Wypadek ucznia w szkole – postępowanie powypadkowe – zasady
Wypadek ucznia / uczennicy najważniejsze zagadnienia i zasady postępowania powypadkowego
Do podstawowych obowiązków dyrektorów szkół a także nauczycieli należy zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków uczniom na terenie szkoły i podczas zajęć (art. 68 ust. 1 pkt 6, art. 98 ust. 1 pkt 7 ustawy Prawo oświatowe, art. 6 i 7 Karty Nauczyciela oraz § 2 rozporządzenia MENiS z 31 grudnia 2002 r.). Dbałość osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo uczniów nie wyklucza zaistnienia wypadku w szkole.
Jak rozumieć wypadek ucznia w szkole?
Tematyka postępowania w sprawie wypadków uczniów uregulowana została z w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31.12.2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach – dalej r.b.s.p. Rozporządzenie w sprawie bhp w szkołach nie posługuje się pojęciem „wypadku ucznia”, ale „wypadku osoby pozostającej pod opieką szkoły i placówki”, jednocześnie nie definiuje ono pojęcia takiego wypadku.
Jednak tematyka wypadków uczniów uregulowana jest nie tylko w r.b.s.p. Zgodnie z § 52 r.b.s.p. w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy. Stosuje się odpowiednio, a więc z modyfikacjami koniecznymi, aby dostosować przepisy ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy do wypadków osób pozostających pod opieką szkoły lub placówki.
Kwestie postępowania w sprawach wypadków przy pracy reguluje rozporządzenie Rady Ministrów z 1.07.2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy – dalej u.o.p.w.
W związku z powyższym można przyjąć, że wypadek ucznia to zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w trakcie pozostawania osoby pod opieką szkoły lub placówki.
Zajęcia szkolne to nie tylko lekcje. Są to też zajęcia prowadzone poza szkołą, np. lekcje plenerowe, wyjazdy, wycieczki, zielone szkoły, olimpiady, zawody sportowe itp. Podczas nich pedagodzy lub opiekunowie muszą dbać o bezpieczeństwo uczniów, bo za wypadek podczas takich zajęć odpowiada szkoła i jej pracownicy. Także podczas przerw uczniowie powinni mieć zapewnione bezpieczeństwo. Czas między zajęciami lekcyjnymi organizuje szkoła i wtedy dzieci nie mogą opuszczać jej terenu.
Cały teren szkoły w czasie gdy odbywają się zajęcia, pozostaje pod jej opieką i nadzorem. „Dlatego wymóg należytego nadzoru obciąża placówkę również wobec młodzieży, która nie ma zlecenia zajęć dodatkowych, ale w czasie gdy szkoła jest czynna, ma możność przebywania na szkolnym boisku.” (wyrok SN z 10.09.1971 r., OSNCP 1972, nr 4, poz. 71).
Jak wygląda procedura postępowania w sytuacji wypadku ucznia / uczennicy w szkole?
- Udzielenie poszkodowanemu pierwszej pomocy przedmedycznej poszkodowanemu uczniowi
Pracownik szkoły, który otrzymał wiadomość o wypadku ucznia, niezwłocznie zapewnia poszkodowanemu opiekę, w szczególności sprowadzając fachową pomoc medyczną, a w miarę możliwości udzielając poszkodowanemu pierwszej pomocy. Udzielenie pierwszej pomocy w wypadkach jest prawnym obowiązkiem każdego pracownika szkoły. Jej nieudzielenie, szczególnie przez osobę odpowiedzialną za bezpieczeństwo ucznia, skutkuje sankcją karną. Gdy do wypadku ucznia dochodzi podczas lekcji nauczyciel przerywa ją, wyprowadzając uczniów z miejsca zagrożenia – jeżeli warunki w miejscu, w którym prowadzone są zajęcia, stwarzają nadal zagrożenie dla bezpieczeństwa uczniów. Pracownik zobowiązany jest do niezwłocznego powiadomienia dyrektora szkoły o sytuacji.
2. O każdym wypadku ucznia w szkole zawiadamia się niezwłocznie następujące osoby:
- rodziców lub opiekunów prawnych dziecka
- dyrektora placówki
- pracownika BHP
- społecznego inspektora pracy
- organ prowadzący
- radę rodziców
- prokuratora (wypadek śmiertelny, ciężki, zbiorowy)
- kuratora oświaty (wypadek śmiertelny, ciężki, zbiorowy)
- Państwowego Inspektora Sanitarnego (w przypadku zatruć)
Za powiadomienie tychże osób o wypadku odpowiada dyrektor lub osoba przez niego upoważniona. Każda decyzja powinna być udokumentowana w dzienniku zajęć.
O wypadku śmiertelnym, ciężkim i zbiorowym zawiadamia się niezwłocznie prokuratora.
O wypadku, do którego doszło w wyniku zatrucia, zawiadamia się niezwłocznie państwowego inspektora sanitarnego. Zawiadomienia dokonuje dyrektor lub upoważniony przez niego pracownik szkoły. Fakt ten powiadamiający dokumentuje w sposób ustalony w danej szkole (podając datę i godzinę powiadomienia rodziców/opiekunów prawnych ucznia o wypadku). W niegroźnych przypadkach (brak wyraźnych obrażeń – np. widoczne tylko lekkie zaczerwienienie, zadrapanie, lekkie skaleczenie), po udzieleniu pierwszej pomocy poszkodowanemu uczniowi, nauczyciel/wychowawca ustala potrzebę wezwania pogotowia ratunkowego oraz potrzebę wcześniejszego przyjścia rodzica/ opiekuna prawnego i godzinę odbioru dziecka ze szkoły w dniu zdarzenia.
W przypadku wezwania pogotowia ratunkowego w szkole powinni przebywać powiadomieni przez szkołę rodzice. Jeżeli lekarz stwierdzi konieczność hospitalizacji, rodzice jadą razem z dzieckiem do szpitala. Jeżeli rodzice nie dotarli do szkoły przed odjazdem karetki pogotowia (ciężki wypadek, osoba wymagająca natychmiastowej pomocy), razem z dzieckiem jedzie do szpitala dyrektor lub pracownik wskazany przez dyrektora szkoły. Informację o powyższych ustaleniach przekazuje się rodzicom/opiekunom prawnym ucznia oraz dokumentuje. W każdym przypadku, gdy widoczne są obrażenia, urazy, niepokojące objawy, dyrektor lub upoważniona osoba wzywa pogotowie ratunkowe. Jeżeli wypadek został spowodowany niesprawnością techniczną pomieszczenia lub urządzeń, należy zabezpieczyć je nienaruszone do momentu pojawienia się odpowiednich służb. Dyrektor zabezpiecza je do czasu dokonania oględzin lub wykonania szkicu przez zespół powypadkowy. Jeżeli wypadek zdarzył się w czasie wyjścia, imprezy organizowanej poza terenem szkoły, wszystkie stosowne decyzje podejmuje opiekun grupy/kierownik wycieczki i odpowiada za nie oraz powiadamia właściwe służby (pogotowie, policję itp.). Do czasu rozpoczęcia pracy przez zespół powypadkowy dyrektor zabezpiecza miejsce wypadku w sposób wykluczający dopuszczenie osób niepowołanych. Jeżeli czynności związanych z zabezpieczeniem miejsca wypadku nie może wykonać dyrektor, wykonuje je upoważniony przez dyrektora pracownik szkoły.
Jak wygląda postępowania powypadkowe po wypadku dziecka w szkole? Kto prowadzi postępowanie powypadkowe? Kto jest członkiem zespołu powypadkowego?
Za wszystkie czynności prowadzone w związku z wypadkiem dziecka w placówce odpowiedzialny jest dyrektor lub inna osoba przez niego upoważniona. Dyrektor powołuje członków zespołu powypadkowego, którymi są:
- pracownik służby BHP
- społeczny inspektor pracy
Przewodniczącym zespołu powypadkowego jest pracownik służby BHP. Jeżeli którakolwiek z w/w osób nie może być członkiem zespołu powypadkowego, dyrektor wyznacza inne osoby mające wiedzę z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy.
Jeżeli żadna z w/w osób nie może uczestniczyć w postepowaniu powypadkowym, w skład zespołu powypadkowego wchodzi dyrektor oraz pracownik przeszkolony w zakresie BHP.
W postępowaniu powypadkowym może uczestniczyć przedstawiciel organu prowadzącego, kuratora oświaty lub rady rodziców.
Do obowiązków zespołu powypadkowego należy przeprowadzenie postępowania powypadkowego i sporządzenie dokumentacji. Do tych czynności należą m.in. rozmowy z uczniem, świadkami wypadku, sporządzenie rysunków lub sfotografowanie miejsca wypadku, uzyskanie oświadczenia od nauczyciela, który sprawował opiekę na dzieckiem podczas wypadku, uzyskanie opinii lekarza potwierdzające uraz.
Zespół powypadkowy:
- przeprowadza postępowanie powypadkowe i sporządza dokumentację powypadkową;
- powiadamia rodziców/ opiekunów prawnych o wypadku i wzywa ich do szkoły;
- rozmawia z uczniem (w obecności rodzica/opiekuna prawnego lub wychowawcy/pedagoga/psychologa szkolnego) i sporządza protokół;
- rozmawia ze świadkami wypadku i sporządza protokoły; jeżeli świadkami są uczniowie, rozmowa odbywa się w obecności wychowawcy lub pedagoga/psychologa szkolnego, a protokół odczytuje się w obecności ucznia – świadka – i jego rodziców/ opiekunów prawnych;
- sporządza szkic lub fotografię miejsca wypadku;
- uzyskuje pisemne oświadczenie nauczyciela, pod opieką którego uczeń przebywał w czasie, gdy zdarzył się wypadek;
- uzyskuje opinię lekarską z opisem doznanych obrażeń i określeniem rodzaju wypadku;
- protokół powypadkowy sporządza się w terminie 21 dni od dnia zakończenia postępowania powypadkowego i niezwłocznie doręcza osobom uprawnionym do zaznajomienia się z materiałami tego postępowania.
Przekroczenie 21-dniowego terminu może nastąpić w przypadku, gdy wystąpią uzasadnione przeszkody lub trudności uniemożliwiające sporządzenie protokołu w wyznaczonym terminie. W sprawach spornych rozstrzygające jest stanowisko przewodniczącego zespołu. Członek zespołu, który nie zgadza się ze stanowiskiem przewodniczącego, może zgłosić zdanie odrębne, które odnotowuje się w protokole powypadkowym. Jeżeli do treści protokołu powypadkowego nie zostały zgłoszone zastrzeżenia rodziców/opiekunów prawnych ucznia poszkodowanego, postępowanie powypadkowe uznaje się za zakończone. Protokół powypadkowy sporządza się w trzech egzemplarzach dla: poszkodowanego, szkoły, która przechowuje go w dokumentacji powypadkowej wypadku ucznia, oraz organu prowadzącego lub kuratora oświaty (na żądanie). Z treścią protokołu powypadkowego i innymi materiałami postępowania powypadkowego zaznajamia się poszkodowanego małoletniego i jego rodziców/opiekunów prawnych lub poszkodowanego pełnoletniego. Jeżeli poszkodowany pełnoletni zmarł lub nie pozwala mu na to stan zdrowia, z materiałami postępowania powypadkowego zaznajamia się jego rodziców/ opiekunów prawnych. Protokół powypadkowy doręcza się osobom uprawnionym do zaznajomienia się z materiałami postępowania powypadkowego.
- Składanie zastrzeżeń do protokołu powypadkowego
W ciągu 7 dni od dnia doręczenia protokołu powypadkowego osoby, którym go doręczono, mogą zgłosić zastrzeżenia do ustaleń protokołu (są o tym informowane podczas jego odbierania). Zastrzeżenia składa się przewodniczącemu zespołu ustnie lub na piśmie, a przewodniczący wpisuje je do protokołu. Zastrzeżenia mogą dotyczyć w szczególności: niewykorzystania wszystkich środków dowodowych niezbędnych dla ustalenia stanu faktycznego, sprzeczności istotnych ustaleń protokołu z zebranym materiałem dowodowym. Zastrzeżenia rozpatruje organ prowadzący szkołę. Po rozpatrzeniu zastrzeżeń organ prowadzący szkołę może: zlecić dotychczasowemu zespołowi powypadkowemu wyjaśnienie ustaleń protokołu lub przeprowadzenie określonych czynności dowodowych, powołać nowy zespół celem ponownego przeprowadzenia postępowania powypadkowego.
Jak wygląda protokół powypadkowy ucznia w szkole? Jaki jest termin na przygotowanie protokołu powypadkowego po wypadku ucznia?
Wzór protokołu powypadkowego został określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia MENiS z dnia 31 grudnia 2002 r.
Na sporządzenie protokołu powypadkowego zespół ma 21 dni. Osoby uprawnione mogą zaakceptować protokołu lub wnieść swoje uwagi.
Jakie dokumenty związane z wypadkiem ucznia w szkole musi prowadzić dyrektor?
Po zakończeniu czynności związanych z postępowaniem powypadkowym dyrektor jest obowiązany wpisać tenże wypadek w rejestrze wypadków, a dodatkowo podjąć działania prewencyjne, które zapobiegną w przyszłości podobnym zdarzeniom. Okoliczności oraz przyczyny wypadku powinny być przedstawione osobom pracującym w szkole, a także omówione z uczniami.
Gdy wypadek powoduje uczeń
Za bezpieczeństwo uczniów na terenie szkoły odpowiada dyrektor, choć ustalenie osoby odpowiedzialnej za szkody może nastręczać pewnych trudności. Osoby pracujące z dziećmi muszą sięgnąć do przepisów Kodeksu cywilnego. Ogólną zasadę odpowiedzialności odszkodowawczej formułuje art. 415 kc, według którego: kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Za szkodę odpowie zatem osoba, która swoim zachowaniem, spowodowała jakiś uszczerbek w dobrach kogoś innego.
Kodeks odpowiedzialność uzależnia również od winy, tę przypisuje się w sytuacjach, gdy zachowanie sprawcy było niezgodne z przepisami lub zasadami współżycia społecznego. Dziecko, które nie ukończyło trzynastego roku życia nie ponosi odpowiedzialności za swoje czyny. Poszkodowany może jednak dochodzić naprawienia szkody od osoby, która miała obowiązek opiekować się małym sprawcą (art. 427 kc), jeżeli w jakiś sposób zaniedbał swoich obowiązków (można mu przypisać winę).
Obowiązek opieki może wynikać zarówno z ustawy, jak i umowy, co oznacza, że za winę w nadzorze może odpowiadać tak rodzic, niania, jak i nauczyciel, który miał obowiązek opiekować się dzieckiem. Jeżeli do wypadku dojdzie na lekcji, będzie on musiał udowodnić, że dopilnował uczniów. Po ukończeniu 13. życia dziecko odpowiada za wyrządzoną przez siebie szkodę na zasadach ogólnych.
Odszkodowanie z tytułu wypadku ucznia
Standardowo rodzice mogą starać się również o jednorazowe odszkodowanie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Aby dodatkowo zabezpieczyć finansowo konsekwencje nieszczęśliwego wypadku, rodzice mogą sami doubezpieczyć dziecko od następstw takiego zdarzenia. Bardzo często takie grupowe ubezpieczenia są na początku roku szkolnego wynikiem propozycji szkoły dotyczącej możliwości wykupienia takiej grupowej polisy. Nie ma jednak przepisu, który nakazywałby rodzicom ubezpieczenie dziecka w wieku szkolnym od następstw nieszczęśliwych wypadków. Nie ma również przepisów, które zobowiązywałyby dyrektora do zawarcie umowy ubezpieczenia na rzecz uczniów.
W razie wypadku w szkole rodzice dziecka mogą ubiegać się o odszkodowanie:
- z polisy NNW grupowego lub/i indywidualnego (art. 4 ust. 9, art. 16 i 17 ustawy z 11 września 2015 r.),
- z polisy OC szkoły (załącznik do ustawy z 11 września 2015 r., Dział II, pkt 13),
- z ZUS (art. 2 ust. 1 pkt 7 ustawy o zaopatrzeniu z tytułu wypadków lub chorób zawodowych powstałych w szczególnych okolicznościach).
PROCEDURA WYPADKU – procedura oraz komplet dokumentów
Poniżej przygotowaliśmy dla Państwa komplet niezbędnych dokumentów do poprowadzenia postępowania powypadkowego. Procedura opisuje krok po kroku, decyzję i działania, które należy podjąć. Załączone są również formularze i wzory:
- Zawiadomienie .o wypadku śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym w . lub w czasie zajęć organizowanych przez szkołę poza obiektami należącymi do tych jednostek
- Zarządzenie Dyrektora w sprawie powołania Zespołu powypadkowego
- Protokół przesłuchania poszkodowanego/świadka
- Wzór protokołu powypadkowego ucznia / uczennicy w szkole
- Polecenie powypadkowe
Jakie przepisy regulują postępowanie w przypadku wypadku ucznia?
Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2020 r. poz. 1327);
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r.- Prawo oświatowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 910 i 1378);
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1166 i 1386)
Źródła pomocnicze:
- Poradnik – Bezpieczna szkoła. Zagrożenia i zalecane działania profilaktyczne w zakresie bezpieczeństwa fizycznego i cyfrowego uczniów. Wydanie: Ministerstwo Edukacji Narodowej, Warszawa 2020. Dostępny na stronie: https://www.gov.pl/web/edukacja
Szczegółowe informacje dotyczące wypadków uczniów w pracy można znaleźć w Rozporządzeniu Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r.
Potrzebujesz wsparcia w postepowaniu powypadkowym
Jeżeli potrzebujesz wsparcia w postepowaniu powypadkowym, nasz specjalista d.s. bhp może poprowadzić zespół powypadkowy i sporządzić kompletną dokumentację. Zapraszamy do kontaktu: biuro@bhp-szkolenia.info tel. +48 690 66 88 16
