzie potrzebna jest dobra widoczność i skupienie uwagi, na przykład w salach lekcyjnych czy laboratoriach.
Odpowiednia temperatura barwowa oświetlenia może wpływać na samopoczucie, komfort wzrokowy i wydajność w środowisku szkolnym. Ważne jest dopasowanie temperatury barwowej do konkretnych zastosowań i preferencji, aby stworzyć odpowiednią atmosferę sprzyjającą nauce i koncentracji.
Co to jest efekt migotania?
Efekt migotania odnosi się do percepcji niestabilnego lub pulsującego światła, które może występować przy niektórych źródłach światła lub przy nieprawidłowym sterowaniu oświetleniem. Jest to wynik szybkich i powtarzających się zmian w natężeniu światła, które są zbyt szybkie, aby były zauważalne dla ludzkiego oka, ale wystarczająco długie, aby wpływać na percepcję.
Efekt migotania może mieć negatywny wpływ na komfort wzrokowy i ogólne samopoczucie. W niektórych przypadkach może prowadzić do zmęczenia wzroku, bólu głowy, trudności w koncentracji, a nawet do wystąpienia nieprzyjemnych objawów, takich jak nudności czy zaburzenia równowagi.
Przyczynami efektu migotania mogą być m.in. nieprawidłowo sterowane żarówki, świetlówki fluorescencyjne lub LED, zastosowanie nieodpowiednich sterowników światła, niskie częstotliwości pracy świetlówek fluorescencyjnych, niespójność między źródłem światła a częstotliwością zasilania elektrycznego itp.
Szczególnie istotne jest unikanie efektu migotania w miejscach, gdzie występuje długotrwałe narażenie na światło, takie jak szkoły. Uczniowie i nauczyciele spędzają tam wiele godzin, a nieprawidłowe oświetlenie mogłoby negatywnie wpływać na ich zdrowie i zdolność koncentracji.
Aby zapobiegać efektowi migotania, zaleca się stosowanie odpowiednich źródeł światła, takich jak żarówki, świetlówki fluorescencyjne lub LED, które mają wysoką częstotliwość pracy, eliminującą efekt migotania. Dobrze zaprojektowane i sprawdzone systemy oświetleniowe, zgodne z odpowiednimi normami i przepisami, powinny minimalizować ryzyko wystąpienia efektu migotania.
W przypadku podejrzeń o występowanie efektu migotania, zaleca się skonsultowanie się z profesjonalistą od oświetlenia lub technikiem, którzy mogą ocenić i dostosować oświetlenie w celu minimalizacji efektu migotania i zapewnienia optymalnych warunków oświetleniowych.
Co to jest wskaźnik oddawania barw (CRI)?
Wskaźnik oddawania barw (CRI) to miara, która określa zdolność źródła światła do realistycznego oddawania kolorów obiektów w porównaniu z referencyjnym źródłem światła. CRI ocenia, jak wiernie źródło światła odtwarza kolory w porównaniu z idealnym źródłem światła o temperaturze barwowej referencyjnej.
Skala CRI jest wyrażana w zakresie od 0 do 100, gdzie 100 oznacza, że źródło światła oddaje kolory obiektów w sposób najbardziej zbliżony do referencyjnego źródła światła. Im wyższa wartość CRI, tym bardziej wierniejsze odwzorowanie kolorów.
W przypadku oświetlenia w szkołach, wysoki wskaźnik oddawania barw jest istotny, ponieważ zapewnia realistyczną percepcję kolorów, co ma znaczenie dla skupienia uwagi, nauki i ogólnego doświadczenia wizualnego uczniów. Odpowiednio oddane kolory ułatwiają rozróżnianie szczegółów, czytanie, rozwiązywanie zadań i ocenianie obiektów w środowisku szkolnym.
Wartość CRI może się różnić w zależności od rodzaju źródła światła. Na przykład, tradycyjne żarówki mają zazwyczaj wysoki wskaźnik CRI, co sprawia, że oddają kolory w sposób naturalny. Niektóre technologie oświetleniowe, takie jak świetlówki fluorescencyjne czy niektóre typy diod LED, mogą mieć niższe wskaźniki CRI, co może prowadzić do pewnej utraty jakości w odwzorowaniu kolorów.
W przypadku oświetlenia w szkołach zaleca się wybieranie źródeł światła o wysokim wskaźniku oddawania barw (preferowane są wartości CRI powyżej 80 lub 90). Odpowiednie dobranie źródeł światła, które mają wysoką jakość oddawania barw, przyczynia się do lepszej percepcji kolorów, komfortu wzrokowego i ogólnej jakości oświetlenia w szkole.
Co to jest redukcja olśnienia?
Redukcja olśnienia odnosi się do procesu zmniejszania lub eliminowania nadmiernego światła odbijającego się od powierzchni, które może powodować dyskomfort wzrokowy lub utrudniać widzenie. Olśnienie występuje, gdy światło odbite od jasnej powierzchni, takiej jak ściany, podłogi, biurka lub ekranu komputera, wpada do naszych oczu, powodując oślepiające efekty.
W przypadku oświetlenia w szkołach, redukcja olśnienia jest ważnym czynnikiem, aby zapewnić odpowiednie warunki widzenia i komfort wzrokowy dla uczniów i nauczycieli. Nadmierne olśnienie może prowadzić do trudności w skupieniu uwagi, zmęczenia wzroku, obniżenia wydajności i ogólnego dyskomfortu.
Istnieje kilka sposobów redukcji olśnienia w środowisku szkolnym:
- Prawidłowe rozmieszczenie źródeł światła: Ważne jest, aby źródła światła były odpowiednio umieszczone i skierowane w taki sposób, aby minimalizować odbicia od jasnych powierzchni. Unika się umieszczania źródeł światła w miejscach, gdzie mogą bezpośrednio świecić w oczy.
- Zastosowanie matowych powierzchni: Wykorzystanie matowych powierzchni na ścianach, podłogach i meblach może zmniejszyć odblaski i rozproszyć światło, co przyczynia się do redukcji olśnienia.
- Odpowiednie rolety i żaluzje: Zastosowanie rolet lub żaluzji pozwala na kontrolowanie ilości wpadającego do pomieszczenia światła słonecznego. Można je dostosować w taki sposób, aby minimalizować odblaski na ekranach komputerów lub tablicach.
- Filtry przeciwsłoneczne: W przypadku okien, zastosowanie filtrów przeciwsłonecznych lub specjalnych folii może pomóc w ograniczeniu ilości światła słonecznego wpadającego do wnętrza i tym samym zmniejszyć olśnienie.
- Dobrze zaprojektowane oświetlenie sztuczne: Projektując oświetlenie szkolne, warto wybrać odpowiednie oprawy oświetleniowe, które minimalizują olśnienie i równomiernie rozprowadzają światło na obszarze docelowym.
Redukcja olśnienia jest istotna dla stworzenia przyjemnego, komfortowego i funkcjonalnego środowiska szkolnego. Dobre oświetlenie, zminimalizowane odblaski i właściwa kontrola światła pomagają uczniom i nauczycielom w skupieniu uwagi, pracy na ekranach i ogólnym do
Co to jest efektywność energetyczna?
Efektywność energetyczna odnosi się do stosunku pomiędzy wykorzystaną ilością energii a uzyskanymi rezultatami lub usługami. Oznacza to, jak dobrze dany system, urządzenie lub proces przekształca dostarczoną energię na pożądane efekty, minimalizując jednocześnie straty energetyczne.
W kontekście oświetlenia, efektywność energetyczna odnosi się do stosunku ilości światła (lumenów) emitowanego przez źródło światła do ilości zużywanej energii (watów). Im wyższa jest efektywność energetyczna źródła światła, tym więcej światła jest produkowane przy mniejszym zużyciu energii.
W przypadku szkół, wysoka efektywność energetyczna oświetlenia jest ważna z kilku powodów:
- Oszczędność energii: Efektywne oświetlenie zużywa mniej energii elektrycznej, co przekłada się na obniżone koszty energii elektrycznej dla szkoły. Jest to szczególnie istotne, biorąc pod uwagę, że oświetlenie jest jednym z głównych elementów zużywających energię w budynkach.
- Zrównoważony rozwój: Efektywne oświetlenie przyczynia się do zmniejszenia zużycia energii i redukcji emisji gazów cieplarnianych, co ma pozytywny wpływ na środowisko. Szkoły, które dążą do zrównoważonego rozwoju, często starają się wprowadzać energooszczędne rozwiązania, takie jak efektywne oświetlenie.
- Komfort i wydajność: Efektywne oświetlenie może poprawić komfort wzrokowy uczniów i nauczycieli, zapewniając odpowiednie natężenie światła i równomierne rozprowadzenie światła w pomieszczeniach szkolnych. Odpowiednie oświetlenie wpływa na koncentrację, czytanie, pisanie i ogólną wydajność w nauce.
W celu osiągnięcia większej efektywności energetycznej w oświetleniu, można zastosować kilka strategii, takich jak:
- Wybór energooszczędnych źródeł światła, na przykład energooszczędnych lamp LED, które mają wysoką efektywność świetlną i długą żywotność.
- Wykorzystanie czujników ruchu i fotokomórek do automatycznego wyłączania lub regulowania oświetlenia w pomieszczeniach, które nie są w użyciu.
- Używanie sterowników oświetleniowych, które pozwalają na regulację natężenia
